Xã hội

Tím cả mây chiều

P.V • 18/11/2026 16:05

Truyện ngắn của Tống Phước Bảo

truyen.png

Khi chúng tôi về, cơn mưa dầm dề cũng vừa kịp tạnh. Đường từ chân cầu Long Hậu vào sâu trong nhà cô vẫn còn đoạn đất nhão nhoẹt. Quân cười hềnh hệch, kêu cả đám tháo hết giày dép, đi chân không như hồi đó cho cô hết hồn chơi. Hồi đó của Quân nhắc dễ chừng cũng hơn ba chục năm trời chứ có ít ỏi gì đâu. Chúng tôi nhìn nhau cười. Cười đó nhưng bất giác lại sững người. Trời thần! Nhớ không tụi bây ơi! Cũng cái con đường này, tụi mình năm 16 tuổi còn đuổi nhau chạy đến tận nhà cô, tranh nhau vào trước để ăn được trái mận đầu tiên. Cũng con đường này, tuổi hồn nhiên trôi qua cái rột. Giờ đi lại thì đã quá nửa cuộc trần với những bôn ba in hằn lên nét mặt. Đến cái cười của tụi mình chẳng còn nổi một chút gì trong veo nữa là! Quân nói, rồi thở dài thườn thượt.

Con đường quê hồi đó đám học trò chúng tôi đi miết chẳng biết mệt. Đi suốt cả những năm học cấp ba cho đến ngày ra trường. Dăm ba năm đầu tiên cũng quay về nhiều. Rồi là lễ, Tết. Rồi dần dà cơm áo gạo tiền cuốn những đứa trẻ của đồng bưng Cửu Long rời dần sóng nước mà gá thân luôn nơi phố xá thị thành. Thoảng khi có tụ tập quay về thì cũng được chục đứa là cùng. Cũng có lúc, đứa nào đi đâu đó thuận đường, ghé đến thăm cô rồi chụp vội tấm hình gửi vào nhóm chat của đám bạn học. Cả đám lại nhốn nháo lên. Lựa ngày về thăm cô tụi bây ơi. Nhưng bàn tính cho đã, đứa này kẹt việc, đứa kia lại bận đi công tác… Nhóm lớp có mấy chục đứa nhưng lựa một ngày thong dong nhất để quay về căn nhà cuối vàm sông này thì hình như cả trăm lý do bận bịu. Vậy thôi, mạnh ai nấy về. Miễn có về là được. Quân nhắn vậy. Dường như trong câu nhắn cụt ngủn đó có cả sự bất lực.

Bận đó, Sa nói Quân lạ đời thật, bây giờ lớn hết trơn, vật lộn với nhọc nhằn mưu sinh rồi còn chuyện gia đình nội, ngoại, vợ chồng đôi bên thì lấy đâu ra thời gian rảnh rỗi. Nội hai vợ chồng thêm hai đứa con là xoay vòng đời mình với chuyện kiếm tiền, chuyện đưa đón con cái, thêm cái chuyện khách khứa công ty. Bây giờ còn có việc làm là may. Thiên hạ ngoài đường chạy đôn chạy đáo cho một công việc ổn định, mà đôi khi cả tháng trời vẫn chẳng kiếm nổi một việc để làm. Quân chẳng hiểu bạn bè gì hết. Quân có điều kiện thì Quân cứ về. Sa cúp máy cái rụp.

Nhưng, có lẽ Sa rồi thêm nhiều đứa bạn khác của cái lớp cấp ba chúng tôi cứ miên miết đời mình trong vòng xoáy lập thân, tiền tài và danh vị mà quên mất một điều, cô đã ngoài 60, chẳng có gia đình, không con cái và quẩn quanh cùng đám cây trái vườn nhà và cái vàm sông vơi đầy theo con nước lớn ròng thôi! Mà ngặt một nỗi, đứa nào cũng nói bây giờ mình lớn rồi trăm thứ để lo, còn quên bẵng đi khi mình lớn có nghĩa là cô cũng già đi. Và có lẽ, mấy chục đứa chúng tôi chưa đến tuổi già để hiểu người già có những nỗi lo nào?

***

Cô về trường cấp ba của thị trấn vào những năm cuối thời chín mươi, sau một trận lũ ngập lút mái trường. Hồi đó, cả thị trấn Cố Giang chỉ có một cái trường cấp ba này. Phần lớn đám trẻ miền Tây quen đời ruộng vườn hay sông nước, nên hết cấp hai đã bươn chải đời mình để phụ giúp gia đình. Đâu bao nhiêu đứa ham học hay cố gắng đeo đuổi con chữ, nhất là sau mùa lũ nặng nề đó. Hôm dọn dẹp trường để bắt đầu năm học mới, trường nhờ phát thanh của thị trấn kêu gọi học sinh đến để dọn dẹp, mà mấy đứa đến được... Chỉ có Quân, rồi tôi và hình như hai anh em sinh đôi Bình, An là chạy sang. Tôi gặp cô đầu tiên giữa sân trường ngập ngụa rác và tan hoang đổ nát đó. Cô khi đó đâu chừng ngoài ba mươi, vẫn độc thân, được dạy trên tỉnh nhưng chẳng hiểu sao lại làm đơn xin về thị trấn này.

Ngôi trường cấp ba của chúng tôi nằm bên một con kênh lớn, có hàng sò đo cam mỗi mùa nắng đổ đồng là bông trổ sắc rực rỡ. Mỗi buổi chiều tan trường, đám con trai hay ở lại để nhảy xuống con kênh đó tắm lội, đùa giỡn. Đám con gái hay tha thẩn ngồi dưới mấy tán cây sò đo cao to mà giữ đồ cho bọn con trai. Cũng những buổi chiều đó, cô hay ra ngồi cùng đám chúng tôi. Mãi sau này cả đám mới biết, cô sợ đám con trai đuối nước, trở tay không kịp thì lại khổ cả gia đình. Dân sông nước, nhưng chuyện vọp bẻ, hụt hơi... đủ khiến người ta vui đó mà buồn đó ngay thôi. Đời người châu thổ chín nhánh sông này, sống cũng từ nước mà chết cũng từ nước.

Mùa lũ đó đi qua, số học sinh của lớp chúng tôi giảm hơn một nửa, đâu chừng còn 15 đứa là chịu đến trường. Một tuần rồi mười ngày trôi qua, cô cứ bần thần nhìn xuống những dãy bàn thưa vắng. Tôi nhớ một hôm, sau hồi trống tan trường, cô nói cả lớp khoan về vội, nay cô có nấu chè đậu xanh, sinh nhật cô nên đãi cả lớp. Chúng tôi kéo nhau ra dưới gốc cây sò đo, ngồi nhìn dòng kênh đang đổ nước mênh mang loáng lềnh ánh chiều võ vàng.

Cô chẳng phải dân tỉnh như lời chúng tôi hay đồn với nhau. Cô chánh gốc Cố Giang, ở cái vàm sông cuối bến Từ Cô. Chỉ là sau trận lũ của năm Thìn hơn hai chục năm trước, khi cô mới vừa học xong lớp 2, thì ba má cô trả đời mình về sóng nước xứ này sau một đêm ròng chèo xuồng đi cứu người. Hồi đó, lúc nước quá đầu gối người là cô được đưa lên trường ngoài thị trấn để tránh lũ. Ba má cô thương hồ quanh quẩn Cố Giang, quen luồng lạch, biết nông sâu, nên khi đưa cô đến chỗ an toàn thì quay xuồng lại đi sâu vào những khúc lóng chằng chịt của xứ này mà cứu những nhà còn mắc kẹt. Ra vô đâu cũng hơn chục chuyến, thì chuyến đêm đó lại gặp trận mưa lớn, nước sông chảy xiết. Phải khi lũ rút, người ta mới tìm thấy hai người vẫn nắm tay nhau, dạt vào mé bần nơi cuối bến Từ Cô.

Sau này, cô được một người thầy của mình trên thị trấn nhận nuôi rồi cho học tới tỉnh, lên cả Sài Gòn. Sau trận lũ năm nay, cô quyết định về phụ cha nuôi để gầy dựng lại cái trường cấp ba của thị trấn. Không học là nghèo, là đói, là còn cơ cầu cuộc đời lắm mấy em ơi! Chỉ có học mới giúp mình, giúp gia đình và cả những cuộc đời khác kém may mắn hơn mình nữa. Giọng cô nhẹ tênh. Nhẹ như gió bay lên ngọn sò đo. Gió lồng vào chiều Cố Giang một nỗi bàng bạc khó tả. Buổi chiều đó, cô bàn cùng chúng tôi, sẽ đến từng nhà của các bạn, tìm hiểu rồi giúp đỡ để không một cái bàn nào của lớp còn trống nữa.

Ánh mắt cô rót vào chiều châu thổ hôm ấy một màu tím man mác mãi đến bây giờ tôi vẫn nhớ!

***

Linh nhắn vào nhóm chat của lớp vào một hôm trung tuần tháng 11, hình như cô yếu, đã nhớ nhớ quên quên, có lần người ta thấy cô mặc áo dài đạp xe từ vàm sông lên trường cấp ba. Hỏi thì cô nói đi dạy. Cũng có lần vợ chồng Linh phải bỏ việc, tất tả đi kiếm cô khi hàng xóm báo cô đi đâu mất tiêu từ sáng đến chiều, mà điện thoại thì chẳng liên lạc được. Chạy suốt mấy con đường trong cái thị trấn bé tẹo này vẫn tìm không ra. Mãi lúc trời nhập nhoạng thì có đám học sinh báo về, thấy cô ngồi dưới gốc cây sò đo ngó ra con kênh cũ.

Vợ chồng Linh là cặp đôi duy nhất của đám bạn cấp ba về chung một nhà, tự tay cô làm chủ hôn. Hai vợ chồng cũng theo nghiệp cô làm nhà giáo. Đám còn lại trong hơn ba chục đứa chúng tôi thì lại đeo mang mình theo những nghiệp đời khác. Mãi sau này, hai vợ chồng Linh mới được điều về chính ngôi trường trong thị trấn để dạy, từ đó cả hai thường xuyên qua lại chăm nom cô. Mà có lẽ cũng vì thế, nên ngày về ngôi nhà ở vàm sông cuối bến Từ Cô của chúng tôi cũng thưa dần, tất cả cứ mặc nhiên đã có vợ chồng Linh.

Cho đến tin nhắn của Linh thì cả đám ngỡ ngàng. Quân nhắn liền trong nhóm, không có chọn ngày gì hết, dẹp mấy cái bận bịu đi, bận cả đời chứ không lẽ cuối tuần này tụi bây không rảnh nổi à? Về ngay đi, thời gian chẳng bao giờ đợi ai đâu. Bây giờ điểm danh. Đứa nào vắng mặt, tao ghi sổ báo cô là mất chén chè đậu xanh. Tin nhắn của Quân trôi đi một quãng thì Sa nhắn đầu tiên hai chữ “Có mặt”. Hình như cái uy lớp trưởng vẫn còn, nên hàng chục tin nhắn tiếp theo cũng vỏn vẹn hai chữ. Mãi tận khuya, nhóm chat như trôi về một vùng ký ức của ngôi trường cấp ba, của con kênh, gốc cây sò đo, căn nhà cuối bến Từ Cô và nồi chè đậu xanh mà cả đời đám học trò chúng tôi chẳng quên được.

***

Quân là đứa bày trò chở cô về lại gốc sò đo cũ, khi chiều đã trổ vàng bến Từ Cô. Mái tóc cô bây giờ trắng như mây. Mây bay qua Cố Giang, trắng trời kỷ niệm. Cô vẫn cười hiền. Lạ là khi chúng tôi về ngồi cạnh bên, cô lại nhớ mồn một từng cái tên, từng tánh nết và cả những câu chuyện lặn lội đến từng nhà để năn nỉ ba má cho đi học hồi đó. Rồi cả chuyện yêu đương viết thư tình bỏ ngăn bàn thời vụng dại của mỗi đứa. Mỗi câu chuyện, cô lại cười. Cười nhẹ tênh hệt như ngày cũ.

Chiều Cố Giang sóng nước lăn tăn. Đám con trai rủ nhau nhảy sông tắm. Lại nghịch ngợm như hồi mới 16, dẫu bây giờ có đứa đã hoa râm tóc mình. Vài đứa con gái cũng nhảy xuống tắm chung. Bây giờ hết mắc cỡ kiểu tuổi mới lớn như xưa. Bôn ba được mất với cuộc đời này, bấy nhiêu mỏi mệt chỉ cần một chiều quẫy nước sông quê là nghe đời mình nhẹ nhàng quá đỗi.

Cô vẫn ngồi dưới gốc cây sò đo, tỉ mỉ múc từng chén chè đậu xanh để chờ mấy đứa học trò lội nước mệt thì chạy ào lên húp lấy húp để. Tóc trắng cô búi gọn nhưng vài cọng vẫn lơ phơ bay trong gió chiều.

Chiều hôm ấy tím cả màu mây Cố Giang...

0 0 0
Tím cả mây chiều
Google News
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO