Vụ nổ tên lửa sau phóng thất bại tại bãi thử Yasny
Astra ghi nhận khói tím, mây cam sau vụ phóng thất bại gần Yasny, Orenburg; dấu hiệu tên lửa dùng nhiên liệu lỏng. Căn cứ liên quan triển khai Avangard.
Theo Astra, người dân địa phương ghi nhận một vụ phóng tên lửa thất bại gần khu định cư Yasny, vùng Orenburg của Nga: quả đạn nổ trên không, mất kiểm soát rồi rơi xuống đất và tiếp tục phát nổ do phần nhiên liệu chưa sử dụng. Trên bầu trời xuất hiện khói tím và một đám mây màu cam lớn, dấu hiệu cho thấy tên lửa sử dụng nhiên liệu lỏng với hợp chất chứa nitơ làm chất đẩy chính. Vụ việc xảy ra gần căn cứ thử nghiệm Yasny.
Tổng quan và bối cảnh lực lượng
Yasny là nơi đóng quân của một đơn vị thuộc Sư đoàn Tên lửa 13 thuộc Lực lượng Tên lửa Chiến lược Nga (RVSP). Đây là một trong 11 điểm trên lãnh thổ Liên bang Nga có thể phóng các tên lửa tầm xa trên mặt đất, bao gồm cả những loại được trang bị đầu đạn hạt nhân.
Dấu hiệu kỹ thuật từ hiện trường
- Video được công bố cho thấy vụ nổ xảy ra trên khoang tên lửa trong quá trình bay, dẫn tới mất kiểm soát.
- Tên lửa rơi xuống đất; phần nhiên liệu còn lại phát nổ ngay sau đó.
- Đám mây màu cam lớn hình thành là đặc trưng của tên lửa dùng nhiên liệu lỏng; theo mô tả, chất đẩy chính là hợp chất chứa nitơ.
Những chi tiết trên hỗ trợ nhận định về loại động cơ và tác nhân oxy hóa, nhưng nguồn không nêu cụ thể chủng loại tên lửa gặp sự cố.
Hệ thống tên lửa tại bãi thử Yasny
Theo thông tin công khai, bãi thử này sử dụng tên lửa đạn đạo liên lục địa R-36M2 Voevoda do Liên Xô phát triển. Từ năm 2019, các tổ hợp tại đây bắt đầu được thay thế bằng hệ thống tên lửa dẫn đường siêu thanh Avangard.
Năm 2022, một trong các trung đoàn của Sư đoàn 13 được tái trang bị tổ hợp Avangard. Đến cuối năm 2024, truyền thông Nga dẫn lời Tư lệnh RVSP tướng Sergei Karakayev cho biết việc tái trang bị cho đơn vị đóng tại đây đã hoàn tất. Ông báo cáo: “Năm 2023, RVSP đã hoàn thành việc triển khai các trung đoàn tên lửa được trang bị hệ thống Avangard vào trực chiến, đưa các bệ phóng mặt đất vào hoạt động dưới sự kiểm soát của sở chỉ huy thống nhất Bugai.”
Phương tiện mang Avangard
Báo chí cho biết có hai loại tên lửa có khả năng hoạt động như phương tiện mang đầu đạn lượn siêu thanh Avangard:
- UR-100N của Liên Xô: sản xuất đến năm 1985, được sử dụng làm phương tiện mang giá rẻ, sẵn có.
- RS-28 Sarmat của Nga: phương tiện mang đầy triển vọng.
Việc sử dụng RS-28 Sarmat được đánh giá là không có khả năng, do dù Nga tuyên bố tên lửa này sẽ đi vào hoạt động từ năm 2023, nhưng các lần phóng thử vẫn liên tục gặp nhiều thất bại khá nặng nề. Ngoài ra, khối tên lửa đặc trưng của ICBM UR-100N có thể nhận ra trong đoạn phim do Bộ Quốc phòng Nga công bố năm 2020 về cảnh nạp đạn cho tổ hợp Avangard. Theo Militarnyi.
Bảng tóm tắt hệ thống liên quan (theo nguồn)
| Hệ thống | Vai trò/đặc điểm | Tình trạng theo nguồn |
|---|---|---|
| R-36M2 Voevoda | ICBM Liên Xô từng sử dụng tại bãi thử Yasny | Từ 2019 bắt đầu được thay thế bằng Avangard |
| UR-100N | Phương tiện mang đầu đạn lượn siêu thanh Avangard; sản xuất đến 1985; giá rẻ, sẵn có | Xuất hiện trong video nạp đạn cho tổ hợp Avangard năm 2020 |
| RS-28 Sarmat | Phương tiện mang Avangard đầy triển vọng | Sử dụng không có khả năng do nhiều lần phóng thử thất bại dù có tuyên bố hoạt động từ 2023 |
Đánh giá kỹ thuật và tác chiến ban đầu
Dựa trên mô tả và hình ảnh: vụ nổ trên không, mất kiểm soát, đám mây cam quy chiếu đến một tên lửa dùng nhiên liệu lỏng. Tuy nhiên, nguồn không xác định loại tên lửa cụ thể liên quan đến sự cố. Về mặt tổ chức lực lượng, Yasny hiện gắn với lộ trình tái trang bị Avangard của Sư đoàn 13, trong đó UR-100N và RS-28 Sarmat là các phương tiện mang được báo chí nêu; khả năng sử dụng Sarmat trong giai đoạn hiện tại được đánh giá là thấp theo nguồn.
Những dữ kiện trên đủ để phác thảo đặc tính kỹ thuật liên quan đến sự cố (nhiên liệu lỏng, quy trình bay và nổ) và đặt sự kiện vào bối cảnh triển khai Avangard tại Yasny, nhưng mọi kết luận về chủng loại tên lửa cụ thể cần dựa trên thông tin xác nhận tiếp theo từ các cơ quan hữu quan. Theo Astra; theo Militarnyi.
