Xuất khẩu thủy sản sang Trung Đông đối mặt rủi ro chi phí vận tải tăng 4.000 USD
Căng thẳng quân sự tại Trung Đông khiến thời gian giao hàng kéo dài thêm 20 ngày và đẩy chi phí logistics tăng cao, gây áp lực lên biên lợi nhuận của doanh nghiệp thủy sản.
Xung đột quân sự tại Trung Đông từ cuối tháng 2/2026 đang gây áp lực trực tiếp lên ngành thủy sản Việt Nam, đặc biệt là chi phí vận tải container lạnh tăng thêm từ 2.000 đến 4.000 USD/container. Việc các hãng tàu phải điều chỉnh lộ trình đi vòng qua châu Phi thay vì qua Kênh đào Suez khiến thời gian giao hàng kéo dài từ 7 đến 20 ngày, làm gián đoạn chuỗi cung ứng sang thị trường đạt kim ngạch hơn 401 triệu USD này.
Áp lực logistics và chi phí vận tải container lạnh tăng vọt
Theo ghi nhận từ các doanh nghiệp xuất khẩu, tác động rõ rệt nhất hiện nay không đến từ nhu cầu thị trường mà chủ yếu do sự đứt gãy và biến động của hệ thống logistics toàn cầu. Khu vực Trung Đông, với các điểm nghẽn chiến lược như Eo biển Hormuz và Kênh đào Suez, đóng vai trò huyết mạch trong dòng chảy hàng hóa quốc tế. Khi xung đột leo thang, các hãng tàu buộc phải chọn lộ trình dài hơn, dẫn đến tăng chi phí nhiên liệu và các loại phụ phí rủi ro chiến tranh.
Cụ thể, chi phí vận chuyển mỗi container lạnh đã tăng thêm 2.000–4.000 USD. Không chỉ vận tải biển, chi phí vận chuyển nội địa cũng chịu ảnh hưởng do giá dầu diesel tăng. Sự chậm trễ trong tiến độ giao hàng (từ 10 đến 20 ngày tùy tuyến) đặc biệt gây khó khăn cho mặt hàng thủy sản đông lạnh vốn đòi hỏi quy trình bảo quản nghiêm ngặt và chi phí lưu kho bãi cao.
Tác động phân hóa theo từng nhóm ngành hàng
Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) đánh giá mức độ ảnh hưởng của tình hình địa chính trị có sự khác biệt rõ rệt giữa các mặt hàng chủ lực:
- Cá tra: Đây là mặt hàng xuất khẩu lớn nhất sang Trung Đông với kim ngạch đạt gần 176 triệu USD năm 2025. Việc gián đoạn vận tải đang làm chậm tốc độ tiêu thụ tại một thị trường vốn đang tăng trưởng mạnh.
- Cá ngừ: Đạt kim ngạch 94,4 triệu USD năm 2025. Mặt hàng này chịu tác động kép từ giá nhiên liệu khai thác tăng và chi phí logistics. Tuy nhiên, nhu cầu đối với cá ngừ đóng hộp có thể tăng do xu hướng tích trữ thực phẩm trong điều kiện bất ổn.
- Ngành tôm: Chi phí vận tải tăng cao đang ăn mòn biên lợi nhuận của doanh nghiệp. VASEP lo ngại nếu xung đột kéo dài, thị trường có thể lặp lại kịch bản giá cước tăng đột biến như giai đoạn đại dịch COVID-19.
Dưới đây là bảng thống kê sự tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang khu vực Trung Đông qua các giai đoạn:
| Mặt hàng | Kim ngạch năm 2020 (Triệu USD) | Kim ngạch năm 2025 (Triệu USD) |
|---|---|---|
| Cá tra | 79 | 176 |
| Cá ngừ | - | 94,4 |
| Tôm | - | 54 |
| Tổng toàn ngành | 197,7 | 401,1 |
Khuyến nghị cho doanh nghiệp xuất khẩu
Mặc dù nhu cầu thực phẩm tại Trung Đông vẫn ổn định và các đơn hàng chưa bị hủy bỏ, nhưng khó khăn lớn nhất hiện nay là việc tổ chức vận chuyển và kiểm soát chi phí. Một số doanh nghiệp đã phải linh hoạt chuyển cảng nhận hàng sang các quốc gia lân cận để tiếp tục vận chuyển bằng đường bộ nhằm duy trì luồng hàng hóa.
VASEP khuyến nghị các doanh nghiệp cần theo dõi sát diễn biến địa chính trị và biến động giá dầu diesel. Việc chủ động trao đổi với đối tác nhập khẩu và hãng tàu để điều chỉnh kế hoạch giao hàng là yếu tố then chốt để giảm thiểu rủi ro. Trong bối cảnh chi phí logistics quốc tế biến động mạnh, việc đa dạng hóa phương án vận tải sẽ giúp doanh nghiệp duy trì khả năng cạnh tranh trên thị trường thế giới.
