Trung Đông thành thị trường xuất khẩu vũ khí của Hàn Quốc

Khu vực Trung Đông đang trở thành thị trường xuất khẩu ngày càng quan trọng của ngành công nghiệp quốc phòng Hàn Quốc. Theo Ngân hàng Xuất nhập khẩu Hàn Quốc, giá trị xuất khẩu quốc phòng của Hàn Quốc sang khu vực này đã tăng gấp 3 lần trong 5 năm, từ khoảng 241 triệu USD năm 2019 lên khoảng 747 triệu USD năm 2024. Các báo cáo tại Hàn Quốc đánh giá xu hướng này gắn với cả mục tiêu công nghiệp quốc phòng của Seoul và chiến lược nội địa hóa vũ khí của các nước Trung Đông.

Động lực tăng trưởng xuất khẩu quốc phòng sang Trung Đông

The Korea Times dẫn báo cáo của Ngân hàng Xuất nhập khẩu Hàn Quốc cho biết, mức tăng từ 241 lên 747 triệu USD trong giai đoạn 2019-2024 cho thấy Trung Đông đã vươn lên thành một trong các thị trường xuất khẩu then chốt của công nghiệp quốc phòng Hàn Quốc. The Korea Herald nhận định, các số liệu này khẳng định tầm quan trọng chiến lược ngày càng lớn của khu vực Trung Đông đối với tham vọng đưa Hàn Quốc vào nhóm các cường quốc xuất khẩu quốc phòng hàng đầu thế giới.

The Korea Times dẫn lại báo cáo nhấn mạnh rằng các quốc gia Trung Đông đang thể hiện sự quan tâm mạnh mẽ đối với các doanh nghiệp quốc phòng Hàn Quốc. Sự quan tâm đó diễn ra trong bối cảnh cả hai bên có sự tương thích về chiến lược: Hàn Quốc muốn mở rộng xuất khẩu, trong khi nhiều nước Trung Đông tìm cách xây dựng năng lực tự chủ quốc phòng.

Nhu cầu nội địa hóa quốc phòng tại Trung Đông

Trong bài viết trên trang mạng của Viện Washington về chính sách Cận Đông, Tiến sĩ Ju Hyung Kim, người đứng đầu Viện Quản lý an ninh thuộc Quốc hội Hàn Quốc, cho rằng những năm gần đây Trung Đông nổi lên là một thị trường quốc phòng tăng trưởng nhanh. Các quốc gia như Saudi Arabia và Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) đã đầu tư hàng tỷ USD vào các chương trình nội địa hóa quốc phòng trong khuôn khổ các sáng kiến như 'Tầm nhìn 2030' của Saudi Arabia hay 'Chương trình kinh tế Tawazun' của UAE.

Theo Tiến sĩ Ju Hyung Kim, mục tiêu chính của các sáng kiến này là phát triển ngành công nghiệp quốc phòng trong nước thông qua đa dạng hóa nguồn cung vũ khí, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và giảm phụ thuộc vào các nhà cung cấp truyền thống. Điều này tạo ra nhu cầu không chỉ mua sắm thành phẩm mà còn yêu cầu đối tác sẵn sàng tham gia sản xuất, nghiên cứu và lắp ráp ngay trên lãnh thổ của quốc gia đặt hàng.

Lợi thế mô hình công nghiệp quốc phòng Hàn Quốc

Công nghệ, chi phí và mức độ ràng buộc chính trị

Hàn Quốc sở hữu ngành công nghiệp quốc phòng phát triển nhanh, thể hiện được cả trình độ công nghệ lẫn thiện chí trong việc nội địa hóa sản xuất. Từ xe bọc thép, máy bay không người lái cho tới vũ khí hải quân, các doanh nghiệp Hàn Quốc đang tìm cách định vị mình như đối tác quốc phòng tin cậy, chi phí hợp lý và ít ràng buộc chính trị hơn so với nhiều nhà cung cấp phương Tây.

Trang Breaking Defense cho biết, các doanh nghiệp quốc phòng Hàn Quốc có khả năng điều chỉnh sản phẩm theo yêu cầu cụ thể của khách hàng, sẵn sàng chuyển giao công nghệ và thiết lập dây chuyền sản xuất ngay trên lãnh thổ nước mua. Cách tiếp cận này không chỉ đáp ứng mục tiêu nội địa hóa của các quốc gia nhập khẩu mà còn giúp Hàn Quốc củng cố năng lực sản xuất chiến lược và chuỗi cung ứng 'bên ngoài biên giới'.

Kinh nghiệm chuyển giao công nghệ và liên doanh sản xuất

Theo Tiến sĩ Ju Hyung Kim, Hàn Quốc phát triển ngành công nghiệp quốc phòng theo cách tiếp cận của một quốc gia tầm trung, dựa nhiều vào quan hệ đối tác, giấy phép và liên doanh sản xuất. Mô hình này đã được kiểm chứng qua các dự án ở châu Âu và châu Á.

Ông dẫn ví dụ về hợp tác giữa Tập đoàn Công nghiệp hàng không Hàn Quốc (KAI) và Tập đoàn Lockheed Martin của Mỹ trong phát triển và sản xuất máy bay T-50; các chương trình sản xuất theo giấy phép một số vũ khí của Mỹ như xe tăng M48, máy bay F-5 tại Hàn Quốc; cũng như việc Hàn Quốc sản xuất chung pháo tự hành K9 với Ba Lan. Những hợp tác này cho thấy Hàn Quốc đã tích lũy kinh nghiệm đáng kể trong việc vừa xuất khẩu sản phẩm, vừa chia sẻ dây chuyền và công nghệ với đối tác.

Theo phân tích của Tiến sĩ Ju Hyung Kim, chính kinh nghiệm đó khiến Hàn Quốc trở thành đối tác phù hợp với mục tiêu mà các nhà hoạch định chính sách tại Saudi Arabia và UAE đang theo đuổi trong các chương trình nội địa hóa quốc phòng.

Những hợp đồng tiêu biểu tại Trung Đông

Theo Tiến sĩ Ju Hyung Kim, các doanh nghiệp quốc phòng Hàn Quốc thời gian qua đã ký nhiều hợp đồng quan trọng với các nước Trung Đông, thể hiện sự hiện diện ngày càng rõ rệt của Hàn Quốc tại thị trường này.

• Hợp đồng trị giá 1,7 tỷ USD cung cấp pháo tự hành K9 cho Ai Cập, ký tháng 2-2022.
• Hợp đồng trị giá 3,5 tỷ USD cung cấp tên lửa đất đối không Cheongung II KM-SAM cho UAE, ký tháng 1-2022.
• Hợp đồng trị giá 3,2 tỷ USD cung cấp tên lửa Cheongung II KM-SAM cho Saudi Arabia, ký tháng 11-2023.

Tiến sĩ Ju Hyung Kim nhấn mạnh rằng các hợp đồng này hấp dẫn các nước Trung Đông không chỉ nhờ chất lượng và giá cả của sản phẩm, mà còn bởi sự cởi mở của Hàn Quốc trong việc phát triển chung và sản xuất trên lãnh thổ khách hàng. Điều này phù hợp với định hướng xây dựng năng lực công nghiệp quốc phòng bản địa của các nước như Saudi Arabia và UAE.

Tác động chiến lược đối với Hàn Quốc và Trung Đông

The Korea Herald cho rằng, đà tăng xuất khẩu quốc phòng sang Trung Đông khẳng định vị thế ngày càng quan trọng của khu vực này trong chiến lược của Hàn Quốc nhằm gia nhập nhóm các cường quốc xuất khẩu vũ khí hàng đầu thế giới. Thị trường Trung Đông, với nhu cầu đầu tư lớn và yêu cầu cao về nội địa hóa, tạo ra không gian để Hàn Quốc phát huy thế mạnh về chuyển giao công nghệ và hợp tác sản xuất.

Ở chiều ngược lại, theo các phân tích được trích dẫn, các nước Trung Đông tìm thấy ở Hàn Quốc một đối tác có kinh nghiệm về mô hình kết hợp giữa xuất khẩu, chuyển giao và sản xuất tại chỗ, phù hợp với các sáng kiến như 'Tầm nhìn 2030' và 'Chương trình kinh tế Tawazun'. Sự tương thích này là cơ sở quan trọng giải thích vì sao Trung Đông đã trở thành thị trường ngày càng quan trọng của ngành công nghiệp quốc phòng Hàn Quốc.