Vùng cao Nghệ An nỗ lực số hóa dữ liệu đất đai

Những kết quả bước đầu không chỉ góp phần hiện đại hóa công tác quản lý mà còn tạo nền tảng quan trọng cho chuyển đổi số trong lĩnh vực đất đai.

Vượt khó từ cơ sở

Là địa phương mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập 6 xã của huyện Anh Sơn cũ, xã Thành Bình Thọ đang đứng trước khối lượng công việc rất lớn trong quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai. Toàn xã có hơn 22.900 thửa đất, diện tích tự nhiên khoảng 88km², dân số gần 12.000 người, trong đó đồng bào dân tộc Thái chiếm khoảng 33%.

Khối lượng hồ sơ đồ sộ nhưng xã chỉ có 2 cán bộ phụ trách lĩnh vực đất đai. Trong khi đó, địa bàn rộng, nhiều khu vực đồi núi, người dân sinh sống phân tán khiến việc rà soát, xác minh và cập nhật dữ liệu mất nhiều thời gian hơn so với các địa phương miền xuôi.

Để bảo đảm tiến độ, xã đã chủ động đưa cán bộ xuống tận cơ sở. Các tổ công tác được thành lập, phụ trách từng địa bàn, trực tiếp làm việc tại nhà văn hóa của 11 thôn, bản, hướng dẫn người dân chuẩn bị hồ sơ, đối chiếu thông tin và bổ sung những giấy tờ còn thiếu.

Ông Nguyễn Đình Diện - Trưởng phòng Kinh tế xã Thành Bình Thọ cho biết, toàn bộ hồ sơ được chia thành hai nhóm để thuận lợi cho quá trình xử lý. Nhóm thứ nhất là những thửa đất đã có đầy đủ giấy chứng nhận quyền sử dụng, hồ sơ pháp lý thống nhất, đủ điều kiện cập nhật ngay vào cơ sở dữ liệu. Nhóm thứ hai là các hồ sơ còn thiếu giấy tờ, chưa được cấp giấy chứng nhận, có biến động chưa đăng ký hoặc còn sai khác giữa hồ sơ với thực địa. Đối với nhóm này, chính quyền hướng dẫn người dân tìm lại giấy tờ thất lạc hoặc hoàn thiện các thủ tục cần thiết trước khi cập nhật lên hệ thống.

"Qua rà soát, xã hiện có 3.428 hồ sơ đủ điều kiện cập nhật ngay; còn 19.564 hồ sơ đang tiếp tục được bổ sung, hoàn thiện. Khối lượng công việc rất lớn nên cán bộ địa chính gần như không có ngày nghỉ. Chúng tôi tranh thủ làm cả buổi tối, thứ Bảy và Chủ nhật để phục vụ người dân, đồng thời chia thành nhiều tổ, mỗi tổ phụ trách từ 2-3 thôn, bản nhằm rút ngắn thời gian thực hiện", ông Diện cho biết.

Ở các bản vùng sâu, khó khăn còn lớn hơn khi điều kiện đi lại và hạ tầng viễn thông chưa đáp ứng yêu cầu.

Bà Vi Thị Hiền - Trưởng bản Đông Thọ, xã Thành Bình Thọ cho biết, bản có tới 97% là đồng bào dân tộc thiểu số, nhiều hộ ở xa trung tâm, sóng điện thoại và Internet thường xuyên chập chờn. Người dân chủ yếu làm nương rẫy nên ban ngày rất ít khi có mặt ở nhà.

"Nhiều hộ đi làm rẫy từ sáng đến tối mới về, có người đi làm ăn xa nên cán bộ nhiều lần xuống vẫn chưa gặp được. Không ít gia đình cũng làm thất lạc giấy tờ hoặc chưa hiểu hết quy định về đất đai nên chúng tôi phải cùng cán bộ xã đến từng nhà tuyên truyền, giải thích, hướng dẫn bà con bổ sung hồ sơ. Bà con đều đồng tình, nhưng vì điều kiện thực tế nên tiến độ có lúc chưa được như mong muốn", bà Hiền chia sẻ.

Không chỉ Thành Bình Thọ, xã Châu Tiến (được sáp nhập từ 4 xã: Châu Thắng, Châu Tiến, Châu Bính và Châu Thuận) cũng đang chạy đua với thời gian để hoàn thành nhiệm vụ số hóa dữ liệu đất đai. Xã có diện tích hơn 247km², gồm 22 bản, dân số trên 18.000 người, trong đó gần 90% là đồng bào dân tộc thiểu số. Địa hình rộng, nhiều bản cách xa trung tâm, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo còn cao khiến việc thu thập, xác minh hồ sơ đất đai gặp nhiều trở ngại.

Ông Nguyễn Tiến Hùng - Chủ tịch UBND xã Châu Tiến cho biết, khó khăn lớn nhất là địa bàn rộng, lực lượng cán bộ còn mỏng, nhiều hộ dân đi làm ăn xa, một số giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đang thế chấp tại ngân hàng. Bên cạnh đó, địa phương còn thiếu trang thiết bị phục vụ số hóa như máy tính, máy quét khổ lớn nên quá trình cập nhật dữ liệu còn chậm.

Để khắc phục, xã đã thành lập Ban Chỉ đạo, Tổ giúp việc, phối hợp với các bản tuyên truyền, hướng dẫn người dân chuẩn bị hồ sơ, đồng thời rà soát toàn bộ hồ sơ địa chính của 4 xã cũ để xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai.

Theo ông Hà Văn Minh, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Châu Tiến, trực tiếp xử lý hồ sơ cho biết, nhiều giấy chứng nhận được cấp từ nhiều năm trước nên thông tin nhân thân đã thay đổi, cán bộ phải đối chiếu với cơ sở dữ liệu dân cư và xác minh nhiều lần. Dù còn nhiều khó khăn, cán bộ chuyên môn vẫn tranh thủ làm ngoài giờ để bảo đảm tiến độ, từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai theo đúng yêu cầu.

Quyết tâm bảo đảm tiến độ

Hiện nay, công tác xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai trên địa bàn tỉnh đang được triển khai với tinh thần khẩn trương nhằm thực hiện mục tiêu chuyển đổi số trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, đến tháng 7/2026, 130/130 xã, phường đã hoàn thành đo vẽ bản đồ địa chính dạng số với 4.117.473 thửa đất. Toàn tỉnh đã xây dựng cơ sở dữ liệu đối với 2.282.806 thửa; trong đó 1.177.536 thửa đạt tiêu chí "đúng - đủ - sạch - sống", còn 1.105.270 thửa đang tiếp tục được làm giàu, làm sạch dữ liệu.

Song song với đó, ngành Nông nghiệp và Môi trường đang tập trung hoàn thiện hồ sơ đối với 1.834.667 thửa đất chưa được xây dựng cơ sở dữ liệu; tiếp tục triển khai các dự án đo đạc bổ sung, chỉnh lý bản đồ địa chính tại những khu vực còn thiếu dữ liệu hoặc có nhiều biến động sau dồn điền, đổi thửa với diện tích khoảng 11.500ha.

Theo ông Lê Quang Huy - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, khối lượng công việc còn rất lớn, nhất là tại các địa phương miền núi, nơi địa bàn rộng, dân cư phân tán, nhiều hồ sơ cũ bị thất lạc hoặc chưa đầy đủ, trong khi đội ngũ cán bộ chuyên môn còn mỏng sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Ông Huy cho biết, thời gian tới, Sở sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các địa phương, Văn phòng Đăng ký đất đai và các lực lượng để rà soát, chuẩn hóa dữ liệu; đồng thời tăng cường hướng dẫn chuyên môn, tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện.

"Đối với các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa, Nghệ An sẽ có các giải pháp hỗ trợ về chuyên môn, nhân lực, trang thiết bị và hạ tầng công nghệ thông tin để đẩy nhanh tiến độ số hóa. Quan điểm là không để địa phương nào bị chậm lại trong quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai. Đây không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là nền tảng quan trọng để thực hiện chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn", ông Lê Quang Huy nhấn mạnh.