Trung Quốc cảnh báo rủi ro an ninh và nguy cơ va chạm từ vệ tinh Starlink

Trung Quốc vừa đưa ra cảnh báo về việc mở rộng nhanh chóng các chùm vệ tinh internet, điển hình là Starlink của SpaceX, đang tạo ra những thách thức an toàn và an ninh nghiêm trọng trên không gian. Phát biểu tại một sự kiện không chính thức của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, đại diện phía Trung Quốc đã nêu rõ các rủi ro từ việc gia tăng vệ tinh không kiểm soát.

Nguy cơ va chạm và gánh nặng tài nguyên quỹ đạo

Đại diện Trung Quốc chỉ ra rằng các chòm vệ tinh quỹ đạo thấp đang làm quá tải tài nguyên tần số và quỹ đạo, vốn là tài sản chung được các quốc gia chia sẻ để liên lạc. Việc tập trung quá nhiều vật thể trên cùng một dải không gian làm gia tăng đáng kể nguy cơ va chạm giữa các thiết bị vận hành.

Cụ thể, Bắc Kinh dẫn chứng hai sự cố vào năm 2021 khi các vệ tinh Starlink thực hiện những lần tiếp cận nguy hiểm ở khoảng cách gần với trạm vũ trụ Trung Quốc. Các vụ việc này được cho là đã đe dọa trực tiếp đến tính mạng của các phi hành gia, buộc trạm vũ trụ phải thực hiện các biện pháp né tránh khẩn cấp.

Đáng chú ý, vào ngày 17.12.2025, một vệ tinh Starlink đã tan rã trên quỹ đạo, tạo ra hơn 100 mảnh vỡ nguy hiểm. Đối với các quốc gia đang phát triển vốn hạn chế về khả năng nhận thức tình huống không gian (SSA) hoặc thiếu năng lực kiểm soát quỹ đạo, những sự cố như vậy tạo ra rủi ro rất lớn cho các tài sản không gian của họ.

Cáo buộc lạm dụng cho mục đích quân sự và tội phạm

Ngoài các vấn đề kỹ thuật, phía Trung Quốc bày tỏ lo ngại sâu sắc về việc các vệ tinh thương mại bị sử dụng cho mục đích quân sự như trinh sát và liên lạc chiến trường. Theo đại diện này, việc mờ ranh giới giữa hoạt động dân sự và quân sự làm trầm trọng thêm nguy cơ chạy đua vũ trang trong không gian và gây khó khăn cho việc trách nhiệm giải trình theo Hiệp ước Không gian Vũ trụ năm 1967.

Tại một số khu vực như Nam Á, Đông Nam Á và vùng Sahel ở châu Phi, hệ thống Starlink được cho là đã bị các phần tử khủng bố, lực lượng ly khai và các mạng lưới lừa đảo viễn thông lợi dụng. Mặc dù Elon Musk từng phủ nhận việc các nhóm nổi dậy sử dụng dịch vụ này tại Ấn Độ và SpaceX tuyên bố đã vô hiệu hóa hơn 2.500 thiết bị tại Myanmar vào tháng 10.2025, nhưng Bắc Kinh vẫn cho rằng các quốc gia chủ quản cần chịu trách nhiệm pháp lý khi doanh nghiệp của họ can thiệp vào công việc nội bộ của nước khác.

Cuộc đua siêu chòm vệ tinh và nhu cầu hợp tác

Hiện nay, mạng lưới Starlink đã có khoảng 10.000 vệ tinh đang hoạt động với mục tiêu cuối cùng là 42.000 chiếc. Trong khi đó, Trung Quốc cũng đang đẩy mạnh các dự án riêng để đối trọng, bao gồm mạng Qianfan (do chính quyền Thượng Hải hậu thuẫn) với mục tiêu 15.000 vệ tinh vào năm 2030 và dự án Guowang với kế hoạch phóng khoảng 13.000 vệ tinh.

Đáp lại những cáo buộc từ phía Trung Quốc, Michael Nicolls, Phó chủ tịch phụ trách kỹ thuật của Starlink, cho biết từng xảy ra vụ suýt va chạm giữa vệ tinh của hãng và vệ tinh Trung Quốc mới phóng vào tháng 12.2025. Phía SpaceX cáo buộc các đơn vị vận hành của Trung Quốc thiếu sự phối hợp và giảm xung đột với các vật thể đang hoạt động.

Nhà cung cấp dịch vụ phóng tàu vũ trụ CAS Space của Trung Quốc thừa nhận sự cố này cho thấy nhu cầu cấp thiết về việc tái thiết lập sự hợp tác giữa hai hệ sinh thái không gian thương mại của Trung Quốc và Mỹ. Trung Quốc kêu gọi Liên Hợp Quốc dẫn đầu các cuộc thảo luận để xây dựng chuẩn mực ứng xử chung, nhằm ngăn chặn các hành vi lạm dụng không gian cho mục đích phi hòa bình.