Trung Đông sáng 31/3: Mỹ dọa xóa sổ đảo dầu mỏ, Iran sẽ thu phí tàu thuyền qua eo biển Hormuz

Sức ép lên hạ tầng năng lượng và tuyến hàng hải

Rạng sáng 31/3, Iran đã tiến hành phóng các tên lửa mới, thể hiện lập trường cứng rắn trước sức ép từ Washington. Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo nếu không đạt được thỏa thuận, bao gồm việc mở cửa lại eo biển Hormuz, lực lượng Mỹ sẽ phá hủy các nhà máy điện, giếng dầu và đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu dầu mỏ huyết mạch của Iran, thậm chí là cả các nhà máy khử muối. Tuy nhiên, giới chuyên gia quốc tế lưu ý rằng việc phá hủy cơ sở hạ tầng dân sự là hành động vi phạm luật nhân đạo quốc tế và có thể cấu thành tội ác chiến tranh.

Về phía Israel, Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố chiến dịch quân sự đã đạt được hơn một nửa mục tiêu đề ra, bao gồm việc xóa sổ nhiều cơ sở công nghiệp và làm suy yếu nghiêm trọng ngành công nghiệp vũ khí của Iran. Dù vậy, cả lãnh đạo Mỹ và Israel đều từ chối đưa ra mốc thời gian cụ thể cho việc kết thúc chiến dịch.

Trong khi đó, Quốc hội Iran đã bỏ phiếu thông qua việc áp dụng hệ thống thu phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz - tuyến đường thủy trung chuyển 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu, đồng thời cấm hoàn toàn tàu thuyền của Mỹ và Israel. Phản ứng trước động thái này, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố Washington đang xây dựng một "liên minh" để chống lại kế hoạch thu phí của Tehran, nhấn mạnh rằng không ai trên thế giới có thể chấp nhận việc một quốc gia chiếm đoạt và áp đặt quyền kiểm soát lên các tuyến đường thủy quốc tế.

Xung đột lan rộng

Hệ lụy của cuộc chiến tiếp tục lan rộng ra khắp khu vực Vùng Vịnh. Tại Dubai, giới chức trách xác nhận 4 người đã bị thương do mảnh vỡ từ các vụ đánh chặn, trong khi một tàu chở dầu của Kuwait bốc cháy tại cảng.

Tại Saudi Arabia, giới chức nước này cho biết đã đánh chặn thành công 8 tên lửa đạn đạo. Trước đó vài giờ, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã công khai kêu gọi Riyadh "trục xuất lực lượng Mỹ", đồng thời khẳng định Tehran vẫn luôn tôn trọng vương quốc "anh em" này.

Sự can dự của các lực lượng vũ trang trong khu vực cũng gia tăng khi phong trào Houthi tại Yemen tiếp tục bắn tên lửa và máy bay không người lái vào Israel hồi cuối tuần qua, đe dọa nghiêm trọng an ninh hàng hải trên Biển Đỏ.

Đáng chú ý, tại mặt trận Lebanon, Phái bộ Liên hợp quốc xác nhận 2 lính gìn giữ hòa bình người Indonesia đã thiệt mạng và 2 người khác bị thương khi phương tiện của họ bị phá hủy bởi một vụ nổ chưa rõ nguyên nhân. Trước đó vào ngày 29/3, một lính gìn giữ hòa bình Indonesia khác cũng đã tử nạn. Quân đội Israel thông báo đã mở cuộc điều tra để xác định trách nhiệm thuộc về lực lượng này hay nhóm vũ trang Hezbollah. Bộ Ngoại giao Pháp đã lên án mạnh mẽ vụ việc và kêu gọi Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc họp khẩn vào lúc chiều 31/3.

Áp lực kinh tế và nỗ lực ngoại giao

Hậu quả kinh tế của cuộc xung đột đang ngày càng đè nặng lên toàn cầu. Tại Paris, các Bộ trưởng Kinh tế và Thống đốc Ngân hàng Trung ương nhóm G7 đã nhóm họp để thảo luận về các biện pháp ứng phó, trong đó nhiều nước đã bắt đầu áp dụng chính sách tiết kiệm năng lượng hoặc cắt giảm thuế nhiên liệu để hỗ trợ người tiêu dùng. Các chuyên gia thị trường cảnh báo, bất kỳ chiến dịch bộ binh nào của Mỹ hay đòn đáp trả quy mô lớn từ Iran đều có thể đẩy giá dầu lên mức kỷ lục của đợt bùng nổ hàng hóa năm 2008 (gần 150 USD/thùng).

Tính riêng trong tháng này, giá dầu thô Brent đã tăng gần 60%, trong khi dầu WTI của Mỹ tăng hơn 50%.

Trước tình hình này, Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah al-Sisi đã trực tiếp kêu gọi Tổng thống Trump hỗ trợ tìm kiếm một lối thoát để chấm dứt chiến tranh. Trong khi ông Trump tuyên bố đang giữ liên lạc trực tiếp với các quan chức cấp cao giấu tên của Iran, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei đã lên tiếng bác bỏ, khẳng định Mỹ chỉ gửi yêu cầu đàm phán thông qua các bên trung gian như Pakistan.

Bất chấp khói lửa chiến tranh và an ninh được thắt chặt với các trạm kiểm soát quanh thủ đô, người dân Tehran vẫn cố gắng duy trì nhịp sống thường nhật. Các quán cafe và nhà hàng vẫn mở cửa, trong khi các siêu thị và trạm xăng chưa ghi nhận tình trạng thiếu hụt hàng hóa.