Tổng thống Trump công kích NATO sau cuộc họp kín với Tổng Thư ký Mark Rutte

Sáng 9/4 (theo giờ Việt Nam), cuộc gặp cấp cao được cả thế giới nín thở chờ đợi giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng Thư ký NATO Mark Rutte tại Nhà Trắng đã khép lại. Không có một tuyên bố chung êm đẹp nào được đưa ra nhằm vớt vát thể diện của khối đồng minh. Thay vào đó, ông chủ Nhà Trắng lập tức đăng tải một thông điệp viết hoa toàn bộ trên nền tảng Truth Social để xả cơn thịnh nộ: "NATO đã không có mặt khi chúng tôi cần, và họ sẽ lại vắng mặt nếu chúng tôi cần họ lần nữa" .

Trong cùng bài đăng, ông Trump bất ngờ chĩa mũi dùi vào Đan Mạch - một quốc gia thành viên NATO khi nhắc lại ý định thâu tóm hòn đảo Bắc Cực: "Hãy nhớ lấy Greenland, cái tảng băng to tướng và được quản lý tồi tệ đó!!!". Dòng trạng thái lửng lơ cho thấy sự bất bình của Washington không chỉ dừng lại ở cuộc khủng hoảng Iran, mà đang nhắm vào toàn bộ cấu trúc và giá trị cốt lõi của liên minh quân sự 77 năm tuổi.

Về phần mình, bước ra từ Cánh Tây của Nhà Trắng, Tổng Thư ký Mark Rutte - người vốn được mệnh danh là "người thì thầm với ông Trump" nhờ kỹ năng ngoại giao khéo léo, đã mô tả cuộc gặp diễn ra "rất thẳng thắn và cởi mở". Tuy nhiên, tính chất nghiêm trọng của cuộc họp đã bị bộc lộ khi ông Rutte nhận lời phỏng vấn trên Đài CNN ngay sau đó. Bị người dẫn chương trình gặng hỏi nhiều lần về việc liệu Tổng thống Mỹ có thực sự đưa lời đe dọa rời bỏ liên minh lên bàn đàm phán hay không, vị cựu Thủ tướng Hà Lan đã liên tục né tránh và không đưa ra câu trả lời trực tiếp. Sự lấp lửng của ông càng làm tăng thêm bầu không khí bất trắc bủa vây khối hiệp ước.

Những diễn biến căng thẳng này hoàn toàn trùng khớp với tuyên bố trước đó của Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt. Ngay trước thềm cuộc họp, bà Leavitt đã công khai xác nhận kịch bản rút khỏi NATO là điều được ông Trump cân nhắc và sẽ trực tiếp trao đổi với ông Rutte, coi đây như một đòn trừng phạt việc khối này từ chối sát cánh cùng Mỹ trong cuộc xung đột tại Trung Đông.

Phát biểu trước báo giới, Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt đã bày tỏ sự bất bình: "Thật đáng buồn khi NATO quay lưng lại với người dân Mỹ trong suốt 6 tuần qua, trong khi chính người Mỹ đang tài trợ cho nền quốc phòng của họ".

Theo hãng tin AFP, sự tức giận của Washington bắt nguồn từ việc các đối tác phương Tây từ chối ủng hộ chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran. Tổng thống Trump đã công khai chỉ trích NATO là "con hổ giấy" khi liên minh này không dẫn đầu các nỗ lực mở lại eo biển chiến lược Hormuz, đồng thời, hạn chế lực lượng Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự trên lãnh thổ của họ. Thậm chí, nhà lãnh đạo Mỹ còn có những phát ngôn công kích cá nhân nhắm vào Thủ tướng Anh Keir Starmer và chế giễu năng lực quân sự của nước này.

Bên cạnh lời đe dọa rút khỏi liên minh - động thái đòi hỏi phải có sự phê chuẩn của Quốc hội Mỹ, chính quyền Trump cũng đang tính đến các phương án trừng phạt thực tế hơn. Theo tiết lộ từ tờ Wall Street Journal (WSJ), Washington đang cân nhắc kế hoạch rút quân đội Mỹ khỏi các quốc gia thành viên NATO bị đánh giá là "không hữu ích", để chuyển đến đồn trú tại những quốc gia thể hiện sự ủng hộ với Mỹ trong cuộc chiến tại Iran.

Trước khi bước vào phòng Bầu dục để đối diện trực tiếp với Tổng thống Trump, phái đoàn NATO đã nỗ lực tiến hành hàng loạt cuộc thảo luận cấp bách nhằm xoa dịu Washington. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott cho biết, ông Rutte đã họp với Ngoại trưởng Marco Rubio về Chiến dịch Epic Fury (tại Iran), những nỗ lực chấm dứt xung đột Nga - Ukraine và yêu cầu chia sẻ gánh nặng tài chính. Dự kiến, ông Rutte cũng sẽ gặp người đứng đầu Lầu Năm Góc Pete Hegseth.

Kể từ khi Tổng thống Trump trở lại nắm quyền vào năm ngoái, liên minh xuyên Đại Tây Dương liên tục bị đặt trong tình trạng khủng hoảng. Trước hồ sơ Iran, ông Trump từng cắt giảm hỗ trợ cho Ukraine và đe dọa không bảo vệ các đồng minh đóng góp ngân sách quốc phòng thấp. Sự rạn nứt nội bộ này hiện đang tạo ra những biến số khó lường cho cấu trúc an ninh toàn cầu, một kịch bản mà các cường quốc đối thủ đang theo dõi sát sao.