Xung đột Mỹ - Iran làm cạn kiệt kho tên lửa Patriot, tạo lợi thế chiến lược cho Nga tại Ukraine

Nga đang trở thành quốc gia hưởng lợi gián tiếp từ cuộc đối đầu quân sự giữa Mỹ và Iran tại Trung Đông. Theo Wall Street Journal (WSJ), các cuộc tập kích tên lửa dồn dập từ phía Iran đang bào mòn nhanh chóng kho dự trữ tên lửa đánh chặn Patriot của Mỹ, vốn là khí tài mà Ukraine đang ưu tiên hàng đầu để bảo vệ lãnh thổ.

Áp lực từ mật độ tấn công tại Trung Đông

Ngay cả trước khi xung đột tại Iran bùng phát, chuỗi cung ứng hệ thống Patriot đã đối mặt với tình trạng nghẽn cổ chai nghiêm trọng. Nhu cầu tăng đột biến khiến các đồng minh châu Âu phải xếp hàng chờ đợi nhiều năm để được bàn giao khí tài. Tình trạng này vô hình trung tạo điều kiện cho Nga khai thác các lỗ hổng phòng không của Ukraine, gây thiệt hại nặng nề cho hạ tầng năng lượng và gây mất điện diện rộng tại nhiều thành phố.

Trong giai đoạn đầu của cuộc chiến tại Trung Đông, Mỹ và các quốc gia vùng Vịnh đã phải phóng hàng trăm tên lửa đánh chặn để đẩy lùi các đợt tấn công từ Iran. Các chuyên gia ước tính rằng với cường độ này, kho dự trữ tại khu vực chỉ đủ duy trì trong vài ngày. Điều này buộc Washington phải cân nhắc rút bớt nguồn lực từ Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và các khu vực trọng yếu khác.

Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, cho biết Iran đã triển khai hơn 500 tên lửa hành trình và 2.000 UAV kể từ khi bắt đầu chiến dịch. Mặc dù ông khẳng định Mỹ vẫn đảm bảo đủ đạn dược, nhưng các con số thực tế về sản xuất đang cho thấy một kịch bản đầy thách thức.

Nghịch lý giữa tiêu thụ và sản xuất

Sản lượng tên lửa đánh chặn tiên tiến nhất PAC-3 của Lockheed Martin trong năm 2025 chỉ đạt mức hơn 600 quả. Trong khi đó, học thuyết phòng không yêu cầu ít nhất hai tên lửa Patriot để tiêu diệt một mục tiêu hành trình, thậm chí cần đến quả thứ ba nếu mục tiêu chưa bị vô hiệu hóa. Việc chế tạo một quả tên lửa trị giá hàng triệu USD đòi hỏi linh kiện từ nhiều quốc gia và mất nhiều tháng để hoàn thiện.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nhấn mạnh tên lửa đánh chặn là vấn đề sống còn đối với Kyiv. Theo Đại tá Pavlo Yelizarov, Phó Tư lệnh Không quân Ukraine, giải pháp duy nhất chống lại tên lửa hành trình Nga là hệ thống Patriot. Tình báo phương Tây ước tính Nga có khả năng sản xuất khoảng 80 tên lửa hành trình mỗi tháng, trong khi Ukraine cần ít nhất 60 tên lửa PAC-3 hàng tháng để duy trì thế cân bằng.

Hệ thống Patriot đã chứng minh hiệu quả vượt mong đợi khi bắn hạ được các tên lửa siêu thanh của Nga – một kỳ tích kỹ thuật mà giới chuyên gia từng hoài nghi. Tuy nhiên, Michael Kofman từ Quỹ Carnegie nhận định tốc độ sản xuất hiện tại không thể đáp ứng nhu cầu phòng không ngày càng tăng của Ukraine.

Sai lầm chiến lược của phương Tây

Đức, quốc gia ủng hộ lớn nhất của Ukraine tại châu Âu, đã đặt hàng 8 hệ thống Patriot mới với giá khoảng 2 tỷ Euro mỗi hệ thống (tương đương 2,33 tỷ USD), nhưng hiện vẫn chưa có lịch giao hàng cụ thể. Berlin đã chuyển giao hầu hết các hệ thống đang vận hành cho Ukraine và sườn phía Đông NATO, khiến khả năng phòng thủ nội tại trở nên mỏng manh.

Nico Lange, cựu quan chức quốc phòng Đức, cho rằng Mỹ và châu Âu đã phạm sai lầm khi không mở rộng sản xuất phòng không sớm hơn. Các đối thủ như Trung Quốc, Nga và Iran đang tận dụng chiến thuật sử dụng UAV giá rẻ để làm quá tải kho tên lửa đánh chặn đắt đỏ của phương Tây. Việc tập trung quá mức vào phòng thủ mà hạn chế khả năng tấn công tầm xa của Ukraine cũng bị coi là một khiếm khuyết trong hoạch định chính sách, khiến Kyiv cạn kiệt nguồn lực mà không thể vô hiệu hóa mối đe dọa từ gốc rễ.