Xuất khẩu vũ khí: Công cụ chiến lược giúp Israel phá thế cô lập

Israel đang thành công trong việc chuyển hóa năng lực quốc phòng thành công cụ đối ngoại mạnh mẽ nhất. Các hợp đồng xuất khẩu vũ khí sang châu Âu, châu Á và châu Phi giúp chính quyền của Thủ tướng Benjamin Netanyahu vượt qua tình trạng cô lập ngoại giao, xác lập vị thế đối tác an ninh then chốt lâu dài với các quốc gia mua hàng.

Mức độ liên kết chiến lược cao nhất

Theo ông Boyko Nikolov, nhà sáng lập nền tảng tình báo chiến lược Hardpoint, xuất khẩu hệ thống phòng không không chỉ là giao dịch thương mại đơn thuần mà là mức độ liên kết chiến lược cao nhất. Đây là loại hợp đồng tạo ra sự gắn kết kéo dài hàng thập kỷ. Khi các quốc gia như Đức hay Phần Lan lựa chọn công nghệ của Israel, họ bị “khóa chặt” thông qua hệ thống phần mềm, chia sẻ tình báo và hỗ trợ kỹ thuật liên tục.

Sự phụ thuộc này được ông Andreas Krieg, phó giáo sư nghiên cứu quốc phòng tại Trường King’s College London, gọi là “vũ khí hóa sự phụ thuộc lẫn nhau”. Mức độ sẵn sàng tác chiến của khách hàng gắn liền với chuỗi cung ứng và hỗ trợ kỹ thuật từ Israel, mở rộng sang các hoạt động tập trận chung và tương thích tác chiến sâu rộng.

Thị trường châu Âu và các hợp đồng tỷ USD

Đức hiện là khách hàng lớn nhất của Israel trong mảng phòng không. Đầu tháng 12, Berlin bắt đầu triển khai hệ thống Arrow 3 do Tập đoàn Công nghiệp hàng không vũ trụ Israel (IAI) cung cấp theo hợp đồng 3,6 tỷ USD. Ngày 18/12, hai nước tiếp tục ký thỏa thuận bổ sung trị giá 3,1 tỷ USD để mua thêm các hệ thống này, đánh dấu thương vụ xuất khẩu quân sự lớn nhất lịch sử Israel.

Ngoài Đức, nhiều quốc gia châu Âu khác cũng đang tăng cường mua sắm vũ khí từ Tel Aviv:

• Romania: Ký hợp đồng hơn 2 tỷ USD với Rafael Advanced Systems để mua 6 tổ hợp phòng không tầm ngắn Spyder.
• Hy Lạp: Đang hoàn tất gói thầu 3 tỷ USD mua các hệ thống Spyder, David’s Sling và Barak MX của IAI để thay thế vũ khí do Nga sản xuất.

Thủ tướng Netanyahu đã tận dụng các thương vụ này để củng cố liên minh tại Đông Địa Trung Hải, đồng thời đưa ra các thông điệp ngoại giao tới các đối thủ trong khu vực.

Lợi thế từ thực chiến

Lý do các quốc gia ưu tiên hệ thống của Israel thay vì các nhà thầu phương Tây là nhờ khả năng thực chiến. Các hệ thống như Arrow 3 và David’s Sling liên tục hoạt động dưới áp lực từ máy bay không người lái (UAV) tự sát và tên lửa đạn đạo trong các cuộc xung đột thực tế tại Trung Đông.

Ông Boyko Nikolov nhận định: “Khi an ninh bị đe dọa, quốc gia sẽ chọn người đã chiến thắng trong cuộc chiến trên bầu trời, chứ không phải người có bản trình chiếu đẹp nhất”. Khả năng cung cấp nhanh chóng và tích hợp sâu công nghệ là yếu tố giúp Israel vượt qua các đối thủ cạnh tranh.

Mở rộng tầm ảnh hưởng toàn cầu

Bên cạnh châu Âu, Israel đang mở rộng tầm ảnh hưởng tại châu Á và châu Phi. Ngày 20/11, Israel ký hợp đồng 108 triệu USD cung cấp hệ thống Barak MX cho Thái Lan. Kenya cũng đã tiếp nhận một số hệ thống Spyder để tăng cường phòng thủ.

Theo số liệu từ Bộ Quốc phòng Israel, hệ thống phòng không và tên lửa chiếm gần 50% kim ngạch xuất khẩu vũ khí của nước này trong năm 2024, trong đó thị trường châu Âu chiếm tỷ trọng 54%. Để duy trì đà tăng trưởng, Thủ tướng Netanyahu đã thông báo kế hoạch đầu tư 110 tỷ USD để mở rộng quy mô ngành công nghiệp quốc phòng trong thời gian tới.