Tìm diện mạo mới cho quà tặng du lịch Nghệ An
Sản phẩm du lịch Nghệ An hiện có sen quê Bác, dược liệu Pù Mát, hải sản Cửa Lò, mây tre, thổ cẩm... cùng nhiều sản phẩm thủ công giàu bản sắc. Nhưng giữa sản phẩm địa phương và món quà du khách muốn mang về vẫn còn khoảng cách về thiết kế, nhận diện, điểm bán và khả năng gắn với từng hành trình.
Khoảng trống tại các điểm đến
Qua một số điểm tham quan ở Nghệ An, chị Vũ Bích Phượng, du khách đến từ Ninh Bình, vẫn chưa dễ tìm được món quà ưng ý. “Gia đình tôi muốn chọn một sản phẩm vừa để lưu niệm, vừa có thể tặng người thân. Nhưng các mặt hàng còn khá đơn giản, chưa có nhiều lựa chọn vừa tiện sử dụng, dễ mang theo, vừa gợi rõ dấu ấn xứ Nghệ”, chị Phượng chia sẻ.
Tại Khu Di tích Kim Liên, du khách có thể lựa chọn các sản phẩm lưu niệm liên quan đến Bác Hồ, tranh khắc gỗ, sách, trà sen, tương Nam Đàn, thổ cẩm... Tuy nhiên, các sản phẩm vẫn được giới thiệu riêng lẻ, chưa hình thành những bộ quà được thiết kế đồng bộ theo từng mức giá và nhu cầu.
Ở Truông Bồn, các sản phẩm lưu niệm như mũ tai bèo, áo thanh niên xung phong, sách hay tập thơ mang ý nghĩa tri ân nhưng còn ít chủng loại, thiếu những món quà nhỏ gọn, thiết thực.
Cửa Lò đã có chuông gió, thuyền buồm từ vỏ ốc, nước mắm và hải sản khô. Tuy nhiên, nhiều mặt hàng lưu niệm vẫn giống các điểm du lịch biển khác; trong khi đặc sản địa phương chưa được đầu tư về bao bì, nhận diện để tạo dấu ấn riêng.
Ông Hoàng Kim Duyên, hộ kinh doanh tại đền Ông Hoàng Mười, cho biết, nhiều mặt hàng phục vụ khách vẫn phải nhập từ nơi khác do sản phẩm địa phương chưa đa dạng. Các hộ kinh doanh muốn có mẫu quà riêng gắn với điểm đến nhưng gặp khó trong khâu thiết kế và tổ chức sản xuất.
Tại các điểm du lịch cộng đồng miền Tây, nguồn thu vẫn chủ yếu đến từ lưu trú và ẩm thực. Trong khi đó, thổ cẩm, sản phẩm mây tre, dược liệu hay đặc sản địa phương nếu được cải tiến về kích thước, công năng và bao bì hoàn toàn có thể trở thành những món quà hấp dẫn.
Thực tế, Nghệ An không thiếu sản phẩm. Sen đã được chế biến thành trà và thực phẩm; dược liệu Pù Mát, mật ong, măng khô có thể kết hợp thành bộ quà; hải sản Cửa Lò hoàn toàn có thể phát triển các dòng sản phẩm đóng gói nhỏ. Vấn đề nằm ở chỗ các sản phẩm này chưa được tuyển chọn, hoàn thiện và tổ chức thành những bộ quà phù hợp với nhu cầu của khách du lịch.
Một sản phẩm địa phương muốn trở thành quà tặng du lịch không chỉ cần chất lượng mà còn phải nhỏ gọn, dễ vận chuyển, bao bì đẹp, giá hợp lý và quan trọng hơn là gợi nhớ về điểm đến.
Từ mẫu thiết kế đến quầy hàng
Khoảng trống về quà tặng du lịch tại các điểm đến không thể được lấp đầy chỉ bằng việc làm thêm nhiều mẫu sản phẩm. Điều quan trọng là lựa chọn được những sản phẩm phù hợp, hoàn thiện về công năng, mẫu mã, giá bán và tổ chức đưa ra thị trường.
Cuộc thi Thiết kế và Sáng tạo "Sản phẩm hàng hóa lưu niệm đặc trưng của Nghệ An" do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức cuối năm 2025 đã thu hút 69 sản phẩm của 10 doanh nghiệp và 6 cá nhân. Số lượng sản phẩm cùng sự đa dạng về chất liệu, kiểu dáng cho thấy Nghệ An đã có nguồn ý tưởng khá phong phú để phát triển sản phẩm lưu niệm đặc trưng. Tuy nhiên, những mẫu có tiềm năng cần tiếp tục được thử nghiệm về chi phí, giá bán và mức độ đón nhận của khách hàng trước khi thương mại hóa.
Theo ông Thái Bá Phượng - Giám đốc Công ty TNHH Đức Phong, đơn vị có sản phẩm "Đèn cánh sen" tham gia cuộc thi, để sản phẩm thủ công trở thành quà du lịch, doanh nghiệp phải tính toán từ chất liệu, kích thước, công năng đến khả năng sản xuất; đồng thời phát triển nhiều phiên bản nhỏ gọn với các mức giá khác nhau. Câu chuyện về sản phẩm cần ngắn gọn, có thể truyền tải qua thông tin song ngữ hoặc mã QR, còn dấu ấn địa phương nên được thể hiện bằng những chi tiết chọn lọc thay vì đưa quá nhiều biểu tượng lên sản phẩm.
Mỗi điểm đến cũng cần có nhóm quà đặc trưng riêng. Kim Liên có thể phát triển thêm sản phẩm từ sen, tre, gỗ gắn với không gian Làng Sen; Cửa Lò cần những món quà kể câu chuyện của vùng biển; miền Tây phù hợp với thổ cẩm, dược liệu, mật ong, mây tre; còn Truông Bồn nên tập trung vào các sản phẩm gắn với lịch sử và tinh thần tri ân.
Bên cạnh đó, cần xây dựng hệ thống sản phẩm ở nhiều mức giá, từ những vật phẩm nhỏ dành cho học sinh, khách đoàn đến các bộ quà cao cấp phục vụ hội nghị, đối tác và khách quốc tế.
Tuy nhiên, sản phẩm tốt sẽ khó đến tay du khách nếu thiếu điểm bán thuận tiện. Quà tặng du lịch cần hiện diện tại các khu, điểm du lịch, cơ sở lưu trú, sân bay, ga tàu và các điểm dừng chân, đồng thời được trưng bày theo chủ đề thay vì lẫn với các mặt hàng phổ thông.
Phát triển quà tặng du lịch phải xuất phát từ nhu cầu của du khách và đặc trưng của từng điểm đến. Cơ quan quản lý có vai trò xây dựng tiêu chí, hỗ trợ kết nối và quảng bá; còn sức sống của sản phẩm phải được khẳng định bằng sự lựa chọn của thị trường. Khi đáp ứng đúng nhu cầu và xuất hiện đúng trong hành trình của du khách, quà du lịch sẽ trở thành một phần của trải nghiệm và tiếp tục kể câu chuyện về xứ Nghệ sau mỗi chuyến đi.
Ông Trần Xuân Cường - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An
Theo ông Nguyễn Đức Hiển - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Nghệ An, quà tặng du lịch không chỉ tạo thêm nguồn thu mà còn là một "kênh quảng bá mềm" cho điểm đến. Muốn sản phẩm đến được với du khách cần tăng cường liên kết giữa cơ sở sản xuất với doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú và các điểm du lịch để vừa mở rộng thị trường, vừa tiếp nhận phản hồi nhằm hoàn thiện sản phẩm.
