Tổng khống chế - những người lặng thầm giữ sóng

Ở Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An, tổng khống chế là nơi tiếp nhận, điều tiết và phát sóng các tín hiệu phát thanh, truyền hình của cơ quan. Tín hiệu từ các chương trình đã sản xuất hoàn chỉnh, hoặc tín hiệu trực tiếp từ hiện trường, sau khi đưa về đều phải được kiểm tra, xử lý và phát sóng tới khán, thính giả trên nhiều hạ tầng khác nhau.

Anh Nguyễn Bỉnh Tiến - Phó trưởng phòng Kỹ thuật - Công nghệ cho biết, công việc của kíp trực không đơn giản là vận hành thiết bị theo lịch có sẵn mà trong một ca trực bình thường, kỹ thuật viên tổng khống chế phải theo dõi tình trạng thiết bị, kiểm tra chất lượng tín hiệu, bảo đảm chương trình phát sóng ổn định. Đồng thời, bộ phận này còn phải theo dõi tín hiệu trên các hạ tầng truyền dẫn như vệ tinh, truyền hình cáp, các nền tảng của Viettel, FPT, MyTV…

Nếu phóng viên, biên tập viên, quay phim là những người tạo nên nội dung, thì tổng khống chế là bộ phận giữ cho nội dung ấy đến với công chúng an toàn, liên tục và đúng chuẩn kỹ thuật.

Đặc thù lớn nhất của bộ phận tổng khống chế là tính liên tục, liền mạch và chính xác theo đúng khung quy định. Với truyền hình, hệ thống hoạt động 24/24 giờ, luôn phải có người trực. Các ca được chia thành ca sáng từ 5 giờ đến 12 giờ, ca chiều từ 12 giờ đến 19 giờ và ca tối, cũng là ca đêm từ 19 giờ đến 5 giờ sáng hôm sau. Riêng với phát thanh, thời lượng phát sóng 19h trong ngày liên tục từ 5h sáng đến 24h nên tiếp phát phải bảo đảm đầy đủ, nhất là các bản tin, các chương trình trực tiếp.

Trong các ca trực, ca đêm luôn được xem là khoảng thời gian có nhiều áp lực hơn cả. Ngoài việc theo dõi, giám sát các chương trình buổi tối, kỹ thuật viên còn phải thực hiện nhiệm vụ tiếp sóng các chương trình của Trung ương và chuyển đổi tín hiệu sang chương trình của NTV đúng thời điểm quy định.

Riêng thao tác chuyển tiếp từ chương trình của VTV sang sóng truyền hình NTV đòi hỏi sự tập trung cao độ và độ chính xác gần như tuyệt đối, bởi chỉ một sai lệch nhỏ về thời gian cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ khung phát sóng. Áp lực càng lớn hơn trong khung giờ rạng sáng, đòi hỏi sự tỉnh táo, không được lơ là từng giây để tránh việc trễ sóng, sai sóng.

Áp lực ấy càng lớn hơn với các chương trình trực tiếp. Theo anh Nguyễn Bỉnh Tiến, chương trình trực tiếp luôn tiềm ẩn nhiều tình huống bất ngờ. Với chương trình đã sản xuất sẵn, nếu có lỗi có thể kiểm tra, chỉnh sửa trước khi phát, còn với chương trình trực tiếp, các vấn đề về tín hiệu, âm thanh, hình ảnh, đồ họa hoặc thời lượng đều phải được bộ phận tổng khống chế phối hợp xử lý ngay khi trên sóng đang diễn ra.

Có những chương trình truyền hình trực tiếp theo kịch bản dự kiến kéo dài 90 phút, nhưng thực tế kết thúc sớm hơn, hoặc ngược lại kéo dài vượt kế hoạch, trong tình huống đó, kíp trực phải bám sát diễn biến thực tế, chủ động chuẩn bị các phương án dự phòng tránh tình trạng “trống sóng” hoặc "lấn sóng", chuyển tiếp không trọn vẹn.

Bên cạnh đó, việc điều chỉnh kế hoạch phát sóng sát giờ đối với các sự kiện đột xuất cũng đặt ra yêu cầu cao về khả năng xử lý tình huống. Mỗi quyết định đều phải được thực hiện nhanh chóng, linh hoạt nhưng chính xác, mỗi thao tác đều đòi hỏi sự cẩn trọng tuyệt đối. Trong suốt ca trực, kỹ thuật viên vừa theo dõi hệ thống tín hiệu, vừa duy trì liên lạc với các bộ phận liên quan, đồng thời thực hiện các thao tác kỹ thuật trong thời gian ngắn nhất để bảo đảm chương trình được phát sóng an toàn, thông suốt và đúng yêu cầu.

“

Có những quyết định tiếp sóng hay không tiếp sóng chỉ diễn ra trong vài giây. Nếu không tập trung, không nắm chắc lịch phát sóng và không theo dõi sát tín hiệu thì rất dễ xảy ra lỗi.

Anh Nguyễn Bỉnh Tiến - Phó trưởng phòng Kỹ thuật - Công nghệ (Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An)

Để bảo đảm mỗi chương trình được phát sóng đúng kế hoạch và an toàn kỹ thuật, bộ phận Tổng khống chế luôn duy trì sự phối hợp chặt chẽ với các bộ phận liên quan. Bộ phận Thư ký biên tập chịu trách nhiệm xây dựng lịch phát sóng, hoàn thiện nội dung và chuyển giao lịch cùng các file chương trình cho Tổng khống chế.

Trên cơ sở đó, cán bộ, kỹ thuật viên tiến hành kiểm tra thời lượng, chất lượng tín hiệu, nội dung và các thông số kỹ thuật của file phát sóng trước khi đưa vào hệ thống. Mọi bất thường hoặc sai lệch sẽ được trao đổi, phối hợp xử lý kịp thời với bộ phận sản xuất hoặc Thư ký biên tập nhằm bảo đảm chương trình lên sóng đúng yêu cầu.

Không gian làm việc của họ là phòng máy, hệ thống màn hình, thiết bị, lịch phát sóng, các tín hiệu vào - ra, là những con số và lệnh máy. Để một chương trình phát sóng hoàn chỉnh, đội ngũ cán bộ kỹ thuật viên luôn đặt sự tập trung lên hàng đầu. Chỉ cần một sơ suất nhỏ cũng là hệ quả trên sóng đến trực tiếp tới khán thính giả. Bởi thế, đó là công việc không được phép sai sót, độ an toàn và chính xác luôn đặt lên hàng đầu.

Đằng sau sự liền mạch của mỗi khung giờ phát sóng là sự cẩn trọng, kinh nghiệm và bản lĩnh nghề nghiệp được tích lũy qua từng tình huống thực tế. Chính những yêu cầu khắt khe ấy đã tạo nên một bộ phận giữ vai trò then chốt trong hoạt động phát thanh, truyền hình và đóng vai trò không thể thiếu.

Gắn bó 28 năm với lĩnh vực kỹ thuật phát sóng, chị Phạm Thị Bích Thìn, một nữ kỹ thuật viên của phòng Kỹ thuật - Công nghệ chứng kiến nhiều thay đổi của công nghệ và quy trình vận hành. Hạ tầng truyền dẫn ngày càng đa dạng, yêu cầu phát sóng ngày càng cao, nhưng yêu cầu cốt lõi của công việc vẫn không thay đổi: phải bảo đảm sóng phát thanh, truyền hình an toàn, chính xác, liên tục.

Hiện bộ phận tổng khống chế có 12 người, trong đó bộ phận tổng khống chế truyền hình là 8 người, tổng khống chế phát thanh là 4 người, chia ca để bảo đảm vận hành liên tục. Trong số đó có nhiều cán bộ, kỹ thuật viên gắn bó lâu năm, bền bỉ với công việc thầm lặng phía sau sóng phát, như chị Phạm Thị Bích Thìn nhiều năm hoàn thành tốt nhiệm vụ, từng được nhận Bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh; hay anh Hồ Nam – cán bộ tích cực trong hoạt động chuyên môn và công đoàn của phòng.

Công việc của anh em cán bộ, kỹ thuật viên tổng khống chế không có nhiều khoảnh khắc được gọi tên, niềm vui của họ chính là một bản tin phát đúng giờ, một chương trình trực tiếp kết thúc an toàn, một ca đêm đi qua không sự cố. Không xuất hiện trước ống kính, không đứng giữa ánh sáng sân khấu, nhưng chính họ là những người giữ cho dòng chảy thông tin không ngừng nghỉ. Trong nhịp sáng đèn của phòng Tổng khống chế, sự tận tụy và trách nhiệm vẫn lặng lẽ nối dài những tín hiệu, để tiếng nói và hình ảnh của Báo và PT-TH Nghệ An đến với công chúng mỗi ngày.