Vì sao châu Âu tiếp tục phụ thuộc vào khí LNG của Nga?

Theo RT, trong quý I năm 2026, lượng mua khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Nga tại Liên minh châu Âu đã đạt mức kỷ lục. Theo nghiên cứu từ trung tâm phân tích IEEFA của Mỹ, các quốc gia châu Âu đã mua nhiều hơn 16% so với cùng kỳ năm ngoái, đánh dấu mức cao nhất trong 4 năm trở lại đây.

Đại diện IEEFA cho biết: "Bất chấp việc EU nỗ lực loại bỏ dần khí đốt nhập khẩu, khí LNG của Nga vẫn là nguồn cung cấp lớn thứ hai của khối này... Trong 3 tháng đầu năm 2026, lượng nhập khẩu LNG từ Nga vào châu Âu đã đạt kỷ lục theo quý nhờ các chuyến hàng giao đến Pháp, Tây Ban Nha và Bỉ".

Bình luận với AFP, cơ quan này cho biết thêm rằng, xu hướng trên vẫn tiếp diễn trong tháng 4, với kim ngạch nhập khẩu tăng 17% so với năm ngoái.

Khí LNG của Nga và sự trỗi dậy của nguồn cung từ Mỹ

Ana Maria Jaller-Makarewicz, chuyên gia năng lượng tại IEEFA, nhận định: "Hậu quả từ cuộc chiến ở Trung Đông đã khiến châu Âu phụ thuộc nhiều hơn vào 2 nhà cung cấp LNG lớn nhất của mình: Mỹ và Nga".

Đáng chú ý, lượng LNG nhập khẩu từ Mỹ vào châu Âu đã tăng hơn 3 lần trong giai đoạn từ 2021 đến 2025 - thời điểm các nước cắt giảm mua khí đốt từ Nga. Dưới tác động của sự gián đoạn xuất khẩu LNG từ Qatar, IEEFA dự báo Mỹ sẽ vượt Na Uy để trở thành nhà cung cấp khí đốt lớn nhất cho châu Âu vào năm 2026. Đến năm 2028, Mỹ có thể chiếm tới 80% tổng lượng LNG nhập khẩu của EU. Dù vậy, LNG của Mỹ hiện vẫn có mức giá đắt đỏ nhất đối với các khách hàng châu Âu.

Jaller-Makarewicz chỉ ra rằng, việc châu Âu chuyển từ hệ thống đường ống dẫn khí sang LNG vốn nhằm đảm bảo an ninh nguồn cung và đa dạng hóa. "Tuy nhiên, những gián đoạn do chiến sự ở Trung Đông và sự phụ thuộc quá mức vào LNG của Mỹ cho thấy kế hoạch của châu Âu đã thất bại trên cả hai phương diện này", chuyên gia nhấn mạnh.

Do đó, LNG đã trở thành "gót chân Achilles" trong chiến lược an ninh năng lượng của châu Âu, khiến lục địa này trở nên dễ bị tổn thương trước giá khí đốt cao và các hình thức gián đoạn chuỗi cung ứng mới.

Rủi ro gia tăng từ chiến lược cấm vận năng lượng

Vào ngày 26/1, Hội đồng châu Âu đã thông qua quyết định cấm hoàn toàn và theo từng giai đoạn đối với việc nhập khẩu khí đốt qua đường ống và khí hóa lỏng từ Nga vào EU.

Vào thời điểm đó, Bộ trưởng Năng lượng, Thương mại và Công nghiệp Cộng hòa Síp Michael Damianos đã tuyên bố rằng, thị trường năng lượng EU sẽ trở nên mạnh mẽ, bền vững và đa dạng hơn, đồng thời EU đang tiến gần hơn tới một liên minh năng lượng tự chủ.

Tuy nhiên, sự leo thang căng thẳng ở Trung Đông đã làm đảo lộn các kế hoạch của châu Âu. Hồi tháng 3, theo các nguồn tin được Bloomberg trích dẫn, tình hình hiện tại đặt ra câu hỏi liệu EU có thực sự đủ khả năng từ bỏ hoàn toàn năng lượng Nga hay không.

Các nguồn tin am hiểu vấn đề tiết lộ: "Kế hoạch loại bỏ dần khí đốt Nga được xây dựng dựa trên kỳ vọng rằng, EU có thể tăng cường nguồn cung từ Trung Đông và Mỹ. Hiện tại, rủi ro lệnh cấm vận dầu mỏ Nga bị trì hoãn cũng đang ngày một tăng lên".

Góc nhìn từ giới chức Nga

Trả lời phỏng vấn RT India, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov đã chỉ ra thực tế, Mỹ đang có lợi thế từ cuộc khủng hoảng năng lượng tại châu Âu: "Hiện nay, Mỹ đẩy châu Âu vào một cuộc khủng hoảng sâu sắc cả về năng lượng lẫn lương thực".

Theo ông Lavrov, châu Âu rất có thể sẽ là bên chịu thiệt hại nặng nề nhất từ cuộc khủng hoảng ở eo biển Hormuz. Đó là chưa kể đến việc lệnh cấm mua khí đốt và dầu mỏ của Nga đồng nghĩa với việc họ phải chuyển sang mua LNG đắt đỏ hơn từ Mỹ.

Trước đó, Bộ Phát triển Kinh tế Nga cũng dự báo giá khí đốt trung bình ở châu Âu trong năm 2026 sẽ ở mức $432/1.000 m³ (tăng so với mức $428 của năm trước) do tác động của xung đột Trung Đông và thời tiết lạnh giá.

Châu Âu sẽ phải gánh chịu hậu quả

Trao đổi với RT, Giám đốc Quỹ Phát triển Năng lượng Nga Sergei Pikin nhận định, một trong những yếu tố then chốt khiến EU phải tăng cường nhập khẩu khí LNG của Nga chính là sự sụt giảm nguồn cung từ Qatar, do tình hình ở eo biển Hormuz.

"Việc nhập khẩu LNG của Qatar vào châu Âu đã bị đình trệ do eo biển Hormuz bị phong tỏa, và giờ đây họ cần nguồn thay thế. Hơn nữa, châu Âu đã kết thúc mùa Đông với lượng khí đốt dự trữ ở mức thấp nhất trong nhiều năm qua, và họ buộc phải bổ sung để chuẩn bị cho mùa đông tới", chuyên gia Pikin giải thích.

Ông cũng cho biết, châu Âu không thể nhận thêm khí đốt qua đường ống từ Nga, trong khi LNG của Mỹ lại ưu tiên chảy về các thị trường châu Á với mức giá sinh lời cao hơn. Chính vì vậy, khí LNG của Nga vẫn luôn được săn đón bất chấp những rào cản từ Brussels.

Đồng tình với quan điểm này, Giám đốc Viện Năng lượng Quốc gia Nga Sergei Pravosudov phân tích: "Châu Âu không còn khả năng tiếp cận khí đốt qua đường ống của Nga với khối lượng như trước. Nguồn cung từ Qatar thì bị ảnh hưởng, trong khi nhu cầu tiêu thụ lại không hề giảm. Vì vậy, người châu Âu không còn cách nào khác là phải tìm đến khí LNG của Nga". Ngoài ra, do kế hoạch cắt giảm của Brussels, các nước EU hiện đang cố gắng tích trữ năng lượng càng nhiều càng tốt, trước khi "van khí đốt" bị khóa hoàn toàn.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng, nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung của châu Âu thực chất lại đang đẩy họ vào vòng kìm kẹp chặt chẽ hơn. Chuyên gia Pikin cho rằng: "Mỹ đã áp đặt chiến lược đối đầu Nga lên EU. Hiện tại, Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ đơn giản là đặt ra các điều kiện mang tính ràng buộc đối với EU: châu Âu phải mua hàng trăm tỷ USD hàng hóa của Mỹ, bao gồm cả khí hóa lỏng, dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ".

Theo ông, sau khi Nga bị đẩy lùi khỏi thị trường năng lượng châu Âu, sự phụ thuộc của EU vào nguồn cung từ Mỹ sẽ chỉ càng tăng thêm. Trong bối cảnh căng thẳng leo thang quanh Iran, EU có thể sẽ buộc phải cân nhắc lại thời hạn từ bỏ khí đốt Nga. Chuyên gia này đánh giá: "Nếu tình hình vẫn tiếp tục căng thẳng cho đến đầu mùa Đông năm nay và Qatar không khôi phục nguồn cung bình thường, châu Âu sẽ phải suy nghĩ đến việc lùi thời hạn cấm nhập khẩu LNG và khí đốt qua đường ống của Nga".