Về đây nhớ người khai mường lập bản

(Baonghean) Đến hẹn lại lên, người từ chín bản, mười mường, từ đất mường Quáng, mường Chừn, từ mường Miểng, mường Chón, mường Choòng... lại về cùng mường Tôn (mường chủ, mường gốc), linh thiêng và thành kính trong Lễ hội Đền Chín Gian. Mọi nẻo đường của miền Tây Bắc xứ Nghệ dịp trung tuần tháng Hai năm Nhâm Thìn này đều hội về một điểm: bản Piếng Chào, xã Châu Kim (Quế Phong) để bày tỏ niềm tôn kính, biết ơn những người đã có công khai bản, lập mường và gửi gắm, nguyện cầu những điều tốt đẹp.

 

Ngay từ chiều ngày 14/2 âm lịch (tức 6/3/2012), chúng tôi được hòa mình với khí Xuân, sắc Xuân của đất trời và cuộc sống. Trên đỉnh núi Pú Chờ Nhàng, nơi ngôi đền Chín Gian tọa lạc, rừng cây đang kỳ trổ lộc đơm hoa, dòng người nối tiếp dòng người lên với nơi đây để thắp nén hương tưởng nhớ Thẻn Phà (Trời), Náng Xỉ Đả (con gái Trời) và Tạo Ló Ỳ (người có công khai bản, lập mường), đồng thời nguyện cầu bình an, phúc lộc và cả những điều thầm kín. Ở khu vực sân hội, cờ phướn tung bay, nô nức hội trại và những gian hàng trưng bày sặc sỡ sắc màu thổ cẩm. Bên cạnh là khu ẩm thực đầy quyến rũ với đa dạng món ăn mang đậm bản sắc vùng cao (cơm lam, bánh chưng Thái...).


Về đây nhớ người khai mường lập bản ảnh 1

               Lễ rước trâu về Đền Chín Gian. Ảnh: Trần Cảnh Yên

Dưới sân khu lễ hội, tại các khu vực trại, náo nức hội thi các môn thể thao truyền thống (đẩy gậy, bắn nỏ, chọi gà) thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương. Ở khu vực sân khấu, nhiều du khách, người dân cũng tập trung cổ vũ các tiết mục thi hát đối đáp dân ca Thái, thi cồng chiêng, khắc luống. Mỗi địa phương về đây tham dự hội thi đều đem đến những tiết mục đặc sắc và mang đậm giá trị truyền thống. Ngay cạnh đền, các bà, các chị trổ tài thổi cơm lam và gói bánh chưng dâng lên tế các vị thần linh. Khi màn đêm buông xuống khắp đỉnh Pú Chờ Nhàng, đoàn nghệ thuật quần chúng của 14 xã thuộc huyện Quế Phong cùng tụ hội về sân khấu để so tài điệu nhuôn, điệu khắp. Hàng ngàn người dân các bản, mường về đây để được hòa mình trong tiếng cồng chiêng rộn rã, trong tiếng khèn, tiếng pí du dương và tiếng khắp, tiếng nhuôn lúc bổng, lúc trầm.


Ngày 15/2 âm lịch (tức 7/3/2012) là ngày lễ chính. Từ sáng sớm, người dân khắp các bản làng và du khách gần xa đã tập trung dưới chân núi để chứng kiến nghi lễ tắm trâu. Sau khi được đưa xuống suối tắm rửa sạch sẽ tại bến Tà Tạo, "ông" trâu được dắt theo đoàn rước men theo từng bậc đá lên sân đền để làm Lễ Phắn quái (chém trâu). "Ông" trâu, bạn của nhà nông, là một lễ vật tâm thành nhất được trở thành vật hiến sinh để dâng lên các vị thần linh có công khai mường, lập bản.


Trong thời gian chờ Lễ Đại tế, tại sân hội, Ban tổ chức tiến hành Lễ Khai mạc. Sau những tiết mục văn nghệ đặc sắc chào mừng lễ hội, tiếng trống khai hội được gióng lên vang vọng khắp núi rừng. Những cánh chim bồ câu tung bay trong nghi lễ phóng sinh giữa mênh mông đất trời mường chủ như một lời tri ân của con cháu gửi đến tổ tiên.


Đúng 10h sáng, Lễ Đại tế (xớ Thẻn, xớ Đăm) chính thức bắt đầu. Đại diện của con dân chín bản, mười mường cùng dâng lên trước bàn thờ chính và của các mường mâm cỗ với những món ăn, thức uống rất mực gần gũi nhưng lại là cả tấm lòng thành kính hướng về. Các thầy mo hành lễ và thay mặt toàn thể nhân dân nguyện cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu để người dân khắp các bản mường luôn no ấm, để tiếng hát, tiếng khèn luôn được vang vọng khắp nơi. Buổi chiều, tại khu vực sân hội và sân khấu, các hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ và thể thao vẫn tiếp tục tiếp diễn.


Có thể nói, Lễ hội Đền Chín Gian là dịp lý tưởng để huyện Quế Phong đẩy mạnh công tác giáo dục truyền thống, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ, đồng thời, cũng là dịp để đáp ứng nhu cầu tâm linh, tín ngưỡng đối với các tầng lớp nhân dân. Bên cạnh đó, lễ hội còn góp phần quan trọng trong công tác bảo tồn bản sắc văn hóa cũng như quảng bá tiềm năng du lịch của huyện nhà nói riêng và vùng núi Tây Bắc xứ Nghệ nói chung.

Và qua đây, người dân có thêm cơ hội để giao lưu văn hóa, thắt chặt tình đoàn kết giữa các dân tộc anh em. Đến từ xã Thông Thụ, cách đền Chín Gian hơn 50 km, ông Lô Văn Bình chia sẻ: "Năm nào tôi cũng về Châu Kim tham dự lễ hội, trước hết là để nguyện cầu các vị thần che chở, xin bình an, phúc lộc. Sau nữa là được thưởng thức những tiết mục văn nghệ đặc sắc và được gặp gỡ, chung vui với bè bạn khắp các bản làng".


Hôm qua, ngày 16/2 âm lịch (tức 8/3/2012), Lễ hội Đền Chín Gian chính thức khép lại. "Hội đã tan rồi", nhưng đã để lại dư âm tốt đẹp trong lòng tất thảy mọi người về tham dự.

Trần Hải

Tin mới

Tản văn hay: Mâm ngũ quả ngày Tết

Tản văn hay: Mâm ngũ quả ngày Tết

(Baonghean.vn) - Tản văn của Nguyễn Thắm được viết bằng thứ ngôn ngữ giản dị, gợi cho người đọc cảm giác gần gũi, ấm áp như thể đang được trở về ngôi nhà của mình, được sum vầy trong một bữa cơm ngày Tết vui vẻ.
Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 1/2

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 1/2

(Baonghean.vn) - Chấm dứt hoạt động vận tải khách tại bến xe Chợ Vinh; Tôm ‘sốt’ giá; Khởi tố, bắt tạm giam thêm 4 cán bộ thuộc Chi cục Hải quan Cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn… là những thông tin nổi bật ngày 1/2.
Luring visitors to Nghe An's festivals

Luring visitors to Nghe An's festivals

(Baonghean.vn) -  The festive season is an opportunity for localities to introduce and promote tourism potential and attract cross country tourists. Up to now, preparations are urgently underway to be ready to welcome and serve tourists travelling to Nghe An to participate in festivals.
Thiêng liêng hai tiếng ‘Đảng ta’

Thiêng liêng hai tiếng ‘Đảng ta’

(Baonghean.vn) - Thêm một mùa xuân nữa lại về. Đảng ta thêm một tuổi. Đất nước gặt hái thêm nhiều thành tựu trên con đường phát triển, dù có phải trải qua những va vấp, thậm chí là mất mát, đớn đau.
Đoàn công tác do đồng chí giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT dẫn đầu kiểm tra tình hình nguồn nước tại trạm bơm Rú Nguộc (Thanh Chương). Ảnh: Phú Hương

Đề nghị thủy điện Bản Vẽ xả nước để các trạm bơm dọc sông Lam hoạt động

(Baonghean.vn) - Trước tình hình mực nước sông Lam xuống thấp, các trạm bơm dọc sông không hoạt động khiến hàng trăm ha lúa tại Thanh Chương và Đô Lương không thể gieo cấy, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phùng Thành Vinh đã đi kiểm tra, tìm giải pháp tiếp tục khắc phục.
Thể lệ 'Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ Ba, năm 2023'

Thể lệ 'Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ Ba, năm 2023'

(Baonghean.vn)- Cuộc thi là sự tiếp nối thành công của hai Cuộc thi viết chính luận về “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới” năm 2021, 2022 và tiếp tục có sự mở rộng về quy mô tổ chức và thành phần tham gia.
Lễ hội

Thu hút khách du lịch về Nghệ An trẩy hội

(Baonghean.vn) -  Mùa lễ hội là dịp để các địa phương giới thiệu, quảng bá tiềm năng du lịch và thu hút du khách thập phương. Đến thời điểm hiện nay, công việc chuẩn bị đang gấp rút tiến hành để sẵn sàng đón và phục vụ khách du lịch về Nghệ An trẩy hội.
Chính sách mới có hiệu lực từ tháng 2/2023

Chính sách mới có hiệu lực từ tháng 2/2023

(Baonghean.vn)- Hướng dẫn xếp lương viên chức thiết bị, thí nghiệm trong trường trung học; giảm 50% lệ phí khi đăng ký thường trú qua Cổng dịch vụ công trực tuyến;... là những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 2/2023.
Mỹ có thể viện trợ cho Ukraine đến bao giờ?

Mỹ có thể viện trợ cho Ukraine đến bao giờ?

(Baonghean.vn) - Càng gần đến cột mốc 1 năm ngày Nga mở chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine, không có vấn đề nào quan trọng đối với sự tồn tại của Ukraine hơn dòng viện trợ quân sự từ Mỹ và các đồng minh phương Tây khác.
Người đảng viên lão thành một đời tận hiến

Người đảng viên lão thành một đời tận hiến

(Baonghean.vn) - Chiều cuối năm, chúng tôi đến nhà ông chơi. Ngôi nhà cấp bốn bình dị nằm ở giữa xóm Yên Bình, xã Hưng Đông, thành phố Vinh. Ông là nhà giáo, đảng viên lão thành lớp cán bộ cựu trào của làng giáo xứ Nghệ. Ông là Ngô Xuân Lan - người đã 98 tuổi đời và 78 năm tuổi Đảng.