Từ lộc nhung đất Quỳnh đến sản phẩm OCOP
Từ những trang trại nuôi hươu sao, người dân xã Quỳnh Anh đang từng bước nâng giá trị nhung hươu bằng liên kết sản xuất, chế biến sâu và du lịch trải nghiệm. Không chỉ tạo nguồn thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm cho nhiều hộ, hướng đi này còn mở ra triển vọng phát triển một sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của địa phương.
Hoài Thu - Khánh Ly / Trình bày: Hồng Toại • 24/10/2026
*****
Từ những trang trại nuôi hươu sao, người dân xã Quỳnh Anh đang từng bước nâng giá trị nhung hươu bằng liên kết sản xuất, chế biến sâu và du lịch trải nghiệm. Không chỉ tạo nguồn thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm cho nhiều hộ, hướng đi này còn mở ra triển vọng phát triển một sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của địa phương.
.png)
Trời còn bảng lảng sương sớm, ông Hồ Bá Thưởng - Giám đốc HTX Chăn nuôi hươu thảo dược trên địa bàn xã Quỳnh Anh đã cùng công nhân ra đồng cắt cỏ.
Những bó cỏ tươi, cây ngô non, rau xanh lần lượt được chuyển về trang trại, chuẩn bị cho bữa ăn của đàn hươu sao.
Theo ông Thưởng, muốn có những cặp nhung chất lượng thì trước hết phải chăm đàn hươu bằng sự cẩn trọng và kiên trì.
Trong khu chuồng sạch sẽ, đàn hươu với bộ lông bóng mượt thong thả chờ thức ăn. Người nuôi chia từng bó cỏ, rau xanh vào máng, đồng thời quan sát biểu hiện của vật nuôi để kịp thời điều chỉnh khẩu phần.
Ít ai biết, trước khi gắn bó với đàn hươu, ông Thưởng từng bôn ba nhiều nơi, làm đủ nghề, đến năm 2018, ông quyết định trở về quê, đầu tư xây dựng trang trại nuôi hươu trên diện tích khoảng 2.000m².
Từ vài chục con ban đầu, trang trại của ông dần mở rộng, đến nay có hơn 100 con hươu. Thức ăn chủ yếu là cỏ voi, cây ngô non, lá mít, lá sung, chuối xanh cùng các loại rau, lá phù hợp. Một số loại cây thảo dược cũng được bổ sung vào khẩu phần theo kinh nghiệm của người nuôi.
Theo ông Thưởng, so với một số vật nuôi khác, hươu sao có sức đề kháng tương đối tốt, ít mắc bệnh nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, đây cũng là loài khá nhạy cảm với thức ăn và môi trường sống, đòi hỏi người nuôi phải theo dõi sát sao, thường xuyên quan sát khả năng ăn uống, trạng thái cơ thể và phân của hươu để nhận biết những dấu hiệu bất thường.
Chuồng trại được vệ sinh định kỳ, sử dụng lớp đệm lót phù hợp nhằm hạn chế ẩm ướt, mùi hôi, tạo môi trường khô ráo cho vật nuôi. Đá muối cũng được bố trí trong các ô chuồng để bổ sung khoáng chất. Mỗi năm trang trại của gia đình ông Thưởng thu hoạch khoảng 200kg nhung hươu tươi, đồng thời xuất bán hàng trăm con hươu giống, với tổng doanh thu khoảng 700 triệu đồng.
Cùng với trang trại của ông Thưởng, còn có trang trại chăn nuôi hươu quy mô lớn của ông Hồ Bá Xuyên với trên 120 con mang lại thu nhập hàng tỷ đồng mỗi năm.
Ngoài ra, trên địa bàn xã Quỳnh Anh hiện có khoảng 63 hộ có quy mô nuôi trên 20 con hươu, nai; tổng đàn của toàn xã khoảng 7.600 con. Điều này cho thấy tiềm năng phát triển của nghề nuôi hươu, nai của địa phương .
Tuy nhiên muốn phát triển lâu dài, người nuôi không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm riêng lẻ mà cần có sự trao đổi, hỗ trợ lẫn nhau. Bởi khi mỗi hộ tự sản xuất, tự tìm đầu ra, việc tiếp cận thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm thường gặp nhiều hạn chế. Từ đó HTX Chăn nuôi hươu thảo dược Quỳnh Bảng (nay thuộc xã Quỳnh Anh) ra đời quy tụ hơn 100 hộ thành viên. Các thành viên định kỳ gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm chọn giống, chăm sóc, vệ sinh chuồng trại và phòng ngừa dịch bệnh; đồng thời hỗ trợ nhau trong quá trình phát triển đàn, tiêu thụ sản phẩm.
Sự liên kết bước đầu tạo nền tảng để nghề nuôi hươu chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang hướng tổ chức bài bản hơn. Đây cũng là điều kiện quan trọng để địa phương phát triển các sản phẩm từ nhung hươu theo hướng nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.
.png)
Nếu trước đây, phần lớn người nuôi tập trung bán nhung tươi hoặc hươu giống, thì nay, hướng chế biến sâu đang mở thêm dư địa phát triển cho nghề nuôi hươu ở Quỳnh Anh.
Với người nuôi, thời điểm thu hoạch nhung có ý nghĩa quyết định đến chất lượng và giá trị sản phẩm. Khi nhung đạt độ phát triển phù hợp, các hộ có kinh nghiệm sẽ phối hợp hỗ trợ nhau trong quá trình thu hoạch.
Theo ông Hồ Bá Thưởng, mỗi con hươu đực trưởng thành có thể cho thu hoạch nhung từ 1-2 lần mỗi năm, trọng lượng trung bình khoảng 1-2 kg/cặp, tùy từng con và điều kiện chăm sóc. Nếu thu hoạch không đúng thời điểm, chất lượng nhung có thể bị ảnh hưởng, kéo theo giá trị kinh tế giảm.
Thay vì chỉ tiêu thụ nhung tươi, các cơ sở trong HTX từng bước phát triển sản phẩm chế biến, hướng đến đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng. Nhung hươu được sơ chế, bảo quản hoặc chế biến thành các dòng sản phẩm như nhung tươi nguyên chiếc, nhung thái lát, nhung khô dạng bột, nhung ngâm mật ong và rượu nhung hươu. Một số sản phẩm đã được phát triển theo chương trình OCOP 3 sao như Bột nhung hươu tam thất hạt sen, bột nhung hươu nguyên chất, nhung hươu tươi thái lát...
Việc đa dạng hóa sản phẩm giúp kéo dài thời gian bảo quản, mở rộng đối tượng khách hàng và tạo thêm lựa chọn cho thị trường quà biếu, chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, để các sản phẩm phát triển bền vững, khâu chế biến cần gắn với yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng và thông tin công dụng đúng quy định.
Một hướng đi đáng chú ý khác là kết hợp trang trại chăn nuôi với du lịch trải nghiệm. Tận dụng lợi thế gần các điểm du lịch biển, HTX chăn nuôi hươu thảo dược đã kết nối đưa khách tham quan đến trang trại, đặc biệt là những đoàn khách từ Hà Nội và các tỉnh phía Bắc.
Tại đây, du khách có thể quan sát đàn hươu, tìm hiểu quy trình chăm sóc, thu hoạch nhung và các công đoạn sơ chế, chế biến sản phẩm. Việc trực tiếp chứng kiến quá trình sản xuất giúp khách hàng hiểu rõ hơn về nguồn gốc sản phẩm, đồng thời tạo cơ hội để cơ sở giới thiệu đặc điểm, cách bảo quản và sử dụng nhung hươu.
Thay vì chỉ mua một sản phẩm được đóng gói sẵn, du khách có thêm trải nghiệm về nghề nuôi hươu và câu chuyện phía sau mỗi sản phẩm. Đây cũng là cách để HTX tạo dựng niềm tin, tăng khả năng kết nối trực tiếp với người tiêu dùng, hạn chế phụ thuộc hoàn toàn vào các kênh phân phối trung gian.
Bên cạnh hoạt động đón khách, HTX sử dụng mạng xã hội để giới thiệu sản phẩm, cập nhật thông tin và kết nối khách hàng. Nhờ đó, nhung hươu Quỳnh Anh từng bước tiếp cận người mua ở nhiều địa phương, trong đó có Hà Nội, Quảng Ninh và Hà Giang.
Hiệu quả kinh tế từ mô hình được thể hiện qua nguồn thu của các hộ chăn nuôi. Theo ông Thưởng, các hộ nuôi từ 20-25 con hươu có thể đạt mức thu nhập khoảng từ 200 - 400 triệu đồng mỗi năm, tùy quy mô đàn, sản lượng nhung, giá bán và chi phí đầu tư.
Những kết quả này cho thấy tiềm năng của nghề nuôi hươu không chỉ nằm ở giá trị của nhung tươi mà còn ở khả năng tổ chức sản xuất, chế biến và phát triển các dịch vụ đi kèm. Dẫu vậy, để duy trì sức cạnh tranh, các hộ vẫn cần chú trọng kiểm soát chất lượng, chủ động nguồn giống, nâng cao kỹ thuật chăn nuôi và xây dựng đầu ra ổn định.
Để hỗ trợ hội viên phát triển sản xuất, mạnh dạn đầu tư phát triển các mô hình chăn nuôi hươu, nai theo hướng hàng hóa, từng bước mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao giá trị kinh tế, thời gian qua, Hội nông dân xã Quỳnh Anh cũng đã chú trọng tạo điều kiện tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi từ Quỹ Hỗ trợ nông dân và Ngân hàng Chính sách xã hội.
Ông Trần Minh Chính - Chủ tịch Hội Nông dân xã Quỳnh Anh cho biết, hiện nay Hội đang quản lý 2 dự án vay nuôi hươu, nai từ Quỹ Hỗ trợ nông dân tỉnh Nghệ An với dư nợ 1 tỷ đồng và hỗ trợ các hộ vay từ nguồn vốn Ngân hàng chính sách xã hội Quỳnh Lưu dư nợ gần 10 tỷ đồng. Đồng thời, phối hợp tổ chức nhiều lớp tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, hướng dẫn hội viên áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào chăn nuôi, nâng cao hiệu quả sản xuất và hạn chế rủi ro.
Cùng với hỗ trợ vốn và kiến thức, Hội Nông dân xã quan tâm thúc đẩy liên kết sản xuất, phát triển các mô hình kinh tế tập thể, tạo điều kiện để hội viên trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ nhau trong quá trình chăn nuôi và kết nối tiêu thụ sản phẩm.
Ngoài Hợp tác xã chăn nuôi hươu và gà thảo dược còn có Tổ hội Nông dân chăn nuôi hươu, nai Nam Yên; Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ nhung hươu Bảo Long... Trong thời gian tới, Hội Nông dân xã Quỳnh Anh sẽ tiếp tục phát huy vai trò cầu nối, đồng hành cùng hội viên trong tiếp cận các nguồn vốn vay, nâng cao kiến thức khoa học kỹ thuật, nhân rộng các mô hình chăn nuôi hươu, nai hiệu quả và thúc đẩy liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm nhung, con giống.
Có thể thấy, từ những chuồng hươu bên dải đất ven biển Quỳnh Anh, người dân đang từng bước hình thành chuỗi sản phẩm nông nghiệp có thương hiệu, gắn sản xuất với trải nghiệm và thị trường.
Hướng đi ấy không chỉ mở thêm sinh kế cho người dân mà còn góp phần khẳng định tiềm năng phát triển những sản phẩm đặc trưng của Nghệ An trên thị trường.
