"Vướng" ở dự án xây dựng bến tạm

(Baonghean) - Khi Dự án đầu tư nạo vét luồng cho tàu 10.000 DWT đầy tải ra vào Cảng Cửa Lò được khởi công, bên cạnh niềm vui, cán bộ, công nhân viên cảng còn có những nỗi lo. Vui vì trong tương lai gần, Cảng biển quốc tế Cửa Lò sẽ đón được những tàu biển trọng tải lớn vào “ăn”, trả hàng. Còn lo là bởi tình trạng tàu cá của ngư dân neo đậu trong luồng lạch của cảng...
 
Ngay trong buổi lễ khởi công dự án nói trên, tại khu vực cầu cảng dài trên 600m, bên cạnh những chiếc tàu lớn trọng tải vài nghìn tấn đang “ăn” hàng, có đến vài chục chiếc tàu gỗ từ 150 - 450 CV của ngư dân neo đậu. Đây là sự bất hợp lý, là trở ngại lớn cho cảng trong thực hiện nhiệm vụ, và ảnh hưởng đến sự phát triển KT-XH chung của tỉnh. Ông Trần Văn Đạt - Giám đốc Cảng Cửa Lò nói: "Là cảng quốc tế, nhưng hoạt động của Cảng Cửa Lò chưa thực sự chuyên nghiệp, khi thường xuyên có vài chục tàu cá ngư dân vào ra, neo đậu như hiện nay. Vì vấn đề này, Cảng Cửa Lò đang thiệt hại về kinh tế mỗi năm hàng chục tỷ đồng. Rồi nay mai, khi dự án nạo vét luồng lạch hoàn thành, cảng sẽ có đón những tàu hàng nước ngoài trên 10.000 DWT vào ra, với bộ mặt như hiện tại, thực sự họ sẽ quan ngại...".
 
Theo nguyên tắc, là cảng biển quốc tế thì phải đảm bảo an toàn giao thông hàng hải và những vấn đề về an ninh, an toàn cháy nổ... Vậy nhưng, từ khi đi vào hoạt động và được công nhận là cảng quốc tế, Cảng Cửa Lò cũng đồng thời là bến đỗ, là nơi hoạt động nghề cá của ngư dân vùng Nghi Tân, Nghi Thủy. Trước đây, tàu cá ít, công suất nhỏ. Vài năm trở lại đây, nghề cá phát triển mạnh, số lượng tàu cá có công suất lớn cũng tăng nhanh. "Thường xuyên có từ 40 - 50 tàu cá neo đậu tại cảng. Và đã có không ít vụ việc về an ninh trật tự, cháy nổ, mất an toàn giao thông hàng hải xảy ra liên quan đến tàu cá của ngư dân, khiến các chủ tàu, chủ hàng lo lắng..." - ông Đạt cho biết thêm.
 
Tàu cá của ngư dân và tàu biển trọng tải lớn cùng neo đậu tại cầu cảng Cửa Lò.
 
Nhắc đến việc mất an toàn giao thông hàng hải, anh Phan Hữu Thịnh - cán bộ tổ cầu bến cảng nhớ lại vụ va chạm giữa tàu hàng Tân Bình 5 với tàu cá ngư dân hồi tháng 6/2011. Khi đó, nhận được tín hiệu tàu Tân Bình 5 sắp cập cầu cảng số 4, anh Thịnh cùng đồng nghiệp đã thông báo và kéo tàu cá của ngư dân di dời khỏi vị trí neo đậu, nhường chỗ cho tàu hàng. Khi tàu Tân Bình 5 tiến vào, do gió Đông Nam thổi quá mạnh, mũi tàu đã đâm vào cầu cảng, ép hỏng mạn tàu cá ngư dân. Sau khi vụ việc xảy ra, các anh phải mời lực lượng bộ đội biên phòng ra lập biên bản hiện trường và giải quyết theo hướng tàu Tân Bình 5 phải bồi thường cho tàu cá. Về mất an ninh, trật tự, theo ông Nguyễn Xuân Trường - Phó Giám đốc Cảng Cửa Lò, vụ việc nổi cộm nhất xảy ra vào tháng 3/2012, khi tàu container Taiping mang quốc tịch Hồng Kông vào cập cảng.
 
Thời điểm đó, cảng đã thông báo cho các tàu cá neo đậu tại cầu cảng số 4 di dời. Lúc nhân viên bến cảng đã buộc dây chéo lái của tàu Taiping vào cột bích, thì tàu cá của ông Trịnh Ngọc Bích chạy sát tàu Taiping để chiếm vị trí neo đậu. Tàu cá đã đè lên dây cọc lái thứ 2 của tàu Taiping, buộc thủy thủ tàu này phải nới hạ dây để khỏi vướng vào tàu cá. Khi thủy thủ tàu Taiping buộc lại dây chéo lái thứ 2, ông Nguyễn Văn Phượng, người của tàu cá đã dùng dao cắt dây không cho thủy thủ buộc dây vào cột bích. Sự việc diễn ra quá bất ngờ, thuyền trưởng và thủy thủ tàu Taiping phải hết sức cố gắng mới không để xảy ra sự cố va đập làm hư hỏng tàu. Sau sự việc này, chi nhánh Công ty CP Nhật Việt tại Nghệ An (Vietsun Vinh - đơn vị chủ hàng của tàu Taiping) đã có công văn bày tỏ sự quan ngại tới tình trạng mất an ninh trật tự tại Cảng Cửa Lò. Ông Nguyễn Xuân Trường nói: "Đó thực sự là một sự việc hết sức nghiêm trọng. Tàu Taiping là tài sản giá trị hàng trăm tỷ đồng, nếu có vấn đề gì thì hết sức nguy hại. Bên cạnh đó, sẽ làm mất hình ảnh của cảng đối với tàu nước ngoài trong quá trình giao thương quốc tế...". Cũng theo ông Trường, Cảng Cửa Lò cũng xảy ra những vụ việc không kém phần nghiêm trọng liên quan đến tàu cá của ngư dân. Điển hình như vụ cháy tàu cá neo đậu tại cầu cảng số 3 ngày 4/8/2012...
 
Bởi những bất cập từ tàu cá của ngư dân, Cảng Cửa Lò đã nhiều lần kiến nghị lên cấp thẩm quyền. Ngày 13/6/2012, UBND tỉnh phê duyệt Quyết định số 2110/QĐ.UBND-ĐTXD thực hiện Dự án nạo vét luồng lạch và vũng neo đậu tàu cá phường Nghi Tân do TX. Cửa Lò làm chủ đầu tư. Theo Giám đốc Cảng Cửa Lò Trần Văn Đạt, hiện nay, TX. Cửa Lò đang thực hiện xây dựng bến tạm ở phường Nghi Tân, nhưng còn rất nhiều vấn đề cần bàn. Đó là việc nạo vét luồng lạch cho tàu cá ra vào; dịch vụ hậu cần nghề cá, điện, nước tại bến tạm chưa có; giao thông đi lại khó khăn... "Để đưa tàu cá sang bến mới, cần phải quan tâm để ngư dân hoạt động nghề cá được đảm bảo luồng lạch, dịch vụ hậu cần, giao thông đi lại, điện, nước... Như thế còn có rất nhiều việc phải làm". Cũng theo ông Đạt, cảng đóng góp cho dự án 8 tỷ đồng (theo lộ trình thi công) để thực hiện nạo vét luồng cho tàu cá ra vào bến mới được thuận tiện.
 
Dự án nạo vét luồng lạch và vũng neo đậu tàu cá phường Nghi Tân có tổng mức đầu tư 24.682 triệu đồng. Với mục tiêu là nạo vét tuyến luồng và vũng neo đậu tàu cá, cải tạo tuyến kè chống xói lở thành bến tạm phục vụ hành thủy và neo đậu tàu cá tránh, trú bão, giảm thiệt hại do thiên tai gây ra, bảo vệ tài sản, tính mạng cho ngư dân trong vùng và tạo điều kiện phát triển bền vững nghề cá. Dự án cách Cảng Cửa Lò chỉ dăm trăm mét, có quy mô phục vụ đội tàu cá hành thủy và neo đậu tránh, trú bão, với kích thước tàu đến 250CV và tàu lớn trên 300 CV; đảm bảo neo đậu cho 70% đội tàu cá của Thị xã Cửa Lò. Tháng 3/2013 dự án khởi công. Đến ngày 25/6/2013 đã hoàn thành xong vũng neo đậu tàu cá số 1, khu nước và phần luồng lạch. Riêng vũng neo đậu tàu cá số 2 cùng với một phần nhỏ luồng lạch còn lại (nằm bên vũng neo đậu số 2), do vướng mặt bằng (bãi nuôi ngao thuộc xã Nghi Quang, Nghi Lộc) với diện tích là 5.500m2, nên nhà thầu đang tạm dừng thi công. Dù khó khăn về nguồn vốn cũng như mặt bằng thi công, nhưng TX. Cửa Lò đã chỉ đạo các đơn vị thi công đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án, đến nay, phần khối lượng của dự án đạt được khoảng 7,8 tỷ đồng.
 
Theo ông Nguyễn Quốc Dưỡng - Trưởng Ban Quản lý Dự án TX Cửa Lò, ngày 13/6/2014 UBND tỉnh có Công văn số 4024/UBND-GT về việc đảm bảo an ninh, trật tự, an toàn hàng hải cho tàu ra vào Cảng Cửa Lò thuận lợi. Trong đó, UBND tỉnh yêu cầu bến neo đậu cho tàu cá phải hoàn thành trước 30/7/2014. Ngày 2/7/2014 UBND tỉnh có Công văn số 4606/UBND-GT, yêu cầu UBND huyện Nghi Lộc tập trung GPMB để bàn giao cho dự án trước ngày 15/7/2014. Vậy nhưng, cho đến nay, công tác đền bù GPMB vẫn chưa được UBND huyện Nghi Lộc thực hiện xong. Trao đổi vấn đề này, ông Nguyễn Bá Điệp - Phó phòng TN&MT huyện Nghi Lộc kiêm Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng bồi thường GPMB huyện cho biết: Hiện nay, công tác lập hồ sơ bồi thường, hỗ trợ cho hộ nuôi ngao đã thực hiện xong, Hội đồng bồi thường GPMB huyện đang hoàn thiện hồ sơ để trình các phòng, ban huyện thẩm định để UBND huyện ban hành quyết định phê duyệt phương án bồi thường và chi trả tiền cho hộ dân bị ảnh hưởng theo quy định. Tuy nhiên, khác với cây cối, hoa màu khác, sản phẩm ngao có tính thời vụ (thu hoạch vào dịp Hè hoặc Tết Nguyên đán), nên người dân muốn được hỗ trợ thêm kinh phí để di chuyển. Bên cạnh đó, theo quy định của Luật Đất đai 2013, mỗi dự án có một giá đất quy định cụ thể riêng, nên việc áp giá để hỗ trợ cho phần đất 5% của xã Nghi Quang đang chờ tỉnh ban hành quyết định để áp dụng và trình tỉnh thu hồi đất công ích theo quy định.
 
Công trường thi công bến tạm cho tàu cá ở phường Nghi Tân (TX. Cửa Lò).
 
Tìm hiểu tâm tư của các ngư dân, phần lớn mọi người đều nhận thấy việc tàu cá neo đậu tại cảng ảnh hưởng tới công tác đảm bảo an ninh trật tự Cảng Cửa Lò. Tuy nhiên, họ cũng băn khoăn, lo lắng khi phải di dời sang bến mới; vì hiện nay tại công trình thi công Dự án nạo vét luồng lạch và vũng neo đậu tàu cá ở phường Nghi Tân, dù các nhà thầu đang nỗ lực thi công để đảm bảo tiến độ đề ra, nhưng còn rất nhiều vấn đề về điện, nước, giao thông, dịch vụ hậu cần nghề cá... còn bỏ trống. 
 
Việc giải phóng tàu cá để Cảng Cửa Lò thực sự là cảng biển quốc tế đúng nghĩa, góp phần thúc đẩy sự phát triển KT-XH của tỉnh và khu vực là điều hết sức quan trọng. Nhưng tạo điều kiện để bà con ngư dân thuận lợi trong phát triển nghề cá cũng là vấn đề đáng được quan tâm. Vì vậy, cần phải xem xét, có phương án đầu tư đồng bộ, để khi dự án đầu tư nâng cấp Cảng Cửa Lò hoàn thành, đón những con tàu biển trên 10.000 DWT đầy tải, thì tàu cá ngư dân Cửa Lò cũng tấp nập về bên bến mới. Nhưng trước mắt, UBND huyện Nghi Lộc cần đẩy nhanh tiến độ GPMB cho nhà thầu thi công các hạng mục tiếp theo.
 
Nhật Lân - Thu Huyền