Xem nghệ nhân người Thái chế tác nhạc cụ độc đáo từ cây nứa

(Baonghean.vn) - Từ thân cây nứa, đồng bào Thái ở Nghệ An đã chế tác thành cây đàn tập tinh -loại nhạc cụ độc đáo, có thể thay trống và chiêng trong những hoàn cảnh nhất định. 

Để chế tác đàn tập tinh, việc làm trước tiên của nghệ nhân là vào rừng tìm lóng cây nứa thật già, có đường kính và chiều dài càng lớn càng tốt để làm thân đàn.
Nguyên liệu chế tác đàn tập tinh là lóng cây nứa già, có đường kính và chiều dài càng lớn càng tốt để làm thân đàn. Bên cạnh đó là thanh tre để làm mặt trống và dùi trống. Trong ảnh: Nghệ nhân ưu tú Lương Văn Nghiệp (dân tộc Thái) ở bản Cằng, xã Môn Sơn (Con Cuông) chế tác đàn tập tinh. Ảnh: Công Kiên
Lóng nứa lấy về được giữ nguyên cả 2 mắt, người chế tác dùng dao vát một đường trên bề mặt tinh nứa để làm mỏng một phần phần thân. Sau đó, khoét một lỗ nhỏ nằm chính giữa phần bề mặt đã được vát mỏng. Người chế tác tiếp tục dùng mũi dao nhọn và sắc tách 4 dây tinh nứa nằm sát 2 bên đường vát mỏng ban đầu.
Lóng nứa được giữ nguyên cả 2 mắt, người chế tác dùng dao vát một đường trên bề mặt tinh nứa để làm mỏng một phần phần thân. Sau đó, khoét một lỗ nhỏ nằm chính giữa phần bề mặt đã được vát mỏng. Người chế tác tiếp tục dùng mũi dao nhọn và sắc tách các dây tinh nứa nằm sát 2 bên đường vát mỏng ban đầu. Ảnh: Công Kiên
Tách xong, dùng 4 cật nứa nhỏ chèn 2 đầu dưới 4 dây tinh nứa để làm đà tăng độ căng cho dây. Tiếp sau, cắt một khối nứa mỏng thành hình bầu dục đặt lên lỗ nhỏ khoét sẵn trên bề mặt đã được vát mỏng. Vậy là cây đàn tập tinh đã được hoàn thành.
Tách xong, dùng cật nứa nhỏ chèn 2 đầu dưới các dây tinh nứa để làm đà tăng độ căng cho dây. Tiếp sau, cắt một khối tre mỏng thành hình bầu dục đặt lên lỗ nhỏ khoét sẵn trên bề mặt đã được vát mỏng để làm mặt trống. Ảnh: Công kiên

Xem nghệ nhân chế tác và "chơi" đàn tập tinh:

Cây đàn tập tinh được chế tác càng nhiều dây thì âm điệu càng phong phú
Cây đàn tập tinh được chế tác càng nhiều dây thì âm điệu càng phong phú, thể hiện sự tài hoa và đôi bàn tay khéo léo của nghệ nhân. Khi chế tác nhạc cụ này, đồng bào Thái có thể thay thế trống, chiêng trong những hoàn cảnh nhất định. Chẳng hạn, khi đang trên nương, trên rẫy, lúc đêm xuống, ánh trăng vằng vặc giữa đại ngàn, mọi người có nhu cầu tụ tập để chuyện trò, sau đó cùng ca hát và nhảy múa. Không ai mang theo trống, chiêng, để có nhạc cụ phát ra âm thanh thay thế, người ta đã chế tác ra đàn tập tinh. Ảnh: Công Kiên
Chiếc đàn tập tinh đã được chế tác xong Để sử dụng đàn tập tinh, người chơi cần thêm một thanh nứa nhỏ, chiều dài khoảng 20-30cm. Người chơi dùng tay cầm thanh nứa gõ vào khối nứa hình bầu dục nằm trên thân đàn hoặc gõ chung quanh thân đàn sẽ phát ra âm thanh vui tai. Độ vang của âm thanh phụ thuộc vào lực gõ và vị trí gõ. Thông thường, khi ta gõ vào khối nứa hình bầu dục hoặc gõ trên phần tinh nứa được vát mỏng âm thanh vang hơn, tưạ như là tiếng trống. Còn khi ta gõ vào những phần khác trên thân đàn, âm thanh thường đanh và ngắn. Nhưng nếu chỉ mới dùng động tác gõ thôi vẫn chưa thành cây đàn tập tinh, vì trên thân đàn còn có 4 sợi dây được kéo căng bằng 4 chiếc đàn. Để 4 sợi dây đàn này phát ra âm thanh, người chơi phải dùng bằng tay để gảy. Nếu như khi gõ, âm thanh tiếng đàn phát ra như tiếng trống thì khi gảy âm thanh ngân dài tựa như là tiếng chiêng.
Chiếc đàn tập tinh đã được chế tác xong, để sử dụng, người chơi cần thêm một thanh tre nhỏ, chiều dài khoảng 20 - 30cm để gõ vào mặt trống trên thân đàn hoặc gõ chung quanh thân đàn sẽ phát ra âm thanh vui tai. Độ vang của âm thanh phụ thuộc vào lực gõ và vị trí gõ. Và để các sợi dây đàn phát ra âm thanh, người chơi dùng các ngón tay để gảy. Nếu như khi gõ, âm thanh tiếng đàn phát ra như tiếng trống thì khi gảy âm thanh ngân dài tựa như là tiếng chiêng. Ảnh: Công Kiên
Nghệ nhân Lương Văn Nghiệp nổi tiếng không chỉ bởi khả năng dàn dựng các tiết mục văn nghệ đặc sắc mà còn tài chế tác các loại nhạc cụ dân tộc Thái, trong đó có đàn tập tinh.
Nghệ nhân Lương Văn Nghiệp nổi tiếng không chỉ bởi khả năng dàn dựng các tiết mục văn nghệ đặc sắc mà còn tài chế tác các loại nhạc cụ dân tộc Thái, trong đó có đàn tập tinh. Ông còn sáng tác bài hát "Cây đàn tập tinh" với giai điệu vui tươi và hào hứng: “Cây đàn tập tinh đã từ bao đời, chọn từ cây nứa, cây nứa trên lưng đồi, cây nứa bên suối ngàn được đem về làm nên cây đàn. Trẻ già, gái trai đàn hát vui tập tinh. Tiếng đàn tập tinh vang vọng núi đồi, cầu cho nương lúa, nương ngô xanh tươi; cầu cho cây rừng ngút ngàn xanh thắm; con hươu, con nai, đàn chim vui sum vầy. Tiếng đàn tập tinh vọng ngôi nhà sàn, gọi tình con trai, con gái làm duyên, gọi mùa Xuân tới hội vui bản mường...”. Ảnh:  Công Kiên

Công Kiên

Tin mới

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 29/1

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 29/1

(Baonghean.vn) - Phát huy tinh thần vì nước, vì dân qua công tác tuyển quân; Nghệ An tập trung triển khai các nhiệm vụ, giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp IUU... là những tin tức nổi bật trên baonghean.vn ngày 29/1.
Bản CV tốt của 2 ngoại binh Sông Lam Nghệ An

Bản lý lịch tốt của 2 ngoại binh Sông Lam Nghệ An

(Baonghean.vn) - Sau khoảng thời gian im ắng, Sông Lam Nghệ An đã chốt được 2 ngoại binh mới để hoàn thiện đội hình tham dự V.League 2023. Nhìn vào bản lý lịch của 2 tân binh này, người hâm mộ xứ Nghệ phần nào yên tâm về lực lượng của đội bóng xứ Nghệ ở mùa giải mới.
Đồng chí Nguyễn Văn Thông - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh uỷ tặng hoa cho công dân lên đường nhập ngũ. Ảnh: Thành Cường

Phát huy tinh thần vì nước, vì dân qua công tác tuyển quân

(Baonghean.vn) - Ngày 7/2 tới đây, Nghệ An có 3.102 công dân nhập ngũ. Báo Nghệ An có cuộc trò chuyện với Đại tá Phan Đại Nghĩa - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng nghĩa vụ quân sự tỉnh về công tác tuyển, giao nhận quân.
Thành phố Vinh, ảnh Lê Thắng

Thành phố Vinh hướng tới thành phố biển như thế nào?

(Baonghean) - Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử hào hùng, thành phố Vinh ngày một khẳng định vị thế đầu tàu của tỉnh, trung tâm phát triển trên một số lĩnh vực của vùng Bắc Trung Bộ. Đặc biệt, Vinh đang hướng tới trở thành một thành phố biển trong tương lai gần...
Tết mà…

Tết mà…

(Baonghean.vn) -  Có thể nói hai chữ “Tết mà…” được sử dụng với mật độ dày đặc từ 23 tháng Chạp cho tới tận ngày Rằm tháng Giêng. Từ chuyện tra tấn âm thanh, ăn nhậu thả ga, say xỉn, cờ bạc, thậm chí đánh nhau…và biết bao tệ nạn khác đều được bao biện bằng “Tết mà…”.
Hải quân

Trường Sa - Kiên cường nơi đầu sóng

(Baonghean.vn) - Chuyến tàu 490 khởi hành mang theo hơi ấm từ đất liền, là tình cảm của cả nước đến với quân và dân trên quần đảo Trường Sa. Dù đối mặt với nhiều gian khó nơi đầu sóng ngọn gió, quân và dân trên đảo vẫn đoàn kết, kiên cường bảo vệ vùng biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.
Đình Kha (phải) là cầu thủ đáng được chờ đợi.

VPF làm việc với HAGL về chuyện nhà tài trợ nước tăng lực; CLB Khánh Hòa: Phải ‘sống’ rồi mới mộng mơ

(Baonghean.vn) - Chiều 28/1, đại diện Công ty cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam và HAGL đã có buổi gặp gỡ xoay quanh nhà tài trợ; Khánh Hòa sẽ phải chờ nỗ lực rất lớn từ cầu thủ, cùng với đó là những tính toán của HLV Võ Đình Tân. Đó là những thông tin thể thao nổi bật trong 24h qua.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính: Khí thế thi công đường cao tốc Bắc - Nam nhộn nhịp, không để vướng mắc kéo dài

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính: Khí thế thi công đường cao tốc Bắc - Nam nhộn nhịp, không để vướng mắc kéo dài

(Baonghean.vn) - Ngày 28/1, tại TP. Vinh (Nghệ An), đồng chí Phạm Minh Chính - Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ đã trực tiếp đi kiểm tra, chủ trì cuộc họp kiểm điểm tình hình thực hiện dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam đoạn từ tỉnh Ninh Bình đến tỉnh Quảng Trị.

Ký ức tủi nhục của thiếu phụ khát việc làm

Ký ức tủi nhục của thiếu phụ khát việc làm

(Baonghean.vn) - Do cuộc sống vợ chồng mâu thuẫn lại nóng lòng tìm việc làm, Mây theo nhóm đối tượng xuống thành phố. Nhưng các đối tượng đã nhẫn tâm bán chị cho người đàn ông Trung Quốc lấy làm vợ dù chị đã có chồng con. 5 năm bị bán, người phụ nữ này mất tất cả, chỉ còn lại ký ức tủi nhục.