Xã hội

Trekking: Sức hút từ những bước chân ngược núi

Phước Anh •

Những năm gần đây, trekking (đi bộ đường dài, khám phá rừng núi hoang dã) dần trở thành lựa chọn quen thuộc của nhiều người. Không chỉ là một hoạt động thể thao, hành trình ấy mở ra trải nghiệm đặc biệt về thiên nhiên và tìm hiểu các giới hạn của bản thân; song đồng thời cũng đặt ra không ít yêu cầu về kỹ năng, sự chuẩn bị và ý thức của người tham gia.

Thực hiện: Phước Anh • 03/04/2026

*****

Những năm gần đây, trekking (đi bộ đường dài, khám phá rừng núi hoang dã) dần trở thành lựa chọn quen thuộc của nhiều người. Không chỉ là một hoạt động thể thao, hành trình ấy mở ra trải nghiệm đặc biệt về thiên nhiên và tìm hiểu các giới hạn của bản thân; song đồng thời cũng đặt ra không ít yêu cầu về kỹ năng, sự chuẩn bị và ý thức của người tham gia.

Chuyến trekking của chị Lê Thục Anh - giảng viên Khoa Tâm lý - Giáo dục, Trường Đại học Vinh - cùng người bạn thân, bắt đầu từ ngày thứ Sáu khá vội vã. Từ Nghệ An, các chị bắt xe ra Hà Nội, rồi tiếp tục hành trình đến xã Hạnh Phúc, tỉnh Lào Cai. Nghỉ ngơi một đêm, sáng hôm sau, chị Thục Anh cùng bạn thuê xe máy chở đến chân núi Tà Chì Nhù - cách nơi nghỉ khoảng 20km - để gặp đoàn trekking theo hẹn trước. Khi đoàn đã đủ thành viên, mọi người bám sát hướng dẫn viên bản địa, bắt đầu những bước chân đầu tiên hướng lên Tà Chì Nhù - một trong những ngọn núi cao nhất Việt Nam, là cung trekking được nhiều người tìm đến những năm gần đây.

Đoàn có khoảng 20 người, đủ mọi lứa tuổi và nghề nghiệp: Sinh viên, vận động viên, nhà báo, luật sư, giáo viên… Họ đến từ nhiều địa phương, phần lớn chưa từng quen biết nhau trước đó. Điểm chung duy nhất là cùng muốn thử sức với hành trình trekking giữa mùa hoa Chi Pâu nở rộ.

Chị Thục Anh nhớ rõ cảm giác khi bước qua những triền núi cheo leo: “Rất mệt, hụt hơi, mồ hôi tuôn ướt áo, có lúc cơ bắp “biểu tình” muốn dừng lại, nhưng càng lên cao, cảnh sắc mở ra càng khiến bao mệt mỏi như tan biến đi. Biển mây trôi lững lờ trước mắt, những vạt hoa tím trải dài, ánh nắng buổi sớm mai chiếu xiên qua những đỉnh núi trập trùng. Buổi chiều là hoàng hôn đỏ rực, đêm đến là bầu trời đầy sao, sáng hôm sau lại là một bình minh lộng lẫy khác. Nếu ai đó hỏi đi trekking vất vả khổ cực vậy để làm gì, thì câu trả lời của tôi là: Để được thiên nhiên chữa lành”.

Câu chuyện của chị Thục Anh không phải là cá biệt. Vài năm trở lại đây, trekking - hình thức đi bộ đường dài kết hợp leo núi, khám phá tự nhiên - đang trở thành một xu hướng rõ nét. Điều đáng chú ý là trekking không còn là “sân chơi” riêng của dân thể thao chuyên nghiệp. Người tham gia ngày càng đa dạng về độ tuổi, nghề nghiệp... Không khó để bắt gặp những hội nhóm trekking với hàng chục nghìn thành viên, những cung đường quen thuộc như Tà Chì Nhù, Lảo Thẩn, Fansipan, Pù Luông… liên tục có người chinh phục.

Nguyễn Thị Nhung (phường Trường Vinh), hiện là sinh viên năm 3 Trường Đại học Hà Nội chia sẻ, cô biết đến bộ môn trekking cách đây 2 năm, đỉnh núi đầu tiên cô chạm tới là đỉnh Nhìu Cồ San (Lào Cai).

“Chuyến đó mình đi cùng nhóm bạn ở trường, trong đó có 3 bạn là người bản địa, thường xuyên leo cung Nhìu Cồ San nên rất quen thuộc. Thú thực khi leo được non nửa hành trình, mình đã muốn bỏ cuộc, nhưng được các bạn động viên, mình cố gắng vừa đi vừa nghỉ lấy sức, nhích từng bước một. Thế mà thật lạ kỳ, không hiểu sao dần dần mình lại nhớ cái cảm giác mệt nhoài, nhức mỏi ấy, mình hiểu thấm thía từ “chinh phục”, đó là mỗi bước chân, mỗi lần vượt dốc, mỗi khoảnh khắc tưởng chừng đã gục ngã nhưng rồi lại đứng lên và bước tiếp…”. Tính đến nay, Nhung đã leo 7,8 ngọn núi ở miền Bắc và miền Trung.

Nhiều người đam mê trekking bởi đây là hình thức vận động toàn diện cả thể chất và tinh thần. Những cung đường dài, địa hình phức tạp giúp tăng sức bền, cải thiện tim mạch, rèn luyện ý chí. Quan trọng hơn là cảm giác được “tách” khỏi nhịp sống áp lực thường ngày.

Không ít người tham gia trekking chia sẻ, có những đoạn đường kéo dài hàng giờ đồng hồ chỉ có tiếng gió và bước chân. Chính sự tĩnh lặng ấy khiến người ta bắt đầu lắng nghe chính mình rõ hơn. Những suy nghĩ vốn bị bỏ quên trong guồng quay hối hả bỗng trở lại, những hỗn độn trong tâm trí được sắp xếp trật tự hơn.

Bên cạnh yếu tố cá nhân, trekking còn tạo ra một dạng kết nối xã hội khá đặc biệt. Những người xa lạ, ở nhiều ngành nghề khác nhau, có thể nhanh chóng trở nên gần gũi sau vài giờ cùng leo dốc, cùng chia sẻ nước uống, đồ ăn, hay đơn giản là động viên nhau vượt qua đoạn đường khó khăn.

Những ngày cuối tháng 3, câu chuyện của anh Trần Bình Định - người từng chèo sup trên 600 sông, hồ và leo gần 100 ngọn núi khắp Việt Nam - thu hút sự chú ý của cộng đồng trekking. Câu chuyện được chính anh chia sẻ lên Facebook cá nhân và nhiều tờ báo đăng tải, được anh gọi là “cuộc trở về sinh tử” từ Nậm Nghẹp (xã Ngọc Chiến, tỉnh Sơn La).

Là người leo núi tự do và có nhiều kinh nghiệm sinh tồn, song trong hành trình lên Nậm Nghẹp, anh Định cũng gặp phải tình huống bất trắc, đe dọa nguy hiểm đến tính mạng, khi gặp phải thời tiết mưa đá khó lường, trượt ngã bất tỉnh một khoảng thời gian và lạc đường trong tình trạng các thiết bị liên lạc, định vị hết pin không sử dụng được. Sau nhiều nỗ lực xác định phương hướng và ý chí phi thường vượt nghịch cảnh, anh may mắn tìm được đúng đường về bản, gặp được những người dân bản địa tốt bụng và đội ngũ cứu hộ đang tích cực tìm kiếm.

Câu chuyện của anh Trần Bình Định để lại nhiều bài học kinh nghiệm cho cộng đồng trekking. Dù rất hấp dẫn, nhưng không thể phủ nhận trekking là bộ môn thể thao mạo hiểm, ngay cả những người dạn dày kinh nghiệm vẫn phải đối mặt với tình huống nguy hiểm. Trên thực tế, đã có những trường hợp đáng tiếc xảy ra ở các cung đường trekking như Tà Năng - Phan Dũng hay Hoàng Ngưu Sơn, khi người đi rừng bị lạc, kiệt sức và không thể tự quay trở lại; trong khi đó, địa hình rừng núi phức tạp, thời tiết thay đổi nhanh khiến công tác tìm kiếm, cứu nạn cứu hộ gặp nhiều khó khăn.

Sự gia tăng nhanh chóng của người tham gia trekking trong vài năm gần đây đang đặt ra bài toán lớn về an toàn. Bên cạnh những người chuyên nghiệp thì vẫn có một số người tiếp cận bộ môn này theo phong trào, thiếu kỹ năng cơ bản như đọc bản đồ, sử dụng thiết bị định vị, trang bị thiết bị liên lạc chuyên dụng, nhận diện thời tiết hay xử lý tình huống khi đi lạc…

Nếu không đi theo tổ chức, có sự hỗ trợ của đội ngũ chuyên nghiệp, tuân thủ các chỉ dẫn an toàn, thì rủi ro lạc đường, các yếu tố thời tiết và thể trạng sẽ là những thách thức đáng kể. Tình trạng kiệt sức, mất nước, hạ thân nhiệt… vẫn xảy ra, nhất là với những người lần đầu tham gia nhưng lựa chọn cung đường vượt quá khả năng.

Một vấn đề khác đang gây nhiều tranh luận trong cộng đồng trekking là sự “lệch pha” về kỳ vọng trải nghiệm. Có người mang theo tiêu chuẩn của du lịch nghỉ dưỡng vào trekking, từ ăn uống, sinh hoạt đến dịch vụ. Những phàn nàn về đồ ăn nguội, thực đơn đơn giản hay điều kiện ngủ nghỉ thiếu tiện nghi trên núi xuất hiện ngày càng nhiều trên các diễn đàn.

Tuy nhiên, người tham gia trekking cần hiểu rõ, trong điều kiện rừng núi, những đòi hỏi này không phải lúc nào cũng khả thi. Thực phẩm, nước uống, vật dụng sinh hoạt đều phải vận chuyển thủ công qua quãng đường dài. Các lán nghỉ chủ yếu là dạng tập thể, phụ thuộc vào điều kiện của chủ lán và mật độ khách tại thời điểm đó. Điện sinh hoạt không có, nếu có cũng rất hạn chế, nước nóng không phải lúc nào cũng sẵn. Việc kỳ vọng một trải nghiệm đầy đủ tiện nghi giữa môi trường tự nhiên khắc nghiệt dễ dẫn đến thất vọng, thậm chí xung đột trong chính chuyến đi.

Ở góc độ môi trường, áp lực từ lượng người trekking tăng nhanh cũng đang hiện hữu. Rác thải sinh hoạt, việc sử dụng lửa thiếu kiểm soát hay tác động lên thảm thực vật đang tiềm ẩn những ảnh hưởng đến hệ sinh thái tại một số cung trekking nổi tiếng. Nếu không có ý thức giữ gìn, những điểm đến hoang sơ có thể nhanh chóng mất đi giá trị ban đầu.

Có thể thấy, trekking không chỉ là một xu hướng du lịch - thể thao đơn thuần, mà là một hoạt động đòi hỏi sự chuẩn bị và hiểu biết. Sự phát triển của trekking vì thế cần đi kèm với nhận thức tương xứng từ người tham gia, đơn vị tổ chức đến cộng đồng địa phương, tất cả đều có vai trò trong việc giữ cho những cung đường không chỉ hấp dẫn mà còn an toàn và bền vững.