Xem nghệ nhân người Thái chế tác nhạc cụ độc đáo từ cây nứa

(Baonghean.vn) - Từ thân cây nứa, đồng bào Thái ở Nghệ An đã chế tác thành cây đàn tập tinh -loại nhạc cụ độc đáo, có thể thay trống và chiêng trong những hoàn cảnh nhất định. 

Để chế tác đàn tập tinh, việc làm trước tiên của nghệ nhân là vào rừng tìm lóng cây nứa thật già, có đường kính và chiều dài càng lớn càng tốt để làm thân đàn.
Nguyên liệu chế tác đàn tập tinh là lóng cây nứa già, có đường kính và chiều dài càng lớn càng tốt để làm thân đàn. Bên cạnh đó là thanh tre để làm mặt trống và dùi trống. Trong ảnh: Nghệ nhân ưu tú Lương Văn Nghiệp (dân tộc Thái) ở bản Cằng, xã Môn Sơn (Con Cuông) chế tác đàn tập tinh. Ảnh: Công Kiên
Lóng nứa lấy về được giữ nguyên cả 2 mắt, người chế tác dùng dao vát một đường trên bề mặt tinh nứa để làm mỏng một phần phần thân. Sau đó, khoét một lỗ nhỏ nằm chính giữa phần bề mặt đã được vát mỏng. Người chế tác tiếp tục dùng mũi dao nhọn và sắc tách 4 dây tinh nứa nằm sát 2 bên đường vát mỏng ban đầu.
Lóng nứa được giữ nguyên cả 2 mắt, người chế tác dùng dao vát một đường trên bề mặt tinh nứa để làm mỏng một phần phần thân. Sau đó, khoét một lỗ nhỏ nằm chính giữa phần bề mặt đã được vát mỏng. Người chế tác tiếp tục dùng mũi dao nhọn và sắc tách các dây tinh nứa nằm sát 2 bên đường vát mỏng ban đầu. Ảnh: Công Kiên
Tách xong, dùng 4 cật nứa nhỏ chèn 2 đầu dưới 4 dây tinh nứa để làm đà tăng độ căng cho dây. Tiếp sau, cắt một khối nứa mỏng thành hình bầu dục đặt lên lỗ nhỏ khoét sẵn trên bề mặt đã được vát mỏng. Vậy là cây đàn tập tinh đã được hoàn thành.
Tách xong, dùng cật nứa nhỏ chèn 2 đầu dưới các dây tinh nứa để làm đà tăng độ căng cho dây. Tiếp sau, cắt một khối tre mỏng thành hình bầu dục đặt lên lỗ nhỏ khoét sẵn trên bề mặt đã được vát mỏng để làm mặt trống. Ảnh: Công kiên

Xem nghệ nhân chế tác và "chơi" đàn tập tinh:

Cây đàn tập tinh được chế tác càng nhiều dây thì âm điệu càng phong phú
Cây đàn tập tinh được chế tác càng nhiều dây thì âm điệu càng phong phú, thể hiện sự tài hoa và đôi bàn tay khéo léo của nghệ nhân. Khi chế tác nhạc cụ này, đồng bào Thái có thể thay thế trống, chiêng trong những hoàn cảnh nhất định. Chẳng hạn, khi đang trên nương, trên rẫy, lúc đêm xuống, ánh trăng vằng vặc giữa đại ngàn, mọi người có nhu cầu tụ tập để chuyện trò, sau đó cùng ca hát và nhảy múa. Không ai mang theo trống, chiêng, để có nhạc cụ phát ra âm thanh thay thế, người ta đã chế tác ra đàn tập tinh. Ảnh: Công Kiên
Chiếc đàn tập tinh đã được chế tác xong Để sử dụng đàn tập tinh, người chơi cần thêm một thanh nứa nhỏ, chiều dài khoảng 20-30cm. Người chơi dùng tay cầm thanh nứa gõ vào khối nứa hình bầu dục nằm trên thân đàn hoặc gõ chung quanh thân đàn sẽ phát ra âm thanh vui tai. Độ vang của âm thanh phụ thuộc vào lực gõ và vị trí gõ. Thông thường, khi ta gõ vào khối nứa hình bầu dục hoặc gõ trên phần tinh nứa được vát mỏng âm thanh vang hơn, tưạ như là tiếng trống. Còn khi ta gõ vào những phần khác trên thân đàn, âm thanh thường đanh và ngắn. Nhưng nếu chỉ mới dùng động tác gõ thôi vẫn chưa thành cây đàn tập tinh, vì trên thân đàn còn có 4 sợi dây được kéo căng bằng 4 chiếc đàn. Để 4 sợi dây đàn này phát ra âm thanh, người chơi phải dùng bằng tay để gảy. Nếu như khi gõ, âm thanh tiếng đàn phát ra như tiếng trống thì khi gảy âm thanh ngân dài tựa như là tiếng chiêng.
Chiếc đàn tập tinh đã được chế tác xong, để sử dụng, người chơi cần thêm một thanh tre nhỏ, chiều dài khoảng 20 - 30cm để gõ vào mặt trống trên thân đàn hoặc gõ chung quanh thân đàn sẽ phát ra âm thanh vui tai. Độ vang của âm thanh phụ thuộc vào lực gõ và vị trí gõ. Và để các sợi dây đàn phát ra âm thanh, người chơi dùng các ngón tay để gảy. Nếu như khi gõ, âm thanh tiếng đàn phát ra như tiếng trống thì khi gảy âm thanh ngân dài tựa như là tiếng chiêng. Ảnh: Công Kiên
Nghệ nhân Lương Văn Nghiệp nổi tiếng không chỉ bởi khả năng dàn dựng các tiết mục văn nghệ đặc sắc mà còn tài chế tác các loại nhạc cụ dân tộc Thái, trong đó có đàn tập tinh.
Nghệ nhân Lương Văn Nghiệp nổi tiếng không chỉ bởi khả năng dàn dựng các tiết mục văn nghệ đặc sắc mà còn tài chế tác các loại nhạc cụ dân tộc Thái, trong đó có đàn tập tinh. Ông còn sáng tác bài hát "Cây đàn tập tinh" với giai điệu vui tươi và hào hứng: “Cây đàn tập tinh đã từ bao đời, chọn từ cây nứa, cây nứa trên lưng đồi, cây nứa bên suối ngàn được đem về làm nên cây đàn. Trẻ già, gái trai đàn hát vui tập tinh. Tiếng đàn tập tinh vang vọng núi đồi, cầu cho nương lúa, nương ngô xanh tươi; cầu cho cây rừng ngút ngàn xanh thắm; con hươu, con nai, đàn chim vui sum vầy. Tiếng đàn tập tinh vọng ngôi nhà sàn, gọi tình con trai, con gái làm duyên, gọi mùa Xuân tới hội vui bản mường...”. Ảnh:  Công Kiên

Công Kiên

Tin mới

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 6/12

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 6/12

(Baonghean.vn) - Hội nghị học tập, quán triệt Nghị quyết Hội nghị Trung ương 6, khóa XIII tiếp tục làm việc; Phổ biến chính sách, pháp luật cho các trưởng bản 2 nước Việt Nam và Lào; Nghệ An giành Huy chương Vàng đầu tiên tại Đại hội Thể thao toàn quốc... là những nội dung chính trong ngày 6/12.
Sạt lở

Hàng nghìn mét vuông đất sản xuất trôi theo dòng sông Lam

(Baonghean.vn) - Sau những đợt mưa lũ vừa qua, tình trạng sạt lở đất sản xuất, bờ kè ven sông Lam trên địa bàn huyện Hưng Nguyên diễn ra ngày càng nghiêm trọng, nhiều bà con không dám canh tác trên cánh đồng màu vì lo sợ đất và cây trồng sẽ bị cuốn trôi theo dòng Lam.
Vây bắt đối tượng mang 8 bánh heroin từ Lào vào Nghệ An

Vây bắt đối tượng mang 8 bánh heroin từ Lào vào Nghệ An

(Baonghean.vn) - Đối tượng Quang Văn Toàn (SN 1998), trú tại xã Chiêu Lưu, huyện Kỳ Sơn mang số lượng lớn ma túy từ Lào trên đường vận chuyển vào nội địa thì bị Phòng Cảnh sát ma túy (PC04), Công an Nghệ An và Công an huyện Kỳ Sơn bắt quả tang, thu giữ 8 bánh heroin.
Chuyên gia: Giá dầu trần sẽ tác động tiêu cực đến phương Tây

Chuyên gia: Giá dầu trần sẽ tác động tiêu cực đến phương Tây

Giá trần do phương Tây áp đặt đối với giá dầu từ Nga về lâu dài sẽ gây ra những hậu quả tiêu cực cho những người khởi xướng nó, mức giá trần sẽ khiến những người chơi trên khắp thế giới hiểu rằng họ cần phải tránh xa các chương trình bảo hiểm và ngân hàng phương Tây làm trung tâm.
Ghi ở vùng quê cách mạng

Ghi ở vùng quê cách mạng

(Baonghean.vn) - Phát huy truyền thống vùng quê cách mạng, người dân thôn 4, xã Lĩnh Sơn (Anh Sơn) luôn gương mẫu đi đầu trong mọi phong trào, hoạt động, nhất là trong nếp nghĩ, cách làm để xây dựng nông thôn mới nâng cao...
Lái xe trong trời mưa rét cần lưu ý những gì?

Lái xe trong trời mưa rét cần lưu ý những gì?

Lái xe ô tô trong điều kiện thời tiết mưa rét tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Chính vì vậy, để tránh những va chạm không đáng có, bạn nên lái xe với tốc độ vừa phải, giữ khoảng cách an toàn với xe di chuyển phía trước để kịp thời xử lý những tình huống phát sinh.
khuyến công

Khuyến công tạo sức bật cho công nghiệp nông thôn

(Baonghean.vn) - Năm 2022 là năm thứ 2 thực hiện Chương trình Khuyến công giai đoạn 2021 - 2025. Trong 2 năm qua, chương trình đã động viên, huy động các nguồn lực và tạo điều kiện thuận lợi để các địa phương, cơ sở sản xuất phát triển, tạo việc làm cho hàng vạn lao động nông thôn.
Trịnh Minh Hiền - nghệ sĩ Việt đầu tiên ra MV cổ vũ World Cup 2022 với lý do đặc biệt

Trịnh Minh Hiền - nghệ sĩ Việt đầu tiên ra MV cổ vũ World Cup 2022 với lý do đặc biệt

Để cổ vũ giải bóng đá lớn nhất hành tinh World Cup 2022, nghệ sĩ violin Trịnh Minh Hiền đã chuyển soạn 2 ca khúc chủ đề "Dreamers" và "Hayya Hayya" thành nhạc không lời cho các nhạc cụ violin, guitar, accordion. Chia sẻ với Dân Việt, nữ nghệ sĩ tiết lộ nguồn cảm hứng khiến chị thực hiện MV này.