Vợ chồng 8X đưa cây sâm Nữ hoàng về phủ xanh đồng đất quê hương

Táo bạo “đưa sâm về làng lúa”

Chủ nhân những luống sâm thẳng tắp, lá xanh non ấy là cặp vợ chồng trẻ Trần Duy Long (SN 1988) và Lê Thị Quế (SN 1989). Họ vốn đều làm trong mảng thị trường viễn thông. Những chuyến đi, những lần tiếp xúc với khách hàng đã mở ra cho họ cái “duyên” và góc nhìn mới về xu hướng tiêu dùng, đặc biệt là nhu cầu ngày càng cao đối với các sản phẩm dược liệu sạch, có nguồn gốc rõ ràng.

Ý tưởng đưa cây sâm về trồng trên đồng đất quê hương dần hình thành với khao khát tìm kiếm một hướng đi bền vững hơn. Nhưng ý tưởng là một chuyện, bắt tay thực hiện lại là một hành trình đầy thử thách.

“Thời điểm bắt đầu, nhiều người nói chúng tôi liều. Sâm là cây mới, vốn đầu tư lớn, rủi ro cao, chưa ai làm ở đây nên không biết thành bại ra sao”, anh Long nhớ lại.

Bỏ qua những hoài nghi, hai vợ chồng quyết định thuê gần 1 ha đất để trồng thử nghiệm sâm Nữ hoàng - một loại dược liệu có giá trị kinh tế cao, chu kỳ sinh trưởng ngắn và khả năng tận dụng đa dạng.

Những ngày đầu, hình ảnh hai vợ chồng trẻ cùng vài lao động địa phương tất bật giữa nắng gắt, người lắp hệ thống tưới, người gánh nước, người chăm từng gốc sâm… đã trở nên quen thuộc với bà con trong vùng. Không có con đường nào trải hoa hồng, thành công của họ bắt đầu từ chính những giọt mồ hôi đổ xuống trên mảnh đất khô cằn.

Theo anh Long, điểm đặc biệt của sâm Nữ hoàng là thời gian thu hoạch ngắn, chỉ từ 10-12 tháng. Không chỉ vậy, gần như toàn bộ cây đều có thể tận dụng: Lá dùng làm trà túi lọc; Hoa, thân, củ chế biến cao, thực phẩm, mỹ phẩm; Lá tươi có thể dùng như rau; Củ còn có thể dùng nấu canh, hầm gà, chế biến món ăn..

Song song với đó, vợ chồng anh còn tận dụng thêm 1 ha đất vườn bên ngoại ở xóm Đồng Bàu 2, xã Mã Thành, huyện Yên Thành (cũ) nay thuộc xã Bình Minh để trồng sâm Nam (hay còn gọi là sâm Tiến Vua) - loại cây có giá trị cao nhưng cần thời gian dài từ 5-7 năm mới cho thu hoạch củ.

Sự kết hợp này không phải ngẫu nhiên. Đó là chiến lược “lấy ngắn nuôi dài”: Sâm Nữ hoàng mang lại dòng tiền nhanh, trong khi sâm Nam là khoản đầu tư dài hạn cho tương lai. Từ năm thứ hai, cây sâm Nam đã có thể thu hoạch hoa để phơi khô làm trà. Việc kết hợp giữa cây ngắn ngày (sâm Nữ Hoàng) và cây dài ngày (sâm Nam) là một chiến lược thông minh giảm thiểu rủi ro, đảm bảo nguồn thu nhập thường xuyên trong giai đoạn đầu - vốn là thời điểm khó khăn nhất của bất kỳ dự án nông nghiệp nào.

Áp dụng kỹ thuật canh tác 4.0 trên đồng ruộng

Điều khiến mô hình của anh Long khác biệt hoàn toàn với cách làm nông nghiệp truyền thống chính là sự can thiệp của công nghệ và quy trình kiểm soát nghiêm ngặt.

Hệ thống camera giám sát được lắp đặt khắp vườn không chỉ để bảo vệ an ninh mà còn để phía công ty đối tác giám sát trực tiếp quy trình chăm sóc. Mọi công đoạn từ bón phân, tưới nước đến phòng trừ sâu bệnh đều phải tuân thủ theo hướng dẫn kỹ thuật để đảm bảo dược tính của sản phẩm.

Chị Lê Thị Quế - vợ anh Long vốn được đào tạo chuyên ngành Công nghệ thực phẩm, là người trực tiếp phụ trách khâu kỹ thuật và an toàn vệ sinh. Chị chia sẻ, cây sâm rất "nhạy cảm", đặc biệt là trong 2 tháng đầu cần được tưới nước đều đặn mỗi ngày 2 lần.

Việc bón phân cũng được định kỳ thực hiện 5-7 ngày 1 lần để cây đạt năng suất cao nhất. Và quan trọng nhất, phân bón cho cây phải là phân hữu cơ hoàn toàn, được kiểm tra nghiêm ngặt trước khi đưa vào ngâm, ủ lấy nước hòa vào hệ thống tưới nhỏ giọt đưa đến từng gốc cây.

Hệ thống tưới tự động được anh Long - vốn có nền tảng về kỹ thuật cơ khí tự tay thiết kế và lắp đặt để tối ưu hóa sức lao động. Tại một góc vườn, anh Trần Duy Long dựng 2 bể chiết nước phân hữu cơ tưới cây bằng vải bạt. Chỉ tay vào những bao bì đầy căng, ông chủ trẻ cho biết, đó là những bì phân bón hữu cơ đã được xử lý bởi công ty đối tác. Những bì phân bón này tiếp tục được ngâm ủ với nước để chắt lọc lấy dưỡng chất đưa đến cây trồng qua hệ thống tưới nhỏ giọt.

Những diện tích vườn xa, đường ống chưa đi được đến nơi thì sẽ được tưới thủ công. Sự kết hợp linh hoạt giữa công nghệ và sức người giúp đảm bảo toàn bộ diện tích được chăm sóc đồng đều.

Đảm bảo đầu ra, hướng tới thương hiệu dược liệu bản địa

Một trong những nỗi lo lớn nhất khi làm nông nghiệp là sản phẩm làm ra không có nơi tiêu thụ ổn định. Nhưng với mô hình của anh Long, bài toán này đã được giải quyết ngay từ đầu. Gia đình ký kết hợp đồng liên kết với một công ty chuyên về sâm ở Đà Nẵng. Theo đó: Doanh nghiệp cung cấp bầu giống; Hướng dẫn kỹ thuật canh tác; Bao tiêu toàn bộ sản phẩm. Không dừng lại ở việc bán nguyên liệu thô, sản phẩm sau chế biến được chuyển lại để vợ chồng anh làm tổng kho phân phối. Đây là mô hình khép kín, giúp gia tăng giá trị sản phẩm và giảm thiểu rủi ro thị trường.

Kết quả bước đầu khá tích cực. Ngay đợt thu hoạch lá đầu tiên, trang trại của gia đình anh Long, chị Quế đã cung cấp khoảng 3 tấn nguyên liệu. Hiện nay, nhiều sản phẩm đã được đưa ra thị trường như: Cao củ; Trà túi lọc; Cao lá… Việc chế biến sâu và liên kết sản xuất trong nông nghiệp không chỉ nâng cao giá trị kinh tế mà còn mở ra hướng đi bền vững cho cây dược liệu tại địa phương.

Không chỉ làm giàu cho gia đình, mô hình của vợ chồng anh Long còn tạo ra luồng sinh khí mới cho xóm Tân Minh. Hiện tại, khu trang trại trồng sâm đang tạo việc làm ổn định thường xuyên cho 6 - 7 lao động địa phương. Vào những đợt cao điểm thu hoạch lá, số lượng nhân công có thể huy động lên đến 15-20 người với mức thu nhập khoảng 200.000 -250.000 đồng/người/ngày. Đây là mức thu nhập đáng kể đối với những công việc nhẹ nhàng, phù hợp với lao động nông thôn tại địa phương.

Ông Trần Văn Giang - Chủ tịch UBND xã Bình Minh đánh giá cao sự năng động, dám nghĩ, dám làm của đôi vợ chồng trẻ và kỳ vọng đây sẽ trở thành một trong những mô hình sinh kế mang làn gió mới cho sản xuất nông nghiệp ở địa phương.

Không dừng lại ở quy mô hộ gia đình, anh Long đã thành lập Hợp tác xã Nông dược liệu Bình Minh với 7 thành viên. Mục tiêu là chuẩn hóa quy trình sản xuất; Mở rộng diện tích trồng; Xây dựng thương hiệu dược liệu địa phương.

Giữa vùng đất vốn quen với cây lúa, sự xuất hiện những vườn sâm xanh mướt của cặp vợ chồng trẻ không chỉ là sự thay đổi về cây trồng, mà còn là biểu tượng của tư duy mới.

Câu chuyện của anh Long và chị Quế đã chứng minh rằng, với kiến thức, công nghệ, tinh thần dám nghĩ, dám làm, người trẻ hoàn toàn có thể tạo nên những đổi thay tích cực cho nông nghiệp quê nhà. Mong ước đưa loài cây "sang trọng" phủ xanh vùng đất xã Bình Minh của đôi vợ chồng trẻ đang dần trở thành hiện thực, mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp, tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân.