Từ bục giảng, gieo những mùa yêu thương
Là một cô giáo Gen Z người Thái, tốt nghiệp loại Giỏi Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, được tuyên dương Thanh niên dân tộc thiểu số tiêu biểu tỉnh Nghệ An năm 2026 và đạt nhiều thành tích trong giảng dạy, cô Vy Thị Hồng Ly (SN 2002) - giáo viên Ngữ văn, Phó Bí thư Đoàn trường THPT Tương Dương 1 đã mang đến làn gió mới trong công tác giáo dục miền núi để khơi dậy tình yêu văn hóa dân tộc, bồi đắp lòng nhân ái và khích lệ học trò tự tin phát huy năng lực bản thân.
Thanh Quỳnh (Thực hiện) / Trình bày: Hồng Toại • 31/10/2026
*****
Là một cô giáo Gen Z người Thái, tốt nghiệp loại Giỏi Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, được tuyên dương Thanh niên dân tộc thiểu số tiêu biểu tỉnh Nghệ An năm 2026 và đạt nhiều thành tích trong giảng dạy, cô Vy Thị Hồng Ly (SN 2002) - giáo viên Ngữ văn, Phó Bí thư Đoàn trường THPT Tương Dương 1 đã mang đến làn gió mới trong công tác giáo dục miền núi để khơi dậy tình yêu văn hóa dân tộc, bồi đắp lòng nhân ái và khích lệ học trò tự tin phát huy năng lực bản thân.
Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An có cuộc trò chuyện với cô giáo Vy Thị Hồng Ly để hiểu hơn hành trình trở về quê hương, những nỗ lực đồng hành cùng học trò vùng cao và tâm huyết của một giáo viên trẻ với việc gìn giữ bản sắc văn hóa.
Cô giáo Vy Thị Hồng Ly: Ở tuổi 22, khi đứng trước bao cơ hội rộng mở tại thủ đô, nếu hỏi tôi có ước mơ gì, tôi sẽ thật lòng chia sẻ rằng: “Tôi từng muốn đi xa hơn, muốn cọ xát nhiều hơn và muốn ở lại lâu hơn nơi tuổi xanh từng rực rỡ”.
Dẫu vậy, là một người con sinh ra và lớn lên trên mảnh đất vùng cao Tương Dương, từng có những năm tháng học tập dưới mái trường PTDTNT THCS Tương Dương rồi PTTH DTNT Nghệ An, hơn ai hết, tôi thấu hiểu sâu sắc những khó khăn, thiếu thốn và cả những tâm tư của các em học sinh vùng miền núi.
Cùng với đó, mảnh đất ấy là nơi gia đình tôi đã có 3 đời gắn bó và cống hiến cho sự nghiệp giảng dạy. Bởi vậy, tôi muốn trở về để tiếp nối ngọn lửa ấy, để được đứng lớp, dạy dỗ và đồng hành cùng các em học sinh trên mảnh đất quê hương mình.
Đến thời điểm hiện tại, dẫu những điều mình lan tỏa có thể chưa thật lớn lao, nhưng tôi trân quý vô cùng tình yêu thương ngây ngô của học trò và đặc biệt là sự trưởng thành của các em đã tiếp lửa và giúp tôi yêu thêm nghề giáo của mình.
Thực tế giảng dạy tại miền núi có thể vất vả hơn, khó khăn hơn những hình dung ngày đầu, nhưng chính những tình cảm chân thành ấy, những điều tốt đẹp ấy đã khẳng định rằng lựa chọn trở về của tôi là hoàn toàn đúng đắn.
Cô giáo Vy Thị Hồng Ly: Bên cạnh môn Ngữ văn, tôi còn đảm nhiệm giảng dạy môn Giáo dục địa phương và Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp. Bằng tình yêu và vốn văn hóa sẵn có, tôi luôn cố gắng lồng ghép khéo léo những phong tục, tập quán, trang phục, ẩm thực cùng những làn điệu dân ca của đồng bào Thái nói riêng, cũng như các dân tộc vùng Tương Dương (cũ) và tỉnh Nghệ An nói chung vào từng tiết học. Tôi cố gắng không chỉ dừng lại ở việc nói, khái quát lí thuyết mà tôi đã cụ thể hoá bằng video, hình ảnh sưu tầm tại địa phương, thậm chí có những tiết học tôi trực tiếp “diễn xướng” cho học trò theo dõi một số làn điệu dân ca, điệu múa dân tộc.
Thực tế, ban đầu khi mới tiếp cận, các em không tránh khỏi bỡ ngỡ, thậm chí chưa thực sự hứng thú. Nhưng tôi luôn tâm niệm “không phải các em không thích, mà các em chưa rõ, chưa được khơi nguồn”. Khi các em được giải thích sâu sắc, được trải nghiệm và cảm nhận được bản chất tốt đẹp của văn hóa dân tộc, tâm hồn các em sẽ tự động nảy nở thái độ trân trọng, niềm tự hào và ý thức tự giác giữ gìn bản sắc văn hóa quê hương.
Chẳng hạn như khi giảng về trang phục truyền thống của đồng bào Thái, ban đầu các em có thể chỉ nhìn nhận một cách đơn thuần rằng bộ trang phục này rực rỡ, nhiều chi tiết và quá trình mặc có phần phức tạp, rườm rà. Nhưng khi tôi giúp các em khám phá ý nghĩa sâu xa đằng sau từng từng họa tiết, hình khối dệt trên thân váy cùng bao công sức nhuộm vải và sự tỉ mẩn, kiên trì của những người bà, người mẹ. Thì các em dần nhận ra những giá trị ẩn sau bộ trang phục. Đó còn là niềm tự hào khi được diện trang phục trong những dịp quan trọng, là món quà quý giá gửi gắm tình thương của gia đình dành cho con gái khi đi lấy chồng. Lúc ấy, trong mắt các em, bộ trang phục không chỉ dừng lại ở khái niệm "đẹp" nữa, mà đã trở thành một câu chuyện văn hóa đầy ý nghĩa.
Điều tôi gửi gắm trong từng lời giảng là khơi gợi, gieo vào lòng các em hạt giống tình yêu quê hương, để từ niềm tự hào ấy, các em sẽ tự thân bồi đắp và gìn giữ, giúp mạch nguồn văn hóa dân tộc luôn cuộn chảy vững bền qua thời gian.
Cô giáo Vy Thị Hồng Ly: Sau những năm tháng gắn bó với nghề đưa đò, trải qua nhiều nhiệm vụ kiêm nhiệm từ giáo viên chủ nhiệm, tư vấn tâm lý học đường cho đến công tác Đoàn, tôi càng nhìn nhận rõ hơn những khó khăn trong đời sống và những khoảng trống trong tâm hồn tâm lý của học trò vùng cao.
Phần lớn các em đều có hoàn cảnh gia đình khó khăn. Một số phụ huynh do chưa nhận thức trọn vẹn tầm quan trọng của việc học nên còn tâm lý phó mặc, chưa thực sự đồng hành cùng con. Điều đó khiến nhiều học sinh rơi vào trạng thái tâm lý bất ổn, dễ nảy sinh thái độ chống đối hoặc bất cần. Thậm chí, vì rào cản kinh tế, nhiều gia đình e ngại không dám cho con bước tiếp vào đại học, vô tình khép lại những ước mơ vừa mới chớm nở.
Chính vì vậy, người giáo viên miền núi không thể chỉ làm nhiệm vụ truyền thụ kiến thức trên bục giảng. Chúng tôi phải là người bạn thực sự gần gũi, sâu sát với cả học sinh lẫn phụ huynh để tháo gỡ vướng mắc và định hướng tương lai cho các em.
Tôi nhớ mãi trường hợp một em học sinh có xu hướng giới tính khác biệt. Ban đầu, em thể hiện sự chống đối, không hợp tác trong giờ học và sống khép kín với tập thể lớp. Lúc đó, do chưa có nhiều kinh nghiệm, tôi đã áp dụng những biện pháp khá cứng rắn, nhưng điều đó chỉ càng đẩy khoảng cách ra xa và càng khiến em chống đối mạnh mẽ hơn. Nhận ra điều đó, tôi chủ động thay đổi để kiên nhẫn lắng nghe, tiếp cận em từng chút một qua công tác tư vấn tâm lý. Khi cảm nhận được sự tôn trọng và tình thương chân thành từ cô giáo, bạn bè em dần mở lòng, gạt bỏ sự xù xì thô ráp bên ngoài và có những tiến bộ rõ rệt.
Bài học ấy dạy tôi rằng: Không có một khuôn mẫu giáo dục nào phù hợp với tất cả học sinh. Trong thực tiễn giảng dạy, có vô vàn trường hợp và mỗi trường hợp sẽ cần có nhiều cách giải quyết khác nhau. Là một người giáo viên, nhiều khi sẽ cần bình tĩnh kìm hãm cảm xúc, để bao dung hơn đối với học trò.
Cô giáo Vy Thị Hồng Ly: Hiện, câu lạc bộ có 60 thành viên sau khi tuyển đợt 1, và sắp tới sẽ tiến hành tuyển thêm đợt 2. Thời gian qua, câu lạc bộ duy trì hoạt động rất tích cực, tạo nên một sân chơi nghệ thuật thực chất, nơi học sinh được phát hiện, bồi dưỡng năng khiếu, rèn luyện sự tự tin và phát huy khả năng sáng tạo của mình. Đồng thời, đây cũng là lực lượng nòng cốt tham gia xây dựng các chương trình văn nghệ, góp phần tạo nên dấu ấn riêng trong những sự kiện quan trọng của nhà trường, địa phương.
Qua quá trình tổ chức các hoạt động, tôi nhận ra học sinh miền núi hoàn toàn không thiếu "chất nghệ thuật" hay sự sáng tạo. Điều cản bước các em chính là tâm lý e ngại, rụt rè và sự thiếu vắng kinh nghiệm đứng trên sân khấu. Do vậy, các em rất cần một tổ chức hoặc hội, nhóm có thể định hướng, cổ vũ và tiếp thêm niềm tin để tự tin thể hiện tài năng, giải phóng tiềm năng vốn có trong bản thân mình.
Tôi luôn cổ vũ các em rằng “sau mỗi lần bước lên sân khấu, bước chân của các em sẽ càng vững chãi hơn, tự tin hơn và nhiệt huyết hơn”, vì vậy hãy tin vào bản thân và mạnh mẽ vượt qua những trở ngại. Chính những hoạt động nghệ thuật sôi nổi ấy, các em được tiếp xúc nhiều hơn với các loại hình âm nhạc và nghệ thuật phong phú. Điều đó khơi dậy trong các em tinh thần tò mò, khao khát tìm tòi cái mới, nâng cao hiểu biết văn hóa. Từ đó sẽ có những ý tưởng độc đáo, vừa đưa văn hóa truyền thống hòa nhập tự nhiên vào cuộc sống hàng ngày của thế hệ Gen Z.
Cô giáo Vy Thị Hồng Ly: Đối với các hoạt động tình nguyện và an sinh xã hội, tôi luôn tâm sự chân thành với các em học sinh rằng, tham gia phong trào Đoàn không phải để chụp một vài tấm hình truyền thông, hay chỉ vì một vài điểm đánh giá rèn luyện. Điều tôi mong mỏi nhất là qua mỗi hành trình, các em thực sự được đánh thức về trách nhiệm, nuôi dưỡng lòng nhân ái và biết mở lòng sẻ chia với cộng đồng. Và chính từ thực tế những hoạt động ấy, tôi đã được chứng kiến sự trưởng thành thầm lặng nhưng vô cùng kỳ diệu trong tâm hồn học trò.
Ví như tại chương trình "Tiếp sức mùa thi", tôi thấy ở các em sự trao gửi yêu thương đong đầy trong từng chai nước mát, từng suất cơm do mình tự tay chuẩn bị để gửi đến các gia đình học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Hay cách các em nâng niu từng nén hương kính cẩn thắp lên phần mộ của các Anh hùng liệt sĩ, ánh mắt đong đầy niềm cảm phục khi được đến thăm hỏi các cựu chiến binh, các Mẹ Việt Nam Anh hùng.
Khi phát động ủng hộ đồng bào bị bão lũ hay hỗ trợ người khuyết tật, tôi thực sự xúc động khi nhìn các em cẩn trọng vuốt phẳng từng tờ tiền lẻ tích góp được, chân thành bỏ vào thùng quyên góp với tất cả sự trân trọng. Sự sẻ chia ấy không chỉ dừng lại ở phong trào, mà đã thấm vào cuộc sống hàng ngày của các em.
Nếu chia sẻ về một kỷ niệm đáng nhớ, thì có lẽ đó là câu chuyện về một bạn học sinh lớp 11 của trường tôi. Khi em nhìn thấy hoàn cảnh ngặt nghèo của người bạn cùng lớp, em đã tự nguyện “cắt tóc miễn phí cho bạn trong suốt 3 năm học cấp 3”. Và ở trường tôi, có những em là học sinh khuyết tật hòa nhập, nhưng chưa bao giờ các em gặp phải sự xa lánh hay phân biệt đối xử. Trái lại, bạn bè xung quanh luôn chủ động ở bên, bao bọc và hỗ trợ.
Chính những khoảnh khắc đời thường ấy đã chứng minh rằng, khi được định hướng bằng tình thương chân thành, lòng nhiệt huyết và tinh thần trách nhiệm, hoạt động Đoàn sẽ không còn là phong trào bề nổi, mà trở thành mạch nguồn nuôi dưỡng lòng nhân ái, giúp các em học cách làm người, biết yêu thương và sống có trách nhiệm với cuộc đời này...
