Voyager của RAF tiếp nhiên liệu cho NATO gần Kaliningrad

Không quân Hoàng gia Anh (RAF) triển khai máy bay tiếp dầu Voyager KC3 hỗ trợ nhiệm vụ Eastern Sentry, cho phép chiến đấu cơ NATO duy trì hiện diện dọc sườn Đông, hoạt động gần khu vực Kaliningrad của Nga. Trong một phi vụ gần 9 giờ, Voyager bay ở độ cao khoảng 9.100 m, tốc độ xấp xỉ 482 km/giờ và tiếp nhiên liệu nhiều lần cho Eurofighter Typhoon và JAS 39 Gripen.

Tổng quan nhiệm vụ

Phi vụ mang mật danh KAYAK21 xuất phát từ RAF Brize Norton rạng sáng 28.11, băng qua Biển Baltic và Đông Âu trước khi quay lại Anh. Hoạt động diễn ra trong bối cảnh Eastern Sentry được tăng cường từ giữa tháng 9, sau khi khoảng 20 drone Nga xâm phạm không phận Ba Lan. Kể từ đó, các chuyến tuần tra và tập trận không đối không của NATO được duy trì với sự hỗ trợ thường trực của Voyager.

Nền tảng kỹ thuật

Voyager là phiên bản cải biên từ Airbus A330-200, chính thức hoạt động trong RAF từ năm 2013 thay thế VC10. Phiên bản KC3 mang hai pod tiếp nhiên liệu dưới cánh (hose-and-drogue) và một ống dẫn giữa thân dành cho máy bay lớn hơn. Tổ lái tiêu chuẩn gồm hai phi công và một nhân viên vận hành hệ thống nhiệm vụ.

Quy trình tiếp nhiên liệu và an toàn bay

Trong suốt hành trình, Voyager nhiều lần tiếp dầu cho Typhoon (Anh) và Gripen (Thụy Điển), mỗi lượt khoảng 10 phút; F/A-18 Hornet (Phần Lan) bay kèm một giai đoạn rồi tách đội hình. Chiến đấu cơ tiếp cận giỏ nhiên liệu ở cuối ống mềm của Voyager trong khoảng cách chỉ vài mét trước khi chốt khóa, một thao tác đòi hỏi kỷ luật đội hình và kiểm soát độ chính xác cao.

Hoạt động gần nhau giữa hai máy bay luôn tiềm ẩn rủi ro; tổ bay cho biết quy trình huấn luyện kỹ lưỡng và thực hiện chậm rãi giúp giảm nguy cơ. Trong phi vụ này, Voyager đã chuyển khoảng 20 tấn nhiên liệu cho Typhoon và Gripen.

Triển khai chiến thuật và tầm hoạt động

Các máy bay tiếp dầu như Voyager hoặc KC-135 Stratotanker của Mỹ cho phép mở rộng bán kính tác chiến và thời gian treo trên không. Một phi công Voyager cho biết, nếu không có tiếp dầu trên không, tầm hoạt động sẽ bị hạn chế hoặc phải phụ thuộc vào hạ cánh tiếp nhiên liệu tại căn cứ. “Với khả năng tiếp nhiên liệu trên không, chúng tôi có thể hoạt động ở bất cứ đâu trên thế giới”, người này nói.

Ngày 28.11, một Eurofighter Typhoon cất cánh từ Scotland, kết nối với Voyager trên Biển Bắc, bay cùng qua Đông Âu và hoàn thành quãng hơn 3.218 km trước khi trở về căn cứ. Voyager có thể mang tối đa 109 tấn nhiên liệu và gần 300 hành khách; trong phi vụ này chỉ có 12 người trên khoang.

Môi trường tác chiến điện tử và biện pháp đối phó

Đường bay của Voyager áp sát rìa không phận Nga và Belarus khi lướt qua khu vực Suwałki. Phi hành đoàn ghi nhận nhiễu GPS – hiện tượng phổ biến nhiều năm ở Biển Baltic và được cho là trầm trọng hơn trong bối cảnh Nga tấn công Ukraine, theo người vận hành hệ thống nhiệm vụ. Voyager được trang bị một số biện pháp phòng vệ trước tên lửa đất đối không, nhưng không có bảo vệ chuyên biệt trước tấn công điện tử; tổ bay giảm thiểu tác động bằng cách chuyển sang các hệ thống khác.

Nhịp độ hoạt động

Nhịp bay được mô tả là rất cao, với nhiều chuyến Voyager xuất phát hàng ngày từ RAF Brize Norton. Ngoài nhiệm vụ không-đối-không, Voyager đôi khi vận chuyển quân nhân hoặc hàng hóa. Riêng ngày 28.11, trọng tâm là huấn luyện đa quốc gia, tiếp dầu cho chiến đấu cơ trong các bài không chiến mô phỏng, nhằm củng cố khả năng hiện diện và răn đe của NATO ở Đông Âu.

Bảng thông tin xác nhận

Ghi nhận trực quan

Từ góc độ kỹ thuật và chiến thuật, Voyager là “trạm tiếp dầu bay” giúp NATO kéo dài thời gian trực chiến và bao phủ không phận rộng, đặc biệt trong những khu vực nhạy cảm như Biển Baltic. Khả năng duy trì nhịp độ hoạt động cao, phối hợp đa quốc gia và xử lý môi trường tác chiến điện tử là những yếu tố then chốt định hình hiệu quả của Eastern Sentry.