Ukraine ký thỏa thuận mua 16 tiêm kích Gripen E hiện đại từ Thụy Điển

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky vừa thông báo ký kết thỏa thuận với Thụy Điển để mua 16 tiêm kích Gripen E. Đây là phiên bản hiện đại nhất của dòng chiến đấu cơ do tập đoàn Saab sản xuất, được kỳ vọng sẽ trở thành mảnh ghép quan trọng trong chiến lược hiện đại hóa không quân của Kiev bên cạnh các tiêm kích F-16.

Lộ trình chuyển giao và hợp tác quốc phòng

Theo nội dung thỏa thuận được công bố ngày 30/6, 16 chiếc Gripen E dự kiến sẽ được bàn giao trong giai đoạn 2029-2030. Gói hợp đồng này bao gồm đầy đủ các thiết bị liên quan, hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo nhân lực. Đáng chú ý, đây là thỏa thuận bổ sung sau các cam kết trước đó về việc Thụy Điển sẽ cung cấp 16 tiêm kích Gripen phiên bản C/D cũ hơn vào đầu năm 2027.

Bên cạnh việc mua sắm máy bay, Ukraine và Thụy Điển cũng thảo luận về việc mở rộng hợp tác công nghiệp quốc phòng. Các nội dung trọng tâm bao gồm sáng kiến phát triển máy bay không người lái (UAV) và phối hợp nâng cao năng lực chống tên lửa đạn đạo. Thụy Điển hiện là một trong những quốc gia hỗ trợ quân sự tích cực nhất cho Kiev với các hệ thống pháo, xe tăng và máy bay trinh sát đã được chuyển giao.

Ưu thế của Gripen trong tác chiến phân tán

Các chuyên gia quân sự đánh giá Saab JAS 39 Gripen sở hữu những đặc tính kỹ thuật đặc biệt phù hợp với bối cảnh chiến trường Ukraine hiện nay. Dòng máy bay này được thiết kế dựa trên học thuyết tác chiến của Thụy Điển thời Chiến tranh Lạnh, ưu tiên khả năng vận hành linh hoạt khi các căn cứ không quân chính bị tấn công.

Khả năng cất hạ cánh trên đường băng dã chiến

Đặc điểm nổi bật nhất của Gripen là khả năng cất hạ cánh trên các đoạn đường bộ hẹp hoặc đường băng dã chiến ngắn. Điều này cho phép Ukraine triển khai máy bay từ nhiều vị trí bí mật, giảm thiểu rủi ro bị tiêu diệt bởi các đòn tập kích tên lửa tầm xa của Nga vào các sân bay quân sự cố định.

Hệ thống vũ khí chuẩn NATO

Gripen E là dòng tiêm kích đa nhiệm có thể thực hiện đồng thời các nhiệm vụ không đối không, không đối đất và trinh sát điện tử. Máy bay hoàn toàn tương thích với các loại vũ khí tiên tiến nhất của NATO, bao gồm:

• Tên lửa đối không: IRIS-T, AIM-9 Sidewinder, AIM-120 AMRAAM và đặc biệt là tên lửa tầm xa Meteor.
• Hệ thống điện tử: Radar quét mảng pha điện tử chủ động (AESA) hiện đại và hệ thống tác chiến điện tử tích hợp sâu.
• Hỗ trợ kỹ thuật: Thiết kế module giúp việc bảo trì, sửa chữa có thể thực hiện bởi các đội kỹ thuật lưu động với trang thiết bị tối giản.

Tầm nhìn chiến lược dài hạn

Việc bổ sung Gripen E được xem là bước đi nhằm đa dạng hóa nguồn cung vũ khí và giảm sự phụ thuộc vào một dòng máy bay duy nhất. Trong bối cảnh Ukraine đang đẩy mạnh các đòn tấn công tầm xa vào hạ tầng quân sự đối phương, sự xuất hiện của Gripen sẽ tăng cường đáng kể năng lực xuyên phá và bảo vệ bầu trời.

Dù thời gian bàn giao phiên bản E còn khá xa (2029-2030), nhưng việc chốt thỏa thuận sớm giúp Ukraine chủ động trong công tác đào tạo phi công và xây dựng hạ tầng hậu cần tương thích. Kết hợp với các tiêm kích F-16 đã bắt đầu được chuyển giao, không quân Ukraine đang dần chuyển mình từ các dòng máy bay từ thời Liên Xô sang các tiêu chuẩn tác chiến hiện đại của phương Tây.