World Cup 1994: Lễ bốc thăm Las Vegas đổi chuẩn FIFA

Giữa tháng 12/1993 tại Caesars Palace, Las Vegas, FIFA biến lễ bốc thăm vòng bảng World Cup 1994 thành một show đúng nghĩa: James Brown mở màn, Robin Williams tung hứng cạnh Sepp Blatter và quyết định xếp Colombia chung bảng với Mỹ gây tranh cãi. Bị gọi là “sến, phô trương và rất Las Vegas”, nhưng sự kiện ấy đặt ra một chuẩn mực mới cho cách FIFA dàn dựng lễ bốc thăm.

Khung cảnh Las Vegas xa hoa, các dãy máy đánh bạc sáng rực và kiến trúc mô phỏng La Mã cổ đại khiến nhiều quan chức bóng đá trong bộ vest lịch sự trông lạc lõng. Nhưng chính nơi đây, FIFA khởi động World Cup 1994 theo cách “độc nhất vô nhị”.

Sepp Blatter khi đó là Tổng thư ký FIFA, vừa điều phối chương trình vừa bắt tay giao lưu. Theo Soccer America, một số tuyển thủ Đức được nhìn thấy bên bàn blackjack, Roy Hodgson đổi tiền lẻ chơi máy slot. Quan chức cấp cao của FIFA ở suite sang trọng, khoản phụ cấp hào phóng, thoải mái khám phá “thành phố ánh sáng”.

Đêm trước lễ bốc thăm, gala lớn diễn ra trong ballroom. Một nhân chứng nhớ cảnh một lãnh đạo FIFA xách túi giấy màu nâu, bên trong theo lời kể là 250.000 USD tiền mặt vừa rút từ quầy ngân hàng trong casino, để chuyển cho các liên đoàn có đội dự World Cup. Không khí khói thuốc, tiếng máy đánh bạc và đèn neon khiến màn dạo đầu của World Cup 1994 không thể lẫn vào đâu.

Las Vegas và tham vọng của FIFA

Ý tưởng Las Vegas đến từ Guido Tognoni, giám đốc truyền thông kiêm phụ trách dự án World Cup. Ông từng bị choáng ngợp trước nhịp sống 24 giờ và những khách sạn khổng lồ nơi đây, rồi mang cảm hứng đó vào FIFA. Blatter kể chỉ một thành viên Ban chấp hành phản đối vì lo ngại hình ảnh “thành phố tội lỗi”, còn lại đều ủng hộ.

Ban tổ chức Mỹ cũng muốn biến thủ tục rút thăm thành một show thu hút công chúng. “Chúng tôi tự nhủ phải tạo ra chương trình hoành tráng nhất FIFA từng có,” Jim Trecker, người phụ trách truyền thông, nhớ lại. Alan Rothenberg thừa nhận bóng đá khi ấy là môn nhỏ ở Mỹ: khảo sát cuối 1993 cho thấy chỉ 13% người dân biết World Cup sắp diễn ra. Họ cần một cú hích đại chúng.

Từ thủ tục thành show giải trí

Ban tổ chức mời Dick Clark Productions dàn dựng. “Mục tiêu là mời càng nhiều ngôi sao càng tốt,” Barry Adelman, đồng sản xuất kiêm biên kịch chương trình, nói. “Ông hoàng nhạc soul” James Brown được giao mở màn; Stevie Wonder, Barry Manilow góp mặt. Video giới thiệu có William Shatner, David Hasselhoff, Harlem Globetrotters và Tổng thống Bill Clinton; các thành phố đăng cai xuất hiện cùng Walter Payton, Mickey Mouse và nhiều biểu tượng văn hóa đại chúng.

Dick Clark và Faye Dunaway dẫn chương trình. Những người rút bóng gồm Carol Alt, Tom Selleck, Beau Bridges, Mario Andretti và Evander Holyfield. “Tôi không hiểu nhiều về bóng đá… Tôi thậm chí không nhớ đội nằm trong quả bóng mình cầm,” Carol Alt kể, nhưng gọi sự kiện là “vui” và “khác hẳn mọi thứ trước đó”.

Hậu trường: họp, tiệc và những khoảnh khắc khó tin

Song song với sân khấu ánh đèn, lịch làm việc của FIFA dày đặc. Tại một cuộc họp báo, Rothenberg lần đầu công bố ý tưởng về giải MLS. Những bữa tiệc thâu đêm liên tục diễn ra. Đêm trước buổi lễ, hơn 1000 người dự tiệc tại ballroom của Caesars Palace, có phần biểu diễn của Smokey Robinson.

Sáng hôm sau, khoảng 2000 quan chức, cầu thủ, nhà tài trợ và khách VIP tiến vào Trung tâm hội nghị Las Vegas. Đèn quét, vũ công khuấy động, khói sân khấu bốc lên và James Brown bước ra, nhưng trước mặt ông là 2000 bộ vest chỉ vỗ tay nhè nhẹ. Adelman gọi đó là “cuộc gặp gỡ kỳ lạ giữa truyền thống FIFA và văn hóa Las Vegas”.

Robin Williams xuất hiện sau cánh gà, trò chuyện với Michelle Akers như một fan bóng đá thực thụ. Lên sân khấu đứng bên Blatter, ông liên tục pha trò: gọi Blatter là “Bladder”, đùa về chiếc găng tay trắng rồi nói “tôi vừa thấy ông ấy trong nhà vệ sinh cách đây một phút”. Có người xem đó là thiếu tôn trọng, nhưng Blatter – từng học kịch – lại thích phần trình bày và ôm Williams sau khi hạ màn.

Pele bị cấm, hàng sao rút thăm

Phần rút nhóm hạt giống số hai quy tụ Eusebio, Bobby Charlton, Michel Platini, Marco van Basten, Roger Milla và Tony Meola. Người bảo đảm gây tiếng vang toàn cầu lại không được xuất hiện: Pele. Lý do là xung đột giữa Pele và Chủ tịch FIFA Joao Havelange. Blatter và Tognoni nỗ lực thuyết phục nhưng bất thành; Havelange còn dọa đứng lên dừng buổi lễ nếu Blatter nhắc tên Pele. Huyền thoại Brazil vì vậy chỉ ngồi dưới khán phòng.

Tranh cãi lá thăm Colombia

Đỉnh điểm chuyên môn là lúc Blatter, khi chưa có hỗ trợ máy tính như hiện nay, đưa Colombia từ nhóm hạt giống số 2 vào bảng C với chủ nhà Mỹ, thi đấu tại Los Angeles. Ngồi hàng ghế đầu, Rothenberg lập tức phản ứng, bày tỏ giận dữ với giám đốc FIFA Walter Gagg.

Blatter giải thích ông muốn tránh để các đội Nam Mỹ rơi chung bảng và không muốn Mỹ gặp Mexico ngay vòng bảng. Nhưng theo logic, Colombia vẫn có thể vào bảng A cùng Đức. Ngày hôm sau, Bolivia – cũng Nam Mỹ – lại nằm chung bảng A với Đức, càng khiến quyết định về Colombia gây tranh cãi. Rothenberg khẳng định nếu làm đúng kịch bản chạy thử, Colombia đã không rơi vào bảng của Mỹ.

Trớ trêu, HLV Bora Milutinovic của Mỹ lại hài lòng, xem đó là cơ hội cọ xát với đối thủ mạnh. Sáu tháng sau, chiến thắng gây chấn động trước chính Colombia đưa Mỹ vào vòng đấu loại trực tiếp.

Di sản của một đêm ở Caesars Palace

Soccer America mô tả lễ bốc thăm là “sến, phô trương và rất Las Vegas”, nhưng đó chính xác là điều FIFA muốn: giải trí hóa một nghi thức khô khan. Dù có phàn nàn “mấy thứ này liên quan gì đến bóng đá?”, phần lớn khách mời và quan chức đều thích. Với FIFA, đây là tín hiệu: World Cup tại Mỹ có thể trở thành sự kiện ồn ào, biểu tượng, mang dấu ấn văn hóa đại chúng.

Alexi Lalas coi lễ bốc thăm như bước định hướng cho bóng đá ở Mỹ: “đây sẽ là một kỳ World Cup khác biệt. Chúng tôi sẽ làm theo cách của Mỹ.” Ba thập niên sau, ngay cả Sepp Blatter cũng thừa nhận: với tất cả những gì diễn ra tại Caesars Palace hôm ấy, đó là một show diễn khó có thể lặp lại.