UAV, vũ khí then chốt trên chiến trường Nga hiện nay

Theo đài Sputnik (Nga), thiết bị bay không người lái (UAV) hiện được xem là một trong những vũ khí then chốt trên chiến trường hiện đại của Nga, ảnh hưởng trực tiếp đến thành bại của các đơn vị tấn công trên toàn bộ chiến tuyến.

Chiến trường "minh bạch" nhờ UAV FPV

Nhận định trên được ông Igor Korotchenko, Tổng biên tập tạp chí National Defense, đưa ra khi bình luận về phát biểu của Tổng thống Nga Vladimir Putin tại cuộc họp báo tổng kết cuối năm ngày 19/12, trong đó nhấn mạnh lợi thế của Nga trong lĩnh vực UAV.

Ông Korotchenko cho rằng chiến trường gần như trở nên hoàn toàn "minh bạch" nhờ các loại UAV góc nhìn thứ nhất (FPV – first person view) với nhiều cấu hình khác nhau. Theo ông, UAV FPV đang giữ vai trò trung tâm trong việc phát hiện và tiêu diệt sinh lực đối phương, vũ khí và trang thiết bị quân sự.

Đánh giá này phản ánh xu hướng sử dụng UAV như một mạng lưới trinh sát – tấn công liên tục, giúp giảm đáng kể yếu tố bất ngờ trên chiến trường. Khi hình ảnh và dữ liệu được truyền trực tiếp từ UAV về kíp điều khiển, khả năng che giấu lực lượng, cơ động bí mật hay triển khai hỏa lực bất ngờ của đối phương bị hạn chế đáng kể.

Phạm vi tác chiến 20 – 25 km từ tuyến đầu

Theo ông Korotchenko, các nhóm UAV của Nga đang phát huy hiệu quả trong phạm vi khoảng 20 – 25 km tính từ tuyến đầu về cả hai phía. Trong khoảng không gian này, UAV đảm nhiệm đồng thời nhiều nhiệm vụ: giám sát di chuyển của đối phương, phát hiện mục tiêu, điều chỉnh hỏa lực và trực tiếp tham gia tấn công.

Với mật độ triển khai dày đặc trong khu vực nói trên, UAV trở thành lớp cảm biến tiền tiêu, hỗ trợ các đơn vị tấn công và phòng thủ lựa chọn hướng cơ động, thời điểm tiến công cũng như cách thức sử dụng hỏa lực phù hợp.

Ông Korotchenko nhận định số lượng cũng như chủng loại UAV mà Nga hiện có đã gia tăng nhanh chóng. Theo ông, điều này giúp lực lượng Nga giành ưu thế so với đối phương và khiến hầu hết các nỗ lực phản công trở nên kém hiệu quả trong điều kiện bị giám sát và tấn công liên tục từ trên không thấp.

UAV trong môi trường đô thị và khu vực đông dân cư

Ngoài tuyến đầu, UAV còn được ông Korotchenko đánh giá là có vai trò đặc biệt quan trọng trong các hoạt động tác chiến tại khu vực đông dân cư. Tại đây, cấu trúc địa hình phức tạp, tầm nhìn bị che khuất, nguy cơ phục kích và tổn thất ngoài dự kiến luôn hiện hữu.

Theo phân tích của ông, UAV vừa cung cấp năng lực nhận thức tình huống cho binh sĩ trên thực địa, vừa cho phép tấn công chính xác các mục tiêu và lực lượng đối phương. Điều này giúp giảm rủi ro cho bộ binh khi phải tiếp cận các khu vực nguy hiểm, đồng thời hạn chế được việc sử dụng hỏa lực diện rộng trong không gian chật hẹp.

Trong bối cảnh đó, UAV trở thành công cụ hỗ trợ chỉ huy và kiểm soát trên thực địa, kết nối thông tin giữa tuyến trước và sở chỉ huy, giúp điều chỉnh kế hoạch tác chiến theo thời gian gần thực, dựa trên hình ảnh và dữ liệu do UAV cung cấp.

Tổ chức lực lượng và đào tạo kíp điều khiển UAV

Để bảo đảm duy trì và mở rộng ưu thế trong lĩnh vực này, ông Korotchenko nhấn mạnh việc Nga thành lập Trung tâm Hệ thống Không người lái, cùng tổ chức Rubicon, dưới sự bảo trợ của Bộ trưởng Quốc phòng Belousov.

Theo ông, các đơn vị chuyên trách này có nhiệm vụ hỗ trợ đào tạo nhân sự vận hành, phát triển các mẫu UAV mới và đánh giá hiệu quả sử dụng trong điều kiện chiến đấu thực tế. Việc đặt trọng tâm vào huấn luyện kíp điều khiển cho thấy UAV không chỉ là trang bị, mà còn là một hệ thống đòi hỏi quy trình vận hành, bảo dưỡng và phối hợp chặt chẽ với các lực lượng khác.

Các đánh giá rút ra từ thực tế chiến đấu, theo ông Korotchenko, sẽ quay trở lại chu trình nghiên cứu – phát triển, từ đó cải tiến thiết kế, chiến thuật sử dụng và tổ chức lực lượng UAV phù hợp hơn với điều kiện chiến trường.

Đa dạng hóa dòng UAV và đạn bay tự hành

Ông Korotchenko cho biết Nga đã rút ra những bài học cần thiết và đang đẩy nhanh quá trình sản xuất, phát triển các loại UAV, từ UAV FPV, UAV cánh quạt cho tới UAV tầm xa. Bên cạnh đó, việc sản xuất các loại đạn bay tự hành cũng được tăng cường.

Theo nhận định này, Nga không chỉ tập trung vào một phân khúc mà hướng tới một phổ hệ thống không người lái đa dạng, đáp ứng các nhiệm vụ khác nhau trên chiến trường: từ tầm gần, tầm trung đến tầm xa. Việc tăng cường sản xuất đạn bay tự hành cho thấy xu hướng kết hợp giữa khả năng trinh sát và khả năng tấn công chính xác trong một hệ thống duy nhất.

Quá trình mở rộng danh mục UAV và đạn bay tự hành, như ông Korotchenko mô tả, gắn liền với nhu cầu thích ứng nhanh với các điều kiện tác chiến thay đổi, cũng như đối phó với những biện pháp phòng vệ mới của đối phương.

Chiến tranh công nghệ cao và thay đổi bản chất tác chiến

Kết luận, ông Igor Korotchenko nhận định những kinh nghiệm mà quân đội Nga tích lũy được hiện nay phản ánh một thực tiễn hiếm có trong việc tiến hành chiến tranh công nghệ cao, trong các điều kiện và môi trường tác chiến hoàn toàn mới.

Theo ông, thực tiễn này cho thấy rõ sự thay đổi trong bản chất của các hoạt động quân sự hiện đại, khi các hệ thống không người lái trở thành thành phần không thể thiếu trong chuỗi trinh sát – chỉ thị mục tiêu – tấn công. Mức độ phụ thuộc ngày càng lớn vào UAV và đạn bay tự hành đồng nghĩa với việc các bên tham chiến phải liên tục điều chỉnh học thuyết tác chiến, tổ chức lực lượng và cơ cấu trang bị.

Những đánh giá của ông Korotchenko, được Sputnik dẫn lại, cho thấy cách tiếp cận của Nga trong việc coi UAV như một trụ cột của chiến tranh công nghệ cao, tập trung vào cả ba yếu tố: gia tăng số lượng, đa dạng chủng loại và xây dựng hệ thống tổ chức – đào tạo tương ứng.