Từ visa H-1B đến visa K: Sự chuyển hướng làn sóng nhân tài từ Mỹ sang Trung Quốc

Từ tháng 8/2025, Trung Quốc chính thức giới thiệu loại visa K, một diện thị thực mới dành cho nhân tài trẻ quốc tế trong các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM).

Dù mới được công bố trong thời gian ngắn, visa này đã trở thành chủ đề nóng trên truyền thông Ấn Độ khi được xem là “đối trọng” với visa H-1B của Mỹ.

Visa K được thiết kế với nhiều ưu điểm vượt trội: không yêu cầu doanh nghiệp bảo lãnh, thủ tục linh hoạt, có thể tự nộp hồ sơ và hoàn toàn miễn phí. Chính vì vậy, nó nhanh chóng thu hút sự quan tâm của giới công nghệ và học giả quốc tế, nhất là khi Mỹ và châu Âu đang siết chặt chính sách nhập cư đối với lao động nước ngoài.

Theo thông tin từ Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại giao, Bộ Công an và Cục Quản lý xuất nhập cảnh Trung Quốc, visa K được cấp cho người nước ngoài trẻ tuổi có bằng cử nhân trở lên trong lĩnh vực STEM, hoặc đang làm việc, nghiên cứu tại các viện, trường uy tín. So với visa R (dành cho chuyên gia cấp cao) và visa Z (visa lao động thông thường), visa K mang tính “mở” hơn nhiều, hướng tới thế hệ nhân tài tiềm năng.

Đáng chú ý, visa K không chỉ phục vụ mục đích làm việc mà còn bao gồm nghiên cứu, giảng dạy, khởi nghiệp và giao lưu văn hóa. Điều đó cho thấy Trung Quốc đang mở rộng không gian sáng tạo cho người trẻ quốc tế, đồng thời xây dựng hình ảnh một điểm đến mới của trí thức toàn cầu.

Visa K và cuộc cạnh tranh nhân tài Trung - Mỹ

Ấn Độ lâu nay phụ thuộc lớn vào visa H-1B của Mỹ, vốn cho phép kỹ sư và lập trình viên làm việc tạm thời tại các công ty công nghệ lớn. Tuy nhiên, từ tháng 9/2024, Mỹ tăng mạnh phí xin visa H-1B lên tới 100.000 USD, khiến cộng đồng Ấn kiều lo ngại. Trong bối cảnh đó, Trung Quốc tung ra visa K, được truyền thông Ấn Độ xem như “lối thoát mới” cho lực lượng nhân sự kỹ thuật đông đảo của họ.

Giới phân tích cho rằng, visa K có thể hấp dẫn bốn nhóm nhân tài chính: kỹ sư IT Nam Á, sinh viên và nghiên cứu sinh STEM ở Trung Đông - châu Phi, du học sinh gốc Hoa quay về từ phương Tây, và nhóm doanh nhân, “digital nomad” khởi nghiệp toàn cầu. Sự linh hoạt của visa này giúp họ dễ dàng đến Trung Quốc học tập, làm việc hoặc sáng tạo.

Các chuyên gia quốc tế đánh giá việc Trung Quốc ban hành visa K là một phần trong chiến lược thu hút nhân tài công nghệ cao, nhất là trong lĩnh vực AI, chip bán dẫn và nghiên cứu khoa học.

Theo Reuters, “chỉ cần Trung Quốc thu hút được một phần nhỏ nhân tài công nghệ toàn cầu, vị thế của nước này trong các ngành mũi nhọn sẽ được nâng lên đáng kể”.

Nhiều ý kiến cũng cho rằng visa K không chỉ hướng tới người Ấn Độ mà còn “mở đường cho các nhà khoa học và kỹ sư gốc Hoa” quay trở về.

Trong giai đoạn 2010 - 2021, đã có hơn 12.000 nhà khoa học gốc Hoa rời Mỹ để trở lại Trung Quốc, một nửa trong số đó chỉ trong bốn năm gần đây.

Khi Mỹ và các nước phương Tây siết chính sách nhập cư, Trung Quốc lại đi ngược xu hướng bằng cách mở rộng cánh cửa cho giới trẻ quốc tế. Đặc biệt, trong bối cảnh cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ bán dẫn đang trở nên gay gắt, visa K được xem là công cụ chiến lược giúp Trung Quốc thu hút và giữ chân các “STEM tiềm năng”.

Chuyên gia thuộc Viện nghiên cứu Melbourne đánh giá: “Việc Mỹ tăng phí visa H-1B chẳng khác nào tự làm khó mình, trong khi Trung Quốc tung ra visa K đúng thời điểm vàng”.

Dù các quy định chi tiết của visa K vẫn đang được hoàn thiện, chính sách này đã phát đi thông điệp rõ ràng: Trung Quốc muốn trở thành trung tâm mới của sáng tạo toàn cầu.

Visa K không chỉ là một công cụ nhập cư, mà còn là lời mời dành cho thế hệ trẻ quốc tế, những người sẵn sàng mang tri thức, sáng tạo và khát vọng đến xây dựng tương lai trong nền kinh tế tri thức đang trỗi dậy của châu Á.