Xung đột Iran: 'Cú hích' bất ngờ tái định hình bàn cờ Nga-Ukraine

Cuộc xung đột leo thang sau cuộc không kích của Mỹ - Israel khiến Lãnh đạo tối cao Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng đã châm ngòi cho các đợt trả đũa của Iran nhắm vào Israel và khắp vùng Vịnh, đồng thời kéo theo sự tham gia của Hezbollah tại Liban.

Tại Ukraine, sau 4 năm xung đột với Nga, những hệ lụy từ chiến sự Iran đang bắt đầu ngấm dần. Việc gián đoạn nguồn cung dầu khí tại Trung Đông và giá năng lượng tăng phi mã đã củng cố khả năng xuất khẩu dầu của Nga.

Nỗ lực đàm phán hòa bình bị chệch hướng

Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong nỗ lực tìm kiếm một thắng lợi ngoại giao với tư cách là người trung gian hòa giải, đã tích cực thúc đẩy Nga và Ukraine đi đến một thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc chiến đẫm máu nhất châu Âu kể từ sau Thế chiến II. Tuy nhiên, ngọn lửa chiến tranh tại Iran dường như đã làm chệch hướng vòng đàm phán mới nhất.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuần này cho biết vòng đàm phán ba bên lần thứ ba với các quan chức Mỹ và Nga dự kiến diễn ra vào thứ Năm và thứ Sáu (tức ngày 5-6/3) tại Abu Dhabi. Thế nhưng, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) lại nằm trong số các quốc gia vùng Vịnh bị trúng đòn tập kích của Iran.

Một nguồn tin thân cận với các nhà đàm phán Ukraine chia sẻ với AFP ngày 4/3 rằng vẫn chưa có ngày cụ thể cho vòng đàm phán tiếp theo. Ông Zelensky cho biết, ông sẵn sàng ủng hộ các địa điểm thay thế như Thổ Nhĩ Kỳ hoặc Thụy Sĩ – những nơi từng tổ chức các cuộc họp trước đây.

Câu hỏi lớn đặt ra là các đồng minh của Ukraine có thể dành bao nhiêu nguồn lực ngoại giao để ngăn chặn Nga trong khi cuộc chiến với Iran đang là ưu tiên cấp bách? Nhiều nhà ngoại giao Mỹ tham gia đàm phán Ukraine cũng chính là những người dẫn dắt các cuộc thương lượng với Iran vừa đổ vỡ hồi tháng trước.

"Cuộc chiến ở Iran sẽ không làm chấm dứt các cuộc đàm phán về Ukraine, dù đối với người Mỹ, Iran chắc chắn sẽ là ưu tiên hàng đầu trong tương lai gần", Volodymyr Fesenko, nhà phân tích chính trị Ukraine nhận định. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng: "Quy mô và hệ lụy của cuộc chiến Ukraine là quá lớn để có thể bị lãng quên".

Cuộc chiến UAV và bài toán phòng không

Nhà lãnh đạo Zelensky thừa nhận rằng một cuộc chiến kéo dài tại Iran có thể ảnh hưởng đến tiến độ bàn giao đạn dược cho các hệ thống phòng không mà phương Tây cung cấp cho Ukraine để bảo vệ hạ tầng trọng yếu.

Đáng chú ý, phía Kiev cho biết, từ kinh nghiệm thực tiễn chiến trường, Ukraine đã phát triển thành công hàng loạt thiết bị đánh chặn UAV giá rẻ và hiệu quả, được đánh giá là hàng đầu thế giới. Vậy nên, ngày 3/3 ông Zelensky đã đưa ra một đề xuất "hoán đổi" táo bạo với các đồng minh Mỹ tại Trung Đông, rằng Ukraine sẽ cung cấp các thiết bị đánh chặn UAV để đổi lấy các tên lửa phòng không (như PAC-3) nhằm bảo vệ vùng Vịnh tốt hơn trước các cuộc tấn công của Iran.

Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích cho rằng có rất ít dấu hiệu cho thấy chiến sự Iran sẽ tác động trực tiếp đến tình hình chiến sự trên chiến tuyến trải dài khắp Ukraine.

Trong một cuộc phỏng vấn với tờ báo Italy Corriere della Sera, Tổng thống Zelensky tuyên bố rằng Ukraine có thể gặp khó khăn trong việc mua được tên lửa và vũ khí mà chính Mỹ cần cho chiến dịch chống lại Iran. Ông cũng ủng hộ các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran, gọi đó là "quyết định đúng đắn".

Theo ông Zelensky, Ukraine đã từng phải đối mặt với sự chậm trễ trong việc cung cấp hàng viện trợ vào năm 2025 do cuộc chiến 12 ngày giữa Israel và Iran. Tuy nhiên, ông khẳng định rằng các đợt cung cấp theo kế hoạch không bị giảm và các đợt viện trợ từ các đối tác vẫn đang được tiến hành đúng tiến độ.

Hiện chưa có báo cáo chính thức nào cho thấy Mỹ hoặc các nước châu Âu có thể xem xét lại các chương trình viện trợ quân sự cho Ukraine do cuộc khủng hoảng Iran. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng chiến dịch quân sự chống lại Tehran có thể kéo dài hơn so với ước tính ban đầu là từ bốn đến năm tuần.

Tờ Strana của Ukraine đưa tin về những rủi ro tiềm tàng đối với Ukraine do các sự kiện liên quan đến Iran. Bài báo nêu rõ: "Ukraine có thể mất hoàn toàn nguồn cung cấp tên lửa cho hệ thống phòng không của mình". Theo đó, ông Zelensky lo ngại áp lực gia tăng từ phía Mỹ trong các cuộc đàm phán với Nga, đó là lý do ông tuyên bố ủng hộ hành động quân sự chống lại Iran. "Áp lực có thể gia tăng bất cứ lúc nào... Đó là lý do chính quyền Ukraine hoan nghênh việc bắt đầu một cuộc chiến với Iran", bài báo nhấn mạnh.

Gia tăng xuất khẩu dầu của Nga

Kể từ khi bắt đầu cuộc xung đột, Ukraine đã không ngừng gia tăng các đòn tập kích tầm xa vào các cơ sở dầu khí của Nga nhằm triệt hạ nguồn thu ngân sách. Các lệnh trừng phạt của phương Tây cũng nhắm trực tiếp vào khả năng xuất khẩu năng lượng của Moskva.

Theo AFP, những biến cố tại Iran, đặc biệt là các đòn tấn công UAV vào hạ tầng năng lượng vùng Vịnh, đã khiến thị trường hoảng loạn, đẩy giá dầu lên cao, tạo điều kiện cho Moskva thu về lợi nhuận lớn hơn. Đưa ra số liệu minh chứng, AFP cho hay, giá dầu xuất khẩu của Nga đã tăng từ mức dưới 40 USD/thùng (hồi tháng 12) lên khoảng 62 USD/thùng như hiện nay.

Sự gia tăng này xuất phát từ tâm lý lo ngại chiến tranh và sự gián đoạn của lưu thông tàu chở dầu qua Eo biển Hormuz – huyết mạch vận chuyển 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu. Thêm vào đó, việc Qatar tạm dừng sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đường biển sẽ làm gia tăng sự cạnh tranh gay gắt đối với các lô hàng sẵn có – bao gồm cả nguồn cung từ Nga.