Ánh sáng xanh ban đêm: giảm hại cho mắt và giấc ngủ

Ánh sáng xanh là loại ánh sáng phát ra liên tục từ các thiết bị như màn hình máy tính, tivi, điện thoại, máy tính bảng và cả đèn LED. Loại ánh sáng này có năng lượng cao giúp tăng khả năng hiển thị, nhất là khi dùng ngoài trời. Tuy nhiên, theo nội dung nguồn, việc tiếp xúc với màn hình vào ban đêm có thể gây bất lợi cho mắt và giấc ngủ nếu kéo dài.

Thông tin mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn y tế. Mỗi người có cơ địa khác nhau, hiệu quả có thể khác.

Ánh sáng xanh có gì đáng lưu ý?

Nguồn bài viết mô tả ánh sáng xanh có dải năng lượng hẹp khoảng 415 – 455nm. Dải “xanh” này được cho là mang nhiều năng lượng hơn và có thể đi thẳng qua mắt, tác động đến các cấu trúc như thủy tinh thể (thấu kính tự nhiên của mắt) và võng mạc (lớp mô nhận ánh sáng, giúp tạo hình ảnh).

Tác động có thể gặp khi tiếp xúc nhiều, nhất là vào ban đêm

Nội dung nguồn nhấn mạnh: ban ngày ánh sáng xanh không nhất thiết là “xấu” (ngay cả ánh sáng mặt trời cũng có thành phần ánh sáng xanh), nhưng ban đêm việc nhìn màn hình lâu có thể làm gián đoạn nghỉ ngơi và gây mệt mỏi.

Đáng chú ý, nguồn bài viết đề cập một số vấn đề sau:

• Mỏi mắt và khó chịu khi nhìn màn hình: nguồn nêu nguy cơ liên quan đến hội chứng thị giác màn hình (tình trạng mắt mỏi/khô/nhức khi nhìn màn hình lâu).
• Nguy cơ ảnh hưởng đến võng mạc: nguồn đề cập đến nguy cơ liên quan thoái hóa hoàng điểm (còn gọi là thoái hóa điểm vàng; hoàng điểm là vùng trung tâm võng mạc, quan trọng cho nhìn rõ).
• Ức chế melatonin, gây khó ngủ: melatonin là nội tiết tố hỗ trợ cơ thể đi vào giấc ngủ. Theo nguồn, nếu não không sản xuất đủ melatonin do tiếp xúc ánh sáng xanh vào buổi tối, bạn có thể khó buồn ngủ.
• Ảnh hưởng nhịp sinh học: nhịp sinh học là “đồng hồ” 24 giờ của cơ thể, điều phối chu kỳ thức–ngủ, nội tiết tố và nhiệt độ cơ thể. Nguồn cho rằng ánh sáng xanh là một yếu tố ảnh hưởng đáng kể đến nhịp sinh học hiện nay.
• Kích thích thần kinh vào ban đêm: theo nguồn, ánh sáng xanh có thể “thu hút”, khiến bạn tập trung/chú ý quá mức, làm gián đoạn thư giãn và thay đổi tâm trạng.

Một thói quen được nguồn cảnh báo là: tắt hết đèn rồi lên giường dùng điện thoại để xem cho dễ ngủ. Nếu kéo dài, điều này có thể bất lợi cho mắt và cơ thể.

Cách giảm phơi nhiễm ánh sáng xanh vào buổi tối

Dựa trên khuyến nghị nêu trong nguồn, một giải pháp đơn giản là không sử dụng tivi, điện thoại, máy tính bảng trước khi đi ngủ trước 1 tiếng để hỗ trợ ngủ ngon.

Ngoài ra, để tăng tính an toàn khi áp dụng trong đời sống hằng ngày, bạn có thể cân nhắc các biện pháp hành vi sau (mang tính hỗ trợ, không thay thế tư vấn cá nhân hóa):

• Giảm thời lượng nhìn màn hình ban đêm, đặc biệt là khi đã nằm trên giường.
• Tránh dùng màn hình trong phòng tối: nếu cần dùng, duy trì ánh sáng phòng vừa đủ để giảm tương phản quá mạnh giữa màn hình và môi trường.
• Giữ khoảng cách nhìn phù hợp và tăng cỡ chữ để hạn chế căng thẳng điều tiết.
• Nghỉ ngắt quãng khi phải nhìn màn hình lâu để giảm mỏi mắt.

Nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng các sản phẩm/thiết bị can thiệp sức khỏe mắt (ví dụ kính lọc ánh sáng, thuốc nhỏ mắt), đặc biệt nếu bạn có bệnh lý mắt sẵn có hoặc đang điều trị.

Khi nào nên đi khám?

Nên đến cơ sở y tế hoặc khám chuyên khoa mắt nếu bạn có một trong các dấu hiệu sau, đặc biệt khi triệu chứng kéo dài hoặc nặng hơn:

• Đau mắt, đỏ mắt, nhìn mờ tăng dần hoặc giảm thị lực rõ rệt.
• Nhức đầu, chóng mặt đi kèm khó chịu ở mắt khi dùng màn hình.
• Rối loạn giấc ngủ kéo dài (khó ngủ, ngủ không sâu) dù đã giảm dùng thiết bị trước giờ ngủ.
• Nghi ngờ vấn đề tại vùng nhìn trung tâm (ví dụ nhìn méo/nhòe ở trung tâm).

Nếu triệu chứng kéo dài/nặng hơn, cần đến cơ sở y tế.