Ưu tiên nguồn lực phát triển con người vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Xây dựng “công dân số” từ bản, làng

Trường THCS Môn Sơn, nằm trên địa bàn xã biên giới Môn Sơn có 18 lớp, với 607 học sinh. Học sinh ở đây chủ yếu là người dân tộc Thái và tộc người Đan Lai – một cộng đồng ít người ở sâu trong vùng lõi Vườn Quốc gia Pù Mát.

Trong những ngày cuối học Kỳ 1 năm học 2025 – 2026, nhà trường đang tất bật chuẩn bị hạ tầng để lắp đặt máy móc, thiết bị cho phòng học ngoại ngữ. Cùng với đó, nhà trường cũng đầu tư, bổ sung thêm máy tính cho phòng học Tin học. Ngoài thực hiện dạy ngoại ngữ theo Chương trình Giáo dục 2018, nhà trường còn tổ chức Câu lạc bộ Ngoại ngữ, sinh hoạt hàng tuần, hàng tháng để vừa tạo hứng thú vừa nâng cao khả năng ngoại ngữ cho các em học sinh đồng bào dân tộc thiểu số, vừa là không gian để học sinh vượt qua rào cản tâm lý, tự tin tiếp cận ngôn ngữ toàn cầu.

“

Lấy học sinh là trung tâm, ngoài tập trung công tác đào tạo kiến thức qua chương trình giáo dục, nhà trường chú trọng đầu tư trang thiết bị phục vụ dạy và học ngoại ngữ, tin học, bồi dưỡng kỹ năng số cho học sinh để mở ra những "cửa sổ" kết nối các em ra thế giới.

Thầy giáo Nguyễn Văn Vị - Hiệu trưởng Trường THCS Môn Sơn

Hiệu trưởng Trường THCS Môn Sơn, thầy giáo Nguyễn Văn Vị cho biết, theo tinh thần Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại Đại hội XIV, việc phát triển con người, đặc biệt là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, với lĩnh vực giáo dục là khát vọng đưa trẻ em vùng sâu, vùng xa đứng ngang hàng với trẻ em miền xuôi trong kỷ nguyên số. Chính vì vậy, lấy học sinh là trung tâm, ngoài tập trung công tác đào tạo kiến thức qua chương trình giáo dục, nhà trường chú trọng đầu tư trang thiết bị phục vụ dạy và học ngoại ngữ, tin học, bồi dưỡng kỹ năng số cho học sinh để mở ra những "cửa sổ" kết nối các em ra thế giới.

“Việc dạy tiếng Anh hay Tin học cho trẻ em vùng cao không đơn thuần là thêm một môn học, mà là trao cho các em chiếc chìa khóa để bước ra thế giới phẳng. Khi một đứa trẻ ở xã biên giới Môn Sơn thành tạo tiếng Anh, biết sử dụng máy tính thì rào cản về không gian gần như biến mất. Đây chính là con đường để các em từ bản, làng vươn ra thế giới, mang trí tuệ về xây dựng quê hương Nghệ An giàu mạnh”, thầy giáo Nguyễn Văn Vị chia sẻ mong muốn.

Ngoài chú trọng truyền dạy tri thức, Trường THCS Môn Sơn còn đưa dân ca, nghề truyền thống vào trường học thông qua các giờ ngoại khóa. “Một đứa trẻ ở xã Môn Sơn giỏi công nghệ nhưng vẫn am tường văn hóa dân tộc mình chính là hình mẫu con người mà Đại hội XIV hướng tới: Bản lĩnh, hội nhập nhưng không hòa tan.

Bên cạnh đó, việc cải thiện thể chất được nhà trường đặt ngang hàng với trí tuệ. Ngoài các chế độ ăn bán trú theo quy định của Nhà nước, Trường THCS Môn Sơn còn kết nối với các tổ chức xã hội, kêu gọi thêm các nguồn hỗ trợ để chăm lo cho các em học sinh ăn no, ăn đủ chất để cải thiện tầm vóc cho nguồn nhân lực tương lai của đất nước.

Với niềm tin lớn lao vào Đại hội XIV của Đảng, với những quyết sách mang tầm chiến lược cho sự phát triển đất nước trong giai đoạn mới, thầy giáo Nguyễn Văn Vị mong muốn: Để không còn bất kỳ điểm trường lẻ nào vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Nghệ An cũng như cả nước đứng ngoài cuộc đua số hóa, cần đặt hàng các doanh nghiệp viễn thông phủ sóng 4G/5G đến tận các “vùng lõm”. Tại các điểm trường quá khó khăn, cần đào tạo đội ngũ giáo viên có thể dạy tích hợp nhiều môn, thạo kỹ năng số để vận hành các lớp học trực tuyến;..

Ngoài ra, cần thiết xem xét việc thiết lập quỹ học bổng quy mô lớn, cam kết tài trợ toàn bộ chi phí học đại học cho học sinh xuất sắc vùng sâu, vùng xa để sau này các em mang tri thức trở về phục vụ, xây dựng bản làng thoát nghèo, vươn lên phát triển bền vững.

Chuyển dịch đầu tư dàn trải sang đầu tư có chiều sâu, trọng điểm

Bắc Lý Là 1 trong 9 xã của Nghệ An không sáp nhập khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp. Xã Bắc Lý cùng nhiều xã biên giới có vai trò đặc biệt nơi "phên dậu" Tổ quốc. Tại đây, đầu tư dân sinh chính là hình thái quan trọng nhất của việc bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Việc vận hành chính quyền 2 cấp gắn liền với ứng dụng công nghệ thông tin đang từng bước hiện đại hóa bộ máy quản lý tại nơi cách trung tâm tỉnh Nghệ An hơn 260 km.

Trước yêu cầu phát triển trong giai đoạn hiện nay, xã Bắc Lý đang định hình một "lộ trình số" thực tế. Kinh tế số ở đây bắt đầu từ những việc sát sườn, bà con học cách giới thiệu nông sản qua Zalo, sử dụng mã QR để truy xuất nguồn gốc đơn giản. Đây là bước đi đầu tiên để thay đổi tư duy từ "sản xuất tự cung, tự cấp" sang "kinh tế hàng hóa".

“

Bố trí nguồn lực, đào tạo cán bộ xã, thôn, bản, người có uy tín, già làng, trưởng dòng họ, thanh niên nòng cốt. Nội dung đào tạo không dàn trải, mà tập trung vào nâng cao tư duy làm kinh tế hộ - tổ nhóm, kỹ năng lập kế hoạch sản xuất, tiếp cận vốn, liên kết tiêu thụ. Chuyển đổi tư duy “tự quyết, tự chịu trách nhiệm”.

Đồng chí Lữ Quang Hưng - Bí thư Đảng ủy xã Bắc Lý

Cùng Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Bắc Lý theo dõi Đại hội XIV của Đảng, Bí thư Đảng ủy xã Lữ Quang Hưng kỳ vọng Đảng và Nhà nước tiếp tục có các chính sách hiệu quả nhằm thực hiện công tác chuyển đổi số, thu hút nhân tài, đặc biệt, cán bộ trẻ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện địa phương; tiếp tục tăng cường công tác bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội, giữ vững ổn định chính trị ở cơ sở là yêu cầu cấp thiết, tạo môi trường an toàn, lành mạnh cho phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới…

Đồng chí Lữ Quang Hưng cho biết, Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh “tâm thế vươn mình” không chỉ ở tầm quốc gia, mà phải được cụ thể hóa thành năng lực tự chủ sinh kế ngay tại cơ sở, đặc biệt, với các xã biên giới còn nhiều “vùng lõm” như Bắc Lý, nơi đồng bào dân tộc vẫn chịu ràng buộc bởi tập quán sản xuất nhỏ lẻ, phụ thuộc hỗ trợ.

Từ thực tiễn đó, Trung ương và tỉnh Nghệ An cần điều chỉnh cách tiếp cận Chương trình Mục tiêu Quốc gia theo hướng: Giảm cấp phát trực tiếp, tăng đầu tư có điều kiện gắn với cam kết sản xuất với tiêu thụ sản phẩm; Lấy năng lực lao động, kỹ năng sản xuất của người dân làm chỉ số đánh giá, thay vì chỉ đếm số hộ thoát nghèo.

Cùng với đó, bố trí nguồn lực, đào tạo cán bộ xã, thôn, bản, người có uy tín, già làng, trưởng dòng họ, thanh niên nòng cốt. Nội dung đào tạo không dàn trải, mà tập trung vào nâng cao tư duy làm kinh tế hộ - tổ nhóm, kỹ năng lập kế hoạch sản xuất, tiếp cận vốn, liên kết tiêu thụ. Chuyển đổi tư duy “trông chờ, ỷ lại” sang “tự quyết, tự chịu trách nhiệm”.

Đại hội XIV của Đảng đặt ra yêu cầu cao về bảo vệ vững chắc Tổ quốc từ sớm, từ xa. Với tinh thần đó, không chỉ bằng lực lượng, mà trước hết bằng đời sống, niềm tin và sự gắn bó của Nhân dân với biên cương Tổ quốc. Nếu không tạo được động lực kinh tế - xã hội đủ mạnh, thì “thế trận lòng dân” sẽ khó bền vững. Muốn bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa ở vùng biên, không thể chỉ dựa vào lực lượng, mà phải tạo dựng cho người dân một cuộc sống bền vững. Việc hình thành các “đặc khu kinh tế dân sinh vùng biên” với cơ chế đầu tư tập trung, dài hạn, gắn sinh kế với quốc phòng - an ninh sẽ là giải pháp căn cơ để củng cố “thế trận lòng dân” ở những địa bàn chiến lược như Bắc Lý và các xã biên giới nói chung.