Xây dựng Đảng văn minh là bước chuyển, phản ánh tư duy đổi mới về phương thức lãnh đạo

Nhật Lệ (Thực hiện) / Trình bày: Hồng Toại

• 21/01/2026

------------o0o------------

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần XIV của Đảng, chủ trương xây dựng “Đảng văn minh” được xác định là một nhiệm vụ chiến lược, có tính hệ thống và cụ thể hóa trong Văn kiện Đại hội Đảng. Xung quanh nội dung quan trọng này, Báo và phát thanh, truyền hình Nghệ An có cuộc trao đổi với TS Nguyễn Tri Thức - Ủy viên Ban Biên tập, Giám đốc Trung tâm Chuyên đề và Truyền thông - Phát hành, Tạp chí Cộng sản.

P.V: Theo ông, vì sao trong giai đoạn hiện nay, Đảng ta lại nhấn mạnh và đưa chủ trương xây dựng Đảng văn minh vào Văn kiện với vị trí và tầm quan trọng như vậy?

TS Nguyễn Tri Thức: Thực ra, Đảng đạo đức, đảng văn minh đã được Bác Hồ đề cập vào năm 1960, nhân kỷ niệm 30 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, ngày 5/1. Mở đầu bài phát biểu, Người khẳng định “Đảng ta thật là vĩ đại!” và rồi kết thúc bằng khổ thơ đầy tự hào: “Đảng ta vĩ đại như biển rộng, như núi cao/ Ba mươi năm phấn đấu và thắng lợi biết bao nhiêu tình/ Đảng ta là đạo đức, là văn minh/ Là thống nhất, độc lập, là hòa bình, ấm no…”.

Kể từ đó đến nay, 66 năm đã trôi qua, Đảng ta luôn kế thừa tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về Đảng đạo đức, Đảng văn minh, luôn vận dụng sáng tạo vào trong thực tiễn công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, luôn tự soi, tự sửa để ngày càng hoàn thiện phương thức lãnh đạo, không chấp nhận những gì lỗi thời, lạc hậu, luôn đấu tranh chống lại những biểu hiện tự diễn biến, tự suy thoái, luôn đặt lợi ích của nhân dân ở vị trí hàng đầu, trung tâm, trung thành với lợi ích của nhân dân, của đất nước, luôn vì sự tiến bộ, bắt nhịp hơi thở thời đại.

Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên việc xây dựng Đảng văn minh được cụ thể hóa trong Văn kiện Đại hội Đảng với vị trí và tầm quan trọng đặc biệt, một nhiệm vụ chiến lược, có tính hệ thống.

Điều này có ý nghĩa đặc biệt, bởi Đảng ta đã xác định đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, kỷ nguyên vươn mình, thịnh vượng xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội, sánh vai với các cường quốc năm châu.

P.V: Trong bối cảnh mới với yêu cầu lãnh đạo sự nghiệp phát triển nhanh và bền vững đất nước, theo ông, nội hàm của khái niệm “Đảng văn minh” cần được hiểu như thế nào; những tiêu chí cốt lõi nào phản ánh rõ bản chất văn minh của một Đảng cầm quyền trong điều kiện hiện nay?

TS Nguyễn Tri Thức: Mục tiêu xây dựng đất nước văn minh, Đảng cầm quyền tiên phong đổi mới phương thức lãnh đạo, ứng xử văn minh với nhân dân, với đồng chí của mình, mỗi đảng viên, nhất là đảng viên giữ vị trí lãnh đạo đều cần tự đổi mới, cập nhật, nâng cao kiến thức để hòa nhập với những tiến bộ, thành tựu của cuộc Cách mạng khoa học - công nghệ diễn ra mạnh mẽ, với công cuộc chuyển đổi số đủ sức hoàn thành tốt mọi công việc, thực sự là tấm gương tiêu biểu để nhân dân noi theo.

Không chỉ văn minh trong tiếp cận tri thức thời đại, mỗi đảng viên cũng như toàn Đảng cần đặt lợi ích của tập thể, quốc gia - dân tộc lên trên hết, trước hết, không bon chen lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm… khiến nhân dân phai nhạt niềm tin vào Đảng, khiến Đảng mất sức chiến đấu, tính tiền phong, gương mẫu.

Toàn Đảng, mỗi đảng viên cần nghiêm túc trong thực hiện trách nhiệm của người đảng viên, chú trọng công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng để Đảng ta ngày càng trong sạch, vững mạnh, xứng đáng là người chèo lái con thuyền cách mạng tiếp tục gặt hái những thành tựu vĩ đại trong kỷ nguyên phát triển mới.

Có thể cho rằng, việc xây dựng Đảng văn minh là bước đột phá về mặt lý luận, là bước chuyển lịch sử phản ánh tư duy đổi mới về phương thức lãnh đạo của Đảng ta trong bối cảnh thế giới nhiều biến động khó lường, cuộc cách mạng khoa học công nghệ đòi hỏi những sự đổi thay cả về trí tuệ lẫn đạo đức mà mỗi đảng viên, toàn Đảng cần ra sức học tập, làm chủ, thực hành thường xuyên để theo kịp nhịp bước thời đại.

Hiện thực hóa quá trình xây dựng Đảng văn minh cũng chính là việc khẳng định bản lĩnh chính trị, tầm nhìn thời đại, sự không ngừng hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng trong mỗi giai đoạn phát triển của đất nước, phù hợp với bối cảnh thời đại số với sự minh bạch, khoa học, quản trị hành chính, chính trị hiện đại được đề cao…

P.V: Để chủ trương xây dựng Đảng văn minh thực sự đi vào cuộc sống, tránh dừng lại ở khái niệm mang tính định tính, theo ông cần tập trung vào những giải pháp, cơ chế hay tiêu chí nào nhằm bảo đảm tính đo lường, kiểm tra và đánh giá trong quá trình tổ chức thực hiện?

TS Nguyễn Tri Thức: Khái niệm Đảng văn minh, như trên đã đề cập, đó là về trí tuệ, sự cập nhật, tiếp cận, làm chủ kiến thức mới, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc thay đổi phương thức quản trị hiện đại, dựa trên dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, những thông tin được cập nhật, công khai.

Bên cạnh trí tuệ, sự quản trị chính trị hiện đại dễ đo lường, kiểm tra, đánh giá sự lãnh đạo của Đảng là việc tiếp tục thực hiện tốt việc xây dựng, chỉnh đốn Đảng; tự soi, tự sửa, tiếp tục nhìn thẳng vào sự thật, đối diện với sự thật để dũng cảm phát hiện cái sai, sửa sai kịp thời, không ngừng hoàn thiện nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng.

Vấn đề khác, đó là sự văn minh thực sự trong ứng xử với nhân dân, với đồng chí một cách trách nhiệm, nhân văn, nghĩa tình, thực sự phụng sự chứ không gây khó dễ, bề trên, cửa quyền, hách dịch với nhân dân, với đồng chí mình.

P.V: Riêng đối với Đảng bộ tỉnh Nghệ An, một Đảng bộ lớn, quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh, việc triển khai chủ trương này cần được tiếp cận ra sao để tương xứng với vị thế, vai trò và truyền thống cách mạng của địa phương?

TS Nguyễn Tri Thức: Là quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ thiên tài của dân tộc, Người đề cập đến khái niệm Đảng ta là văn minh cách đây gần 70 năm, việc triển khai chủ trương này càng cần phải coi trọng, đề cao hơn, với việc tiếp cận từ sớm, ngay sau Đại hội XIV của Đảng.

Việc xây dựng Đảng văn minh ở Nghệ An chắc chắn không thể đứng ngoài những tiêu chí, nội dung đã đề cập ở trên, đó là việc bắt kịp cả nước về nâng cao trí tuệ, đổi mới phương thức lãnh đạo, sự quản trị hành chính hiện đại.

Bên cạnh đó là các nội dung liên quan đến ứng xử với dân, lắng nghe nhân dân, có trách nhiệm với nhân dân, coi trọng nhân dân trong mọi công việc từ tiếp dân, ứng xử đến đặt mọi lợi ích chính đáng của nhân dân lên trên hết, trước hết, phụng sự nhân dân đúng nghĩa, thực sự là đầy tớ của nhân dân.

Tất nhiên, công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng cần được tiếp tục thực hiện một cách nghiêm túc, hiệu quả để Đảng ta ngày càng trong sạch, vững mạnh, đủ bản lĩnh, sự tự tin lãnh đạo đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hóa tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).

P.V: Xin cảm ơn TS Nguyễn Tri Thức!