Xung đột Trung Đông đe dọa an ninh lương thực toàn cầu: Rủi ro từ chuỗi cung ứng phân bón

Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) nhận định cuộc xung đột tại Trung Đông đang làm gia tăng rủi ro đối với an ninh lương thực toàn cầu. Những quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu lương thực, phân bón và năng lượng hiện đối mặt với nguy cơ đứt gãy nguồn cung nghiêm trọng tại các tuyến đường vận tải chiến lược.

Áp lực từ khu vực sản xuất phân bón chiến lược

Theo nhà kinh tế trưởng của FAO, ông Maximo Torero, tình trạng gián đoạn tại Eo biển Hormuz tác động trực tiếp đến nông nghiệp thông qua các cú sốc về năng lượng và vật tư đầu vào. Vùng Vịnh hiện là trung tâm sản xuất phân bón quan trọng bậc nhất thế giới, cung cấp gần 50% sản lượng lưu huỳnh, 1/3 sản lượng urê và khoảng 25% lượng amoniac giao dịch toàn cầu.

Kể từ khi căng thẳng bùng phát, nhiều nhà máy tại Qatar và các nước lân cận đã phải tạm ngừng hoạt động. Chuyên gia Sylvain Pellerin thuộc Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Pháp (INRAE) cảnh báo rằng nếu thiếu hụt các loại phân bón chứa ni-tơ, amoni nitrat và ka-li, sản lượng cây trồng toàn cầu có thể giảm tới 1/3.

Hệ lụy đối với các thị trường nông sản lớn

Sự bất ổn tại Trung Đông gây tác động dây chuyền đến các cường quốc nông nghiệp. Brazil, quốc gia sản xuất đậu tương lớn nhất thế giới, nhập khẩu phần lớn urê từ Qatar và Iran. Trong khi đó, Ấn Độ phụ thuộc đáng kể vào nguồn phốt-phát từ Saudi Arabia. Các nước sản xuất lớn như Mỹ và Australia cũng chịu ảnh hưởng do phụ thuộc vào nguồn cung vật tư từ khu vực này.

Châu Á hiện là khu vực chịu tác động mạnh nhất khi nhập khẩu khoảng 64% amoniac và hơn 50% lưu huỳnh cùng phốt-phát từ Trung Đông. Theo số liệu năm 2024, nhu cầu đối với các loại đầu vào này vẫn không ngừng tăng, khiến áp lực chi phí sản xuất đè nặng lên nông dân trước mùa gieo trồng tại Nam bán cầu vào tháng 6 tới.

Nguy cơ khủng hoảng chi phí sinh hoạt tại châu Phi

Liên minh châu Phi (AU) và các đối tác quốc tế cảnh báo xung đột có thể nhanh chóng biến "cú sốc thương mại" thành "khủng hoảng chi phí sinh hoạt". Giá năng lượng và lương thực leo thang đang đặt khoảng 300 triệu người tại châu lục này trước tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng.

Báo cáo từ AU và Chương trình Phát triển LHQ (UNDP) nhấn mạnh nạn đói đang ở mức báo động tại các quốc gia như Burundi, CHDC Congo, Madagascar, Somalia và Nam Sudan. Các bên đề xuất cần củng cố an ninh năng lượng và thiết lập mạng lưới an toàn tài chính để nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các biến động địa chính trị kéo dài.