Ukraine dùng drone diệt Sea Dragon, mở đường đánh Kilo

Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) mô tả chuỗi hoạt động dùng drone và tàu không người lái nhằm vào khí tài hải quân Nga, trong đó có đòn tấn công máy bay trinh sát Il-38N Sea Dragon và tàu ngầm lớp Kilo. Theo phía Ukraine, việc vô hiệu hóa khả năng trinh sát chống ngầm là bước chuẩn bị then chốt trước khi tung đòn vào tàu ngầm.

Tổng quan chiến dịch: từ căn cứ Yeysk tới cảng Novorossiysk

SBU công bố video cho thấy một drone tấn công máy bay trinh sát Il-38N Sea Dragon của Nga khi chiếc máy bay này đang ở trên đường băng tại căn cứ không quân Yeysk. Căn cứ này nằm ở sườn phía đông của Biển Azov, đối diện thành phố Mariupol do Nga kiểm soát và cách cảng Novorossiysk khoảng 225 km.

Theo SBU, Sea Dragon là loại máy bay được Nga thiết kế để phát hiện các mối đe dọa dưới nước và đã “tích cực đối phó với các hoạt động của tàu không người lái do SBU triển khai” trên Biển Đen. Phía Ukraine khẳng định ở khu vực này, Nga chỉ có một máy bay thuộc lớp này đủ khả năng phát hiện tàu không người lái Sub Sea Baby khi chúng tiến về mục tiêu.

SBU coi việc tấn công Sea Dragon là bước then chốt trước đòn đánh chính sau đó nhằm vào tàu ngầm lớp Kilo của Nga tại cảng Novorossiysk, một trong những địa điểm bố trí nhiều khí tài hải quân của Nga. Bộ Quốc phòng Nga không phản hồi về thông tin liên quan đến vụ tấn công máy bay Sea Dragon.

Đòn đánh vào Il-38N Sea Dragon: đầu đạn nổ trên không và mục tiêu trinh sát chống ngầm

Trong video do SBU công bố, một drone tiếp cận Sea Dragon khi máy bay này đang ở trên đường băng. Theo mô tả của SBU, drone mang đầu đạn nổ trên không, được thiết kế để phát tán hơn 2.000 mảnh vỡ về phía mục tiêu.

SBU cho biết vụ nổ xảy ra ngay phía trên khoang chứa các thiết bị và radar chính của máy bay, đồng thời làm hư hại động cơ Sea Dragon. Với một nền tảng được dùng để phát hiện mối đe dọa dưới nước, việc nhằm vào khu vực hệ thống radar và thiết bị chính cho thấy Ukraine muốn làm suy giảm khả năng trinh sát chống ngầm của Nga trước khi triển khai các tàu không người lái tấn công mục tiêu trên biển.

Tàu không người lái Sub Sea Baby và mục tiêu tàu ngầm lớp Kilo

Sau khi mô tả đòn tấn công vào Sea Dragon, SBU nhắc lại cuộc tấn công mà họ cho biết đã thực hiện nhằm vào tàu ngầm lớp Kilo của Nga tại cảng Novorossiysk hồi đầu tháng 12 bằng tàu không người lái Sub Sea Baby.

Theo SBU, Sub Sea Baby là một biến thể của tàu mặt nước không người lái Sea Baby. Sea Baby vốn được trang bị đầu đạn nổ và được thiết kế để lao thẳng vào mục tiêu trên mặt nước, trong khi Sub Sea Baby đã được cải tiến để hoạt động dưới nước, mở rộng hướng tiếp cận các tàu chiến và tàu hỗ trợ của Nga.

Hạm đội Biển Đen của Nga phủ nhận việc cuộc tấn công này gây ra thiệt hại đáng kể cho tàu ngầm lớp Kilo chạy bằng động cơ diesel-điện. Ukraine ước tính một tàu ngầm lớp Kilo có giá khoảng 400 triệu USD và được thiết kế để mang tối đa bốn tên lửa hành trình Kalibr. Loại tên lửa này được phía Ukraine mô tả là có độ chính xác cao và thường được so sánh với Tomahawk của Mỹ; Nga sử dụng Kalibr thường xuyên để tấn công các thành phố của Ukraine.

Bảng tóm tắt vai trò một số khí tài trong chuỗi hoạt động

Chiến thuật drone trên Biển Đen và Biển Azov

Trong khi dùng Sub Sea Baby để tấn công tàu ngầm tại Novorossiysk, Ukraine đồng thời khai thác nền tảng Sea Baby để gây sức ép lên các tàu chở dầu phục vụ xuất khẩu năng lượng của Nga. SBU cho biết đã nhiều lần sử dụng Sea Baby chứa chất nổ để tấn công các tàu chở dầu thuộc “đội tàu bóng tối” của Nga trên Biển Đen.

Theo thông tin SBU cung cấp cho trang Insider, các Sea Baby đã tấn công tàu chở dầu Dashan hôm 11.12 và gây “thiệt hại nghiêm trọng” cho con tàu này. Những dấu hiệu ban đầu mà phía Ukraine nêu ra cho thấy cuộc tấn công đã làm tê liệt hoàn toàn tàu Dashan.

SBU nói tàu Dashan treo cờ quốc đảo Comoros, di chuyển trong vùng đặc quyền kinh tế thuộc Ukraine theo hướng Novorossiysk và chuyên tắt thiết bị định vị. Trong vụ tấn công hôm 11.12, tàu được cho là di chuyển với tốc độ tối đa và tắt thiết bị phát tín hiệu. Cuộc tấn công được tiến hành phối hợp với Hải quân Ukraine và có video do Sea Baby ghi lại, thể hiện nhiều đòn đánh trúng thân tàu.

Theo Cơ quan Tình báo Quân đội Ukraine (HUR), một số quốc gia phương Tây và Liên minh châu Âu đã áp đặt lệnh trừng phạt với tàu Dashan trị giá 30 triệu USD, vốn được sử dụng để vận chuyển dầu Nga và thường xuyên tắt thiết bị định vị. Cuối tháng 11, SBU cũng sử dụng tàu không người lái để tấn công và làm hư hại hai tàu chở dầu Nga trước khi chúng nhận hàng tại Novorossiysk.

“Đội tàu bóng tối” và mục tiêu giảm nguồn thu từ dầu mỏ

“Đội tàu bóng tối” được phía Ukraine mô tả là tập hợp hàng trăm tàu mà Nga dùng để vận chuyển dầu nhằm lách các lệnh trừng phạt nhắm vào xuất khẩu năng lượng. Đây là nguồn thu chủ chốt của Nga. Tổng thống Volodymyr Zelensky nhiều lần kêu gọi các đối tác quốc tế hành động mạnh mẽ hơn để ngăn chặn đội tàu này hoạt động.

Nguồn tin an ninh Ukraine được dẫn lời cho biết SBU tiếp tục triển khai các biện pháp nhằm giảm “petrodollar” – dòng tiền từ xuất khẩu dầu – chảy vào ngân sách Liên bang Nga. Trong bối cảnh đó, các cuộc tấn công bằng drone nhắm vào tàu chở dầu và cơ sở hạ tầng năng lượng được đặt trong cùng một cách tiếp cận.

Dịch chuyển trọng tâm tấn công: từ mục tiêu trên bờ tới mục tiêu trên biển

Trong vài tháng gần đây, Ukraine tăng cường tấn công vào ngành năng lượng Nga, sử dụng drone tầm xa để đánh vào các nhà máy lọc dầu và nhiều cơ sở hạ tầng khác trên khắp nước Nga. Song song, một số vụ tấn công vào tàu chở dầu Nga gần đây được mô tả là dấu hiệu cho thấy Ukraine đang chuyển hướng chiến thuật, ngày càng nhắm vào các tàu trên biển thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu trên đất liền.

Chuỗi hoạt động mà SBU công bố – từ việc dùng drone mang đầu đạn nổ trên không vô hiệu hóa máy bay trinh sát chống ngầm Il-38N Sea Dragon tại Yeysk, cho tới việc triển khai Sub Sea Baby tấn công tàu ngầm lớp Kilo và Sea Baby đánh vào “đội tàu bóng tối” – cho thấy vai trò ngày càng nổi bật của drone và tàu không người lái trong đối đầu trên Biển Đen và Biển Azov. Các bên liên quan đưa ra đánh giá khác nhau về mức độ thiệt hại, nhưng xu hướng sử dụng nền tảng không người lái trong tác chiến hải quân và tấn công mục tiêu kinh tế – năng lượng là điểm được thể hiện rõ trong các thông tin hiện có.