Tính năng và vai trò của radar AN/FPS-132 Mỹ vừa bị Iran tuyên bố phá hủy
Radar AN/FPS-132 Block-5 trị giá 1,1 tỷ USD là chốt chặn chiến lược của Mỹ tại Trung Đông, có khả năng phát hiện tên lửa đạn đạo từ khoảng cách 5.000km.
Iran vừa tuyên bố phá hủy hệ thống radar cảnh báo sớm tên lửa AN/FPS-132 Block-5 của Mỹ đặt tại Qatar bằng thiết bị bay không người lái (UAV) tự sát. Đây được xem là một trong những tổn thất khí tài nghiêm trọng nhất của quân đội Mỹ trong khu vực, gây ảnh hưởng trực tiếp đến mạng lưới phòng thủ tên lửa đa tầng tại Trung Đông.
Công nghệ mảng pha quét điện tử trị giá tỷ đô
Radar AN/FPS-132 thuộc Chương trình Hệ thống radar cảnh báo sớm nâng cấp (UEWR) của Không quân Mỹ, do tập đoàn Raytheon chế tạo với chi phí khoảng 1,1 tỷ USD. Hệ thống này là loại radar mảng pha thể rắn hoạt động ở băng tần UHF, sở hữu ba mặt anten quét điện tử chủ động (AESA). Mỗi mặt anten bao phủ một góc 120 độ, cho phép giám sát toàn diện 360 độ mà không cần các bộ phận quay cơ khí phức tạp.
Về thông số kỹ thuật, mỗi mặt anten chứa hơn 2.600 module thu phát với tổng công suất vượt mức 2,5MW. Nhờ hoạt động trong dải tần siêu cao và ứng dụng nguyên lý radar vượt đường chân trời (phản xạ sóng từ tầng điện ly), AN/FPS-132 có khả năng phát hiện và theo dõi tên lửa đạn đạo từ khoảng cách lên tới 5.000km. Trạm radar tại Qatar là một tổ hợp đồ sộ với cấu trúc cao khoảng 40m tính cả phần nổi và phần ngầm dưới lòng đất.
Khả năng phân tích và kết nối chiến thuật
Điểm khác biệt của phiên bản Block-5 triển khai tại Qatar nằm ở khả năng kết nối thời gian thực với các hệ thống phòng thủ tên lửa khác. Khi phát hiện mục tiêu, hệ thống siêu máy tính tích hợp sẽ xử lý dữ liệu để theo dõi đồng thời hàng trăm đối tượng, phân biệt đầu đạn thật với mồi bẫy, đồng thời tính toán quỹ đạo và điểm rơi dự kiến chỉ trong vài giây.
Hệ thống này đóng vai trò là nguồn chỉ thị mục tiêu cho các tổ hợp phòng không tầm cao như THAAD và Patriot. Việc phát hiện sớm ngay khi tên lửa đối phương vừa rời bệ phóng giúp quân đội Mỹ và đồng minh có thêm thời gian quý giá để triển khai các phương án đánh chặn chính xác.
Hệ quả chiến lược khi hệ thống bị vô hiệu hóa
Nằm tại căn cứ không quân Al Udeid (Qatar), AN/FPS-132 là hệ thống duy nhất thuộc loại này được Mỹ triển khai tại Trung Đông. Việc hệ thống này bị vô hiệu hóa theo tuyên bố của Iran (dựa trên ảnh vệ tinh từ Planet Labs) đã tạo ra một lỗ hổng cảnh báo sớm đáng kể. Khi mất đi "mắt thần" này, thời gian phản ứng trước các cuộc tấn công tên lửa có thể bị rút ngắn từ vài phút xuống chỉ còn vài chục giây.
Khi thiếu dữ liệu từ AN/FPS-132, các tổ hợp THAAD và Patriot buộc phải phụ thuộc vào radar tự thân hoặc trinh sát vệ tinh, vốn có phạm vi hẹp hơn và dễ bị ảnh hưởng bởi môi trường tác chiến phức tạp. Việc thay thế một hệ thống radar mảng pha với công nghệ phức tạp như AN/FPS-132 không chỉ tiêu tốn hàng trăm triệu USD mà còn có thể mất nhiều năm để chế tạo và lắp đặt hoàn tất.
