Vợ chồng bác sĩ người Mông thầm lặng cống hiến nơi vùng biên Nghệ An

19 năm làm “lá chắn” kiểm dịch ở Cửa khẩu

Những ngày đầu Xuân mới 2026 của bác sĩ Lầu Bá Hùa - Phó trưởng khoa Kiểm dịch Y tế Quốc tế, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật Nghệ An cũng thầm lặng giống như bao ngày khác trong năm. Đó là một guồng quay công việc tưởng như bất tận: Cập nhật thông tin dịch tễ trong và ngoài nước; phối hợp cùng các lực lượng ban quản lý cửa khẩu, hải quan, biên phòng triển khai hoạt động kiểm dịch - kiểm tra giấy tờ, đo thân nhiệt, khai báo y tế, sàng lọc hành khách và phương tiện đi qua Cửa khẩu Quốc tế Nậm Cắn...

Guồng quay công việc ấy gần như không có khái niệm giờ giấc. Lực lượng kiểm dịch nơi đây thực hiện trực 24/7, kể cả lễ Tết. Có những đêm 1- 2h sáng nhận nhiệm vụ đột xuất, cả tổ kiểm dịch lập tức khoác đồ bảo hộ, mang thiết bị chuyên dụng, tiếp cận người và hàng hóa để đánh giá nguy cơ.

Bác sĩ Hùa chia sẻ: “Những ngày này, lượng hàng hóa, phương tiện qua cửa khẩu khá lớn, nguy cơ mang theo mầm bệnh. Vì vậy, lực lượng kiểm dịch phải thường trực, triển khai nghiêm ngặt các biện pháp chuyên môn sâu... Những biện pháp này là rất cần thiết để góp phần giữ vững an toàn dịch tễ cho Nghệ An trong bối cảnh tình hình quốc tế còn nhiều biến động”.

Công việc của những cán bộ kiểm dịch rất âm thầm, ít người biết nhưng áp lực rất lớn. Họ chính là “tấm lá chắn” nơi biên cương. Riêng với bác sĩ Hùa, sau 19 năm công tác tại Cửa khẩu Quốc tế Nậm Cắn, việc ăn hộp cơm nguội bỏ dở, tiếng bộ đàm réo liên hồi và cả nỗi lo lây nhiễm luôn lơ lửng... tất cả đã trở thành quen thuộc.

Cũng theo bác sĩ Lầu Bá Hùa, những ngày đầu Xuân này thật bình yên khi so sánh với những tháng năm phòng, chống dịch Covid-19. Cũng như nhiều cán bộ, chiến sĩ ở khu vực Cửa khẩu, anh cũng nhiều tháng không thể về nhà (dẫu chỉ cách 2 km). Thời gian đó, mỗi ngày làm việc của cán bộ kiểm dịch bắt đầu từ 7 giờ và không có khái niệm kết thúc.

Anh và đồng đội thực hiện đầy đủ các khâu: Tuyên truyền phòng dịch, hướng dẫn khai báo y tế, kiểm tra giấy tờ, đo thân nhiệt, sàng lọc triệu chứng, đánh giá yếu tố dịch tễ, phân luồng cách ly, chuyển tiếp điều trị... Họ luôn trong bộ đồ kín mít giữa cái nóng hầm hập mùa hè và cái rét buốt mùa đông, mồ hôi ướt đẫm lưng áo. Nói về những tháng ngày chống dịch Covid-19, bác sĩ Hùa tâm tình: “Chúng tôi tiếp xúc trực tiếp với người về từ vùng dịch. Nguy cơ rất cao. Nhưng nếu mình chùn bước thì ai sẽ đứng ở đây?”

Chia sẻ về chuyện nghề, bác sĩ Lầu Bá Hùa kể: “Ngành Y là ước mơ từ thuở nhỏ của tôi. Ngành Y đã cho tôi rất nhiều, trong đó có cả ý nghĩa sống, tinh thần trách nhiệm... Tôi sinh ra ở bản Trường Sơn, xã Nậm Cắn, trong một gia đình có tới 10 anh, chị em. Bố mẹ tôi rất quan tâm đến việc giáo dục và tạo điều kiện cho con cái ăn học. Bố mẹ tôi dạy rằng chỉ có con chữ mới giúp gia đình và bản làng thoát nghèo. Lớn lên trong hoàn cảnh bản làng còn nghèo đói, nhiều bệnh tật và tệ nạn, tôi nuôi dưỡng ước mơ trở thành cán bộ y tế và trở về cống hiến cho bản làng, quê hương mình...”.

Nuôi dưỡng ước mơ, từ lớp 6, Lầu Bá Hùa kiên trì lặn lội đi về trên con đường đất đá dài 24 km từ bản xuống trung tâm huyện Kỳ Sơn theo học nội trú hằng tuần. Mùa mưa, đất đỏ quánh bùn, trơn trượt từng bước. Mùa đông, sương phủ kín lối, lạnh cắt da. Có hôm đi từ tinh mơ, tới nơi khi mặt trời đã khuất....

Con đường đến trường cứ thế mãi dài, rộng ra. Năm 2004, Lầu Bá Hùa về thành phố Vinh học trung cấp y. Đến năm 2007, anh tốt nghiệp trung cấp, về quê công tác ở tổ kiểm dịch Cửa khẩu Quốc tế Nậm Cắn thuộc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Nghệ An. Không dừng lại, năm 2009, anh tiếp tục theo học đại học y ở Hải Phòng. Trở thành bác sĩ, anh lại tiếp tục trở về với công việc yêu thích của mình. Bác sĩ Lầu Bá Hùa tâm tình: “Tôi lựa chọn trở về là vì trách nhiệm với quê hương, với ngành y”.

Xây dựng niềm tin cho đồng bào

Ít ai biết rằng, bác sĩ Lầu Bá Hùa chính là động lực để vợ anh – bác sĩ Hờ Y Chùa theo đuổi nghề y. Bác sĩ Hờ Y Chùa (hiện công tác tại Khoa Khám bệnh, Trung tâm Y tế Kỳ Sơn) kể: Chúng tôi lấy nhau khi anh Hùa đang theo học đại học Y, còn tôi thì vừa tốt nghiệp cấp 3. Lấy nhau về, anh Hùa động viên tôi tiếp tục ôn tập và thi vào đại học. Từ những tâm sự của chồng, tôi đã hiểu và yêu ngành Y, rồi thi đậu và học ở Đại học Y Thái Bình niên khoá 2011-2016. Giai đoạn cả hai vợ chồng đi học đó, áp lực kinh tế đè nặng. Vợ chồng từng phải bán nhà để trang trải học phí. Rồi năm thứ ba, tôi mang bầu sinh con. Tuy nhiên, tôi không bảo lưu, không bỏ dở mà vừa đi học, vừa làm mẹ.

Ba năm sau khi ra trường, do chưa có biên chế, bác sỹ Hờ Y Chùa ở nhà phụ giúp gia đình. Đến năm 2019, chị chính thức công tác tại Khoa Khám bệnh, Trung tâm Y tế Kỳ Sơn. Tại đây, bác sĩ Hờ Y Chùa tận tuỵ với công việc khám, chẩn đoán, phân loại bệnh nhân, hướng dẫn điều trị, trực cấp cứu... Là người Mông, bác sĩ Hờ Y Chùa hiểu tâm lý bà con, hiểu cả những e dè khi đi khám bệnh, những hủ tục còn bám rễ; đồng thời luôn gần gũi với bà con vùng cao. Sự gần gũi đó đã tạo nên niềm tin – điều đôi khi còn quan trọng hơn thuốc men.

Y đức của bác sĩ Hờ Y Chùa được lãnh đạo Trung tâm Y tế đánh giá cao. Bác sĩ chuyên khoa I Moong Thị Thắm - Phó Giám đốc Trung tâm Y tế Kỳ Sơn cho hay: “Bác sĩ Chùa có chuyên môn vững, làm việc trách nhiệm và rất tâm huyết với sức khỏe người dân. Bản thân em rất chủ động, không ngại khó và ham học hỏi. Bác sĩ Chùa để lại dấu ấn tốt đẹp với bà con.

Ở vùng cao biên giới, sự hiện diện của những bác sĩ người dân tộc thiểu số “tại chỗ” như vợ chồng bác sĩ Hùa – Chùa có ý nghĩa đặc biệt. Họ không chỉ chữa bệnh, mà còn góp phần thay đổi nhận thức, từng bước xóa bỏ rào cản hủ tục, đưa người dân đến gần hơn với dịch vụ y tế hiện đại”.

Giữa bộn bề công việc, gia đình vợ chồng bác sĩ Lầu Bá Hùa – Hờ Y Chùa không có nhiều thời gian cho riêng mình. Lịch trực dày đặc. Con học nội trú. Có khi cả tuần chỉ gặp nhau thoáng qua. Nhưng giữa những mệt mỏi, họ là điểm tựa của nhau. Bác sĩ Hờ Y Chùa tâm tình: “Những ngày chống dịch, có khi chỉ vài phút nhìn nhau qua lớp khẩu trang cũng đủ thấy yên lòng”... Trong những đêm trắng nơi biên giới, bác sĩ Hùa biết phía sau mình có người vợ thấu hiểu. Trong những ca cấp cứu căng thẳng, bác sĩ Chùa biết chồng mình cũng đang đối mặt với áp lực không kém.

Giờ đây, khi nhịp sống không còn căng thẳng như ở thời cao điểm dịch Covid-19, vợ chồng bác sĩ Lầu Bá Hùa – Hờ Y Chùa đã và đang ấp ủ kế hoạch học lên để nâng cao tay nghề. “Lần đi học tới, mong sẽ không phải bán nhà nữa” – Bác sĩ Hờ Y Chùa nói nửa đùa nửa thật. Song đằng sau câu nói ấy là một tinh thần học tập không ngừng nghỉ. Là khát vọng khẳng định giá trị bản thân bằng tri thức. Là mong muốn phục vụ đồng bào mình tốt hơn, bài bản hơn.

Giữa mây núi điệp trùng, giữa những khúc cua quanh co dẫn lên Cửa khẩu Nậm Cắn, có hai chiếc áo blouse trắng vẫn bền bỉ đi qua năm tháng. Họ từng là những đứa trẻ băng rừng tìm chữ. Hôm nay, họ giữ lửa cho sự sống ở nơi tuyến đầu biên cương...