Tổng thống Trump cảnh báo lệnh ngừng bắn Mỹ - Iran 'thoi thóp'

Lệnh ngừng bắn "thoi thóp"

Hôm 12/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo rằng lệnh ngừng bắn vốn đã giúp tạm dừng các cuộc giao tranh ở Vùng Vịnh trong hơn 1 tháng qua đang ở những ngày cuối cùng, sau khi Washington kiên quyết bác bỏ đề xuất đối phó từ phía Tehran.

Phản ứng gay gắt trước lập trường của Iran, Tổng thống Trump gọi đề xuất của quốc gia Trung Đông này là "hoàn toàn không thể chấp nhận được".

Ông khẳng định Mỹ sẽ hướng tới một "chiến thắng toàn diện", đồng thời ví von tình trạng của thỏa thuận đình chiến hiện tại: "Lệnh ngừng bắn đang phải duy trì sự sống bằng máy móc, giống như việc bác sĩ bước vào và nói rằng người thân của bạn chỉ còn khoảng 1% cơ hội sống sót".

Ngay sau các tuyên bố từ Nhà Trắng, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf - người từng là trưởng đoàn đàm phán trong các cuộc đối thoại trước đây với Washington đã lên tiếng cảnh báo Tehran đã chuẩn bị sẵn sàng cho mọi tình huống.

"Lực lượng vũ trang của chúng tôi đã sẵn sàng đáp trả và dạy cho bất kỳ hành động gây hấn nào một bài học", ông Ghalibaf tuyên bố trên nền tảng mạng xã hội X, nhấn mạnh rằng các chiến lược và quyết định sai lầm của Mỹ sẽ dẫn đến những hậu quả tồi tệ.

Đồng quan điểm, người phát ngôn Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran, ông Ebrahim Rezaei, cũng đưa ra lời cảnh báo đanh thép rằng "sự kiềm chế của Iran đã kết thúc" và bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào tàu thuyền của nước này sẽ vấp phải đòn đáp trả quyết liệt nhằm vào các tàu và căn cứ của Mỹ.

Mặc dù giới chức Mỹ không nêu chi tiết điểm vướng mắc trong đề xuất của Iran, Bộ Ngoại giao Iran cho biết họ yêu cầu chấm dứt việc hải quân Mỹ phong tỏa các cảng của nước này và chấm dứt chiến tranh "trên toàn khu vực", hàm ý yêu cầu Israel ngừng các cuộc không kích nhắm vào lực lượng Hezbollah ở Lebanon.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu cốt lõi là giải phóng các tài sản của nhân dân Iran vốn bị đóng băng bất công tại các ngân hàng nước ngoài trong nhiều năm qua. Ông Baqaei khẳng định đây không phải là nhượng bộ mà là "quyền lợi hợp pháp" của Iran.

Trong khi đó, theo các nguồn tin từ Wall Street Journal, đề xuất của Iran bao gồm cả khả năng pha loãng một phần lượng urani được làm giàu ở mức độ cao và chuyển phần còn lại sang một quốc gia thứ ba.

Để gia tăng sức ép kinh tế, Mỹ vừa ban hành các lệnh trừng phạt mới nhằm vào 12 cá nhân và thực thể bị cáo buộc tạo điều kiện cho việc bán và vận chuyển dầu của Iran sang Trung Quốc. Động thái này diễn ra chỉ vài giờ sau khi Anh áp đặt các lệnh trừng phạt riêng biệt và ngay trước thềm chuyến thăm dự kiến của Tổng thống Trump tới Bắc Kinh.

Cú sốc năng lượng

Sự sụp đổ của các vòng đàm phán ngay lập tức khiến thị trường năng lượng toàn cầu vốn đã hỗn loạn nay càng thêm chao đảo.

Giám đốc điều hành Tập đoàn dầu khí khổng lồ Aramco của Saudi Arabia, ông Amin H. Nasser, đã đưa ra những đánh giá bi quan với các nhà đầu tư: "Cú sốc nguồn cung năng lượng bắt đầu từ quý đầu tiên là cú sốc lớn nhất mà thế giới từng trải qua. Ngay cả khi eo biển Hormuz được mở lại vào hôm nay, thị trường vẫn sẽ mất nhiều tháng để cân bằng. Nếu việc mở cửa bị trì hoãn thêm vài tuần nữa, quá trình bình thường hóa sẽ kéo dài sang tận năm 2027".

Dưới áp lực ngày càng tăng ở trong nước về tác động của cuộc chiến đối với nền kinh tế Mỹ, Tổng thống Trump cho biết ông đang lên kế hoạch đình chỉ thuế xăng dầu liên bang để hỗ trợ người tiêu dùng. Tuy nhiên, động thái này cần có sự phê chuẩn của Quốc hội, nơi đảng Cộng hòa chỉ nắm giữ thế đa số vô cùng mong manh.

Đồng thời, ông Trump cũng tiết lộ trên Fox News về việc cân nhắc khởi động lại hoạt động hộ tống hải quân mang tên "Dự án Tự do" (Project Freedom) qua eo biển Hormuz, dù vấp phải lo ngại từ các đồng minh như Saudi Arabia về nguy cơ làm leo thang tình hình.

Đáng lo ngại hơn, hậu quả của cuộc xung đột không chỉ dừng lại ở lĩnh vực năng lượng. Thế giới đang đứng trước nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng nguồn cung phân bón - phần lớn được xuất khẩu qua các cảng ở Vùng Vịnh, đe dọa trực tiếp đến an ninh lương thực toàn cầu.
Ông Jorge Moreira da Silva, Giám đốc điều hành Văn phòng Dịch vụ Dự án của Liên Hợp Quốc (UNOPS) kiêm người đứng đầu lực lượng đặc nhiệm nhằm ngăn chặn khủng hoảng, đã cảnh báo: "Chúng ta chỉ còn vài tuần nữa để ngăn chặn điều có thể trở thành một cuộc khủng hoảng nhân đạo quy mô lớn. Nếu phân bón không sớm được lưu thông qua eo biển Hormuz, chúng ta có thể sẽ phải chứng kiến một thảm kịch đẩy thêm 45 triệu người vào cảnh đói khát và suy dinh dưỡng nghiêm trọng".