Xóa nhà dột nát, tạm bợ - quyết tâm chính trị và mạch nguồn nghĩa tình ở Nghệ An
Nghệ An, vùng đất gió Lào bỏng rát, bão, lũ triền miên, nơi gian khó như đã in hằn vào đời sống. Chính trong thử thách ấy, sức mạnh tinh thần, nghĩa tình đồng bào và bản lĩnh lãnh đạo của cả hệ thống được khẳng định. Hơn 20.000 mái nhà mới được làm cho người nghèo trong 3 năm là minh chứng sinh động cho chân lý: Khi ý Đảng hòa quyện lòng dân, việc khó đến mấy cũng thành.
Cách làm thực chất từ cơ sở
Ở Nghệ An, nghèo không chỉ là thiếu thốn vật chất mà còn là nỗi bất an thường trực trước những mái nhà xiêu vẹo, “chưa mưa đã dột, chưa nắng đã thấy mặt trời”.
Thực tiễn ấy đặt ra yêu cầu cấp bách phải giải quyết căn cơ bài toán nhà ở cho người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn về nhà ở, coi an cư là nền tảng quan trọng để ổn định đời sống, bảo đảm an sinh và tạo điều kiện cho người dân vươn lên.
Từ yêu cầu đó, ngày 4/2/2023, Nghệ An phát động Chương trình vận động, hỗ trợ xây dựng, sửa chữa nhà cho người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn về nhà ở giai đoạn 2023-2025. Ngay sau đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị số 21 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác hỗ trợ nhà ở, với mục tiêu: Xóa cơ bản nhà tạm, nhà dột nát trên toàn tỉnh.
Đây không chỉ là chương trình an sinh xã hội, mà là quyết tâm chính trị thể hiện rõ trách nhiệm của Đảng, chính quyền đối với Nhân dân. Ban Chỉ đạo cấp tỉnh được thành lập theo Quyết định số 1838, do Bí thư Tỉnh ủy làm Trưởng ban; Ủy ban MTTQ tỉnh là cơ quan thường trực trực tiếp tham mưu, điều phối.
Bộ máy hoạt động nhanh chóng được thiết lập và vận hành đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở, với 482 ban chỉ đạo các cấp, gần 4.000 tổ công tác ở khối, xóm, thôn, bản và hơn 34.500 thành viên trực tiếp tham gia. Đáng chú ý, người đứng đầu cấp ủy, chính quyền, sở, ngành được yêu cầu cam kết tiến độ, coi kết quả thực hiện chương trình là tiêu chí quan trọng đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ.
Xuyên suốt quá trình triển khai là quan điểm nhất quán: Không chạy theo phong trào, không hình thức, làm đến đâu chắc đến đó. Phương châm “7 rõ” (rõ người, rõ việc, rõ quy trình, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả) gắn với tinh thần “3 cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng làm) đã đưa cán bộ về sát dân, hiểu dân và cùng người dân tháo gỡ từng khó khăn cụ thể.
Từ thực tiễn cơ sở, nhiều mô hình, cách làm sáng tạo được triển khai như “Ngày hội xây nhà lắp ghép”, “Chiến dịch 90 ngày đêm”, “Chìa khóa trao tay”, “Mỗi nóc nhà là một công trường cộng đồng”. Trong đó, cấp ủy, chính quyền trực tiếp tháo gỡ vướng mắc về đất đai, ứng trước vật liệu; MTTQ các cấp đóng vai trò cầu nối huy động nguồn lực xã hội.
Phương châm chỉ đạo trong làm nhà ở cho người nghèo của các cấp, ngành trong tỉnh là “7 rõ” (rõ người, rõ việc, rõ quy trình, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả) và “3 cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng làm).
Tại huyện Thanh Chương (cũ), nơi có 1.216 hộ cần hỗ trợ nhà ở, đồng chí Trình Văn Nhã - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Đại Đồng (trước ngày 1/7/2025 là Phó Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch UBND huyện Thanh Chương cũ) cho biết: Địa phương xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, gắn trách nhiệm của cán bộ, đảng viên với kết quả thực hiện; đồng thời, huy động MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội hỗ trợ ngày công, vật liệu, tăng cường kiểm tra, giám sát và ký cam kết tiến độ đến từng hộ gia đình, tạo dấu ấn bằng chiến dịch “90 ngày đêm tăng tốc về đích”.
Làm nhà ở cho người nghèo được xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm của hệ thống chính trị, gắn với phát động chiến dịch "90 ngày đêm tăng tốc về đích", đã tạo hiệu quả thật sự của phong trào.
Đồng chí Trình Văn Nhã - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Đại Đồng
Còn ở huyện Tương Dương (cũ), có hơn 4.000 căn nhà cần hỗ trợ - đây được coi là “bài toán nan giải”. Tuy nhiên, với phương châm “mỗi nóc nhà là một công trường cộng đồng”, địa phương miền núi này đã biến thách thức thành động lực, vươn lên thuộc tốp đầu của cả tỉnh trong thực hiện chương trình.
Tại huyện Anh Sơn (cũ), theo đồng chí Nguyễn Hữu Sáng - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Anh Sơn (trước ngày 1/7/2025 là Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch HĐND huyện Anh Sơn cũ): Địa phương bám sát từng hộ để tháo gỡ khó khăn; ngoài mức hỗ trợ chung, chủ động vận động thêm các nhà hảo tâm, cán bộ, đảng viên và Nhân dân, đồng thời, tìm giải pháp phù hợp đối với các vướng mắc về đất đai.
Không chỉ các địa phương, các sở, ban, ngành cấp tỉnh cũng được giao chỉ tiêu cụ thể. Tiêu biểu, Công an tỉnh Nghệ An hỗ trợ xây dựng 3.553 căn nhà tại 6 huyện biên giới cũ; Sở Nông nghiệp và Môi trường hoàn thành sớm chỉ tiêu 150 căn nhà bằng cách làm sáng tạo, huy động cả tiền và ngày công của cán bộ, nhân viên, kết nối kêu gọi tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp cùng đồng hành.
Lan tỏa nghĩa tình, tạo nền tảng an cư bền vững
Với quyết tâm chính trị cao và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống, Nghệ An đã hoàn thành mục tiêu chương trình với 20.802 căn nhà được xây mới, sửa chữa, đạt 100% tổng nhu cầu rà soát. Tổng kinh phí huy động là 3.116 tỷ đồng, cùng hàng triệu ngày công lao động, hàng chục nghìn lượt phương tiện, máy móc; hàng nghìn tấn vật liệu do Nhân dân, cán bộ, chiến sĩ, doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh chung tay đóng góp.
Thành công này được Trung ương ghi nhận, Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba về thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua “Cả nước chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát”. Nhưng hơn cả phần thưởng, điều còn đọng lại chính là hàng chục nghìn mái ấm được bình yên, ấm áp, viết tiếp niềm tin để vươn lên trong cuộc sống.
Như trường hợp chị Nguyễn Thị Thanh Xuân, ở xã Đại Đồng, người mẹ đơn thân nuôi 3 con nhỏ. Nhiều năm liền, bốn mẹ con chị sống trong những căn nhà thuê tạm bợ, nay đây mai đó, thiếu thốn đủ bề. Chị Xuân chia sẻ: “Được chính quyền địa phương hỗ trợ, tôi có thêm động lực, cố gắng vay mượn anh em, bạn bè để làm được ngôi nhà ấm cúng”. Ngôi nhà ấy không chỉ che mưa, nắng, mà còn giữ lại sự bình yên, giúp những đứa trẻ yên tâm học hành.
Ở bản Vều, xã Anh Sơn, hoàn cảnh của chị Lương Thị Huệ cũng chất chồng khó khăn. 4 người con đang tuổi ăn học, chồng bị tai nạn lao động, sức khỏe yếu, mọi gánh nặng mưu sinh dồn cả lên vai người vợ. Chưa bao giờ chị dám mơ tới một ngôi nhà kiên cố. “Kinh tế gia đình không có gì, đất đai, ruộng vườn đều không, chỉ làm thuê, làm mướn. Được Nhà nước hỗ trợ để có nhà che mưa, che gió”, chị Huệ chia sẻ.
Còn ở bản Lưu Thông, xã Tương Dương, gia đình anh Vừ Pá Pó thuộc diện đặc biệt khó khăn: Vợ chồng nghèo, 4 con thơ, lại cưu mang thêm người anh chồng bệnh tật. Khi chính sách hỗ trợ về đến bản, cùng với sự đùm bọc của bà con, họ hàng, anh chị vay mượn thêm để dựng lên ngôi nhà nghĩa tình.
Anh Pó mộc mạc bày tỏ: “Có nhà mới, mình đi làm ăn xa cũng yên tâm khi vợ con và anh trai ở nhà”. Sự yên tâm ấy chính là nền tảng để những người lao động nghèo dám bước ra khỏi vòng luẩn quẩn của thiếu thốn.
Đánh giá về kết quả thực hiện Chương trình xóa nhà ở dột nát, tạm bợ trên địa bàn tỉnh, đồng chí Võ Thị Minh Sinh - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh khẳng định: "Thành công lớn nhất không chỉ nằm ở việc hoàn thành các chỉ tiêu đặt ra, mà ở cách thức tổ chức thực hiện mang đậm dấu ấn lãnh đạo của Đảng và sự đồng thuận sâu sắc trong Nhân dân. Việc Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị số 21 đã tạo nên sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị.
Từ tỉnh đến cơ sở, người đứng đầu cấp ủy trực tiếp làm Trưởng ban Chỉ đạo; hơn 34.500 thành viên tham gia vào cuộc vận động, hỗ trợ xây dựng, sửa chữa nhà cho người nghèo, người có công và các hộ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Đặc biệt là sự đồng hành, sự thủy chung của những nhà đầu tư, doanh nghiệp, các tầng lớp Nhân dân, nhà hảo tâm ở mọi miền Tổ quốc bằng một “mệnh lệnh từ trái tim”. Đó là nghĩa tình mà chúng ta thường nói là “nghĩa tình dòng Lam” chảy mãi, chảy mãi không bao giờ cạn.
Sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, sự đồng hành, thủy chung của những nhà đầu tư, doanh nghiệp, các tầng lớp Nhân dân, nhà hảo tâm ở mọi miền Tổ quốc bằng một “mệnh lệnh từ trái tim” đã tạo nên một phong trào nhân văn sâu rộng, lan tỏa mạnh mẽ tinh thần trách nhiệm và nghĩa tình, biến những chủ trương, quyết sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước thành hành động cụ thể, thiết thực chăm lo cho người nghèo, "để không ai bị bỏ lại phía sau".
Đồng chí Võ Thị Minh Sinh - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An
Đồng chí Võ Thị Minh Sinh cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức mới đặt ra sau thành công. Nghệ An là địa phương thường xuyên chịu tác động nặng nề của thiên tai; riêng năm 2025, các cơn bão số 3, số 5, số 10 đã khiến nhiều ngôi nhà vừa dựng lên tiếp tục bị hư hỏng, sạt lở, thậm chí mất đất hoàn toàn. Đây là bài toán đầu tiên đòi hỏi toàn tỉnh tiếp tục vào cuộc quyết liệt để kịp thời bảo đảm chỗ ở an toàn cho người dân. An cư phải đi cùng lạc nghiệp; những mái nhà chỉ thật sự bền vững khi người dân có sinh kế ổn định, có việc làm và điều kiện sản xuất lâu dài; bởi vậy, trong thời gian tới, thông qua Chương trình “Nghĩa tình dòng Lam” được tổ chức hàng năm (Chương trình "Tết Vì người nghèo" trước đây), sẽ tiếp tục là chỗ dựa cho người dân tự tin vươn lên thoát nghèo.
