Trung Quốc ghi nhận thặng dư thương mại kỷ lục 1.000 tỷ USD bất chấp thuế quan

Theo Reuters ngày 14/1, Trung Quốc đã công bố báo cáo tăng trưởng xuất khẩu rực rỡ trong năm 2025 với thặng dư thương mại đạt mức kỷ lục 1.000 tỷ USD. Kết quả này được đưa ra trong bối cảnh các nhà sản xuất nước này đang chuẩn bị tâm thế cho 3 năm tiếp theo dưới thời chính quyền Trump 2.0, vốn đang quyết tâm kiềm tỏa "công xưởng của thế giới" bằng cách chuyển dịch các đơn hàng từ Mỹ sang các thị trường khác.

Sự kiên cường của Bắc Kinh trước những căng thẳng thuế quan kể từ khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025 đã thúc đẩy các doanh nghiệp Trung Quốc chuyển trọng tâm sang Đông Nam Á, Châu Phi và Mỹ Latinh nhằm bù đắp cho các tổn thất từ thuế quan của Mỹ.

Trong bối cảnh Bắc Kinh đang kỳ vọng xuất khẩu sẽ trở thành "bệ đỡ" để đối phó với sự sụt giảm kéo dài của thị trường bất động sản và nhu cầu nội địa trì trệ, mức thặng dư phá mọi kỷ lục này có nguy cơ gây thêm bất ổn cho các nền kinh tế vốn đã lo ngại về các thực tiễn thương mại và tình trạng dư thừa công suất của Trung Quốc, cũng như sự phụ thuộc quá mức vào các sản phẩm then chốt từ quốc gia này.

Dữ liệu hải quan Trung Quốc công bố ngày 14/1 cho thấy thặng dư thương mại cả năm của cường quốc sản xuất này đạt 1,189 nghìn tỷ USD – một con số tương đương với GDP của một nền kinh tế nằm trong top 20 thế giới như Ả Rập Xê Út. Trước đó, thặng dư thương mại của Trung Quốc đã lần đầu tiên vượt ngưỡng 1.000 tỷ USD vào tháng 11.

"Động lực tăng trưởng thương mại toàn cầu hiện vẫn chưa đủ mạnh, và môi trường bên ngoài cho sự phát triển ngoại thương của Trung Quốc vẫn còn nghiêm trọng và phức tạp", ông Vương Quân, Thứ trưởng Tổng cục Hải quan Trung Quốc, phát biểu trong cuộc họp báo ngày 14/1.

Tuy nhiên, ông Vương cũng khẳng định: "Với các đối tác thương mại đa dạng hơn, khả năng chống chọi rủi ro của Trung Quốc đã được tăng cường đáng kể. Các nền tảng cơ bản cho ngoại thương của Trung Quốc vẫn rất vững chắc".

Xét về giá trị, kim ngạch xuất khẩu của nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới trong tháng 12 đã tăng 6,6% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 5,9% của tháng 11. Con số này vượt xa dự báo tăng 3,0% từ cuộc thăm dò của các nhà kinh tế do Reuters thực hiện. Nhập khẩu cũng tăng 5,7%, vượt mức dự báo tăng 0,9%, sau khi đã tăng 1,9% vào tháng trước đó.

Năm ngoái, thặng dư xuất khẩu hàng tháng của "gã khổng lồ" kinh tế châu Á này có tới 7 lần vượt ngưỡng 100 tỷ USD – một phần nhờ vào sự suy yếu của đồng Nhân dân tệ. Con số này tăng vọt so với chỉ duy nhất một lần đạt mức này trong năm 2024. Điều đó cho thấy các hành động của ông Trump dù đã hạn chế đáng kể lượng hàng hóa sang Mỹ, nhưng hầu như chưa thể làm lung lay quan hệ thương mại của Trung Quốc với phần còn lại của thế giới.

Trên quy mô toàn cầu, tổng tài sản đã tăng trưởng hơn 30% và đang tiến gần đến cột mốc 20.000 tỷ USD. Các nhà kinh tế dự báo Trung Quốc sẽ tiếp tục gia tăng thị phần toàn cầu trong năm nay, nhờ vào việc các công ty Trung Quốc thiết lập các trung tâm sản xuất ở nước ngoài để tận dụng mức thuế thấp hơn khi tiếp cận thị trường Mỹ và Liên minh Châu Âu (EU), cũng như nhu cầu mạnh mẽ đối với các loại chip đời cũ và linh kiện điện tử khác.

Là mũi nhọn trong tham vọng công nghiệp toàn cầu của Bắc Kinh, ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc chứng kiến tổng lượng xuất khẩu nhảy vọt 19,4% lên mức 5,79 triệu xe trong năm ngoái, trong đó xuất khẩu xe điện thuần túy (EV) tăng 48,8%. Trung Quốc nhiều khả năng sẽ tiếp tục giữ vững vị thế là nước xuất khẩu ô tô hàng đầu thế giới năm thứ ba liên tiếp kể từ khi vượt qua Nhật Bản vào năm 2023.

Dẫu vậy, Bắc Kinh đã bắt đầu cho thấy những dấu hiệu thừa nhận rằng họ cần phải điều tiết hoạt động xuất khẩu công nghiệp nếu muốn duy trì thành công bền vững. Giới lãnh đạo Trung Quốc ngày càng nhận thức rõ và thẳng thắn hơn về tình trạng mất cân bằng trong nền kinh tế, cũng như những vấn đề về mặt hình ảnh mà tình trạng xuất khẩu quá mức đang gây ra trên trường quốc tế.