Thời sự

Bức tranh kinh tế Nghệ An: Tạo thế và lực cho kỷ nguyên mới - Kỳ 1: Điểm đến của chuỗi giá trị toàn cầu

Thành Duy • 20/01/2026 16:01

5 năm qua, Nghệ An đang từng bước xác lập vị thế mới trên bản đồ sản xuất toàn cầu. Sự hiện diện ngày càng rõ nét với dòng vốn FDI công nghệ cao tăng trưởng liên tục, đã tạo ra năng lực sản xuất mới và thúc đẩy quá trình tái cấu trúc kinh tế. Những chuyển động đó phản ánh giai đoạn phát triển mang tính bản lề, khi Nghệ An chủ động hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, với vai trò ngày càng rõ ràng và bền vững.

Nội dung: Thành Duy / Trình bày: Hồng Toại • 20/01/2026

---------------o0o---------------

5 năm qua, Nghệ An đang từng bước xác lập vị thế mới trên bản đồ sản xuất toàn cầu. Sự hiện diện ngày càng rõ nét với dòng vốn FDI công nghệ cao tăng trưởng liên tục, đã tạo ra năng lực sản xuất mới và thúc đẩy quá trình tái cấu trúc kinh tế. Những chuyển động đó phản ánh giai đoạn phát triển mang tính bản lề, khi Nghệ An chủ động hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, với vai trò ngày càng rõ ràng và bền vững.

Trong nhà xưởng sản xuất của Công ty TNHH Công nghệ Everwin Precision (Việt Nam) tại Khu công nghiệp VSIP Nghệ An, những dây chuyền máy CNC vận hành liên tục, tạo ra các linh kiện có độ chính xác cao phục vụ cho những sản phẩm công nghệ hàng đầu thế giới. Ít ai ngờ rằng, những chi tiết cấu thành nên chiếc máy tính Macbook hay nhiều thiết bị thông minh khác của Tập đoàn Apple lại đang được sản xuất ngay trên đất Nghệ An.

Everwin Precision hiện triển khai hai dự án tại Nghệ An với tổng vốn đầu tư gần 310 triệu USD, trên diện tích 48 ha, hoạt động trong lĩnh vực điện tử và cơ khí chính xác. Dự án đầu tiên được cấp phép năm 2021 và chính thức đi vào vận hành từ năm 2024; dự án thứ hai được cấp phép năm 2023, định hướng sản xuất linh kiện điện tử, hiện đang trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư. Doanh nghiệp đang sử dụng khoảng 2.000 lao động và dự kiến khi vận hành toàn bộ công suất sẽ cần tới khoảng 15.000 lao động, với công suất thiết kế lên tới 420 triệu sản phẩm mỗi năm. Riêng năm 2025, doanh thu và kim ngạch xuất, nhập khẩu của doanh nghiệp đều vượt mốc 60 triệu USD.

Không chỉ Everwin Precision, hàng loạt dự án FDI đang hoạt động tại các khu công nghiệp này đều gắn chặt với những “đầu tàu” công nghệ thế giới với các tên tuổi mà bất kỳ quốc gia hay địa phương nào cũng mong muốn thu hút, như Foxconn, Luxshare ICT… Nếu đặt vào bối cảnh chỉ cách đây vài năm, có thể thấy rõ sự thay đổi mang tính căn bản trong cấu trúc công nghiệp của Nghệ An. Trước đây, nền kinh tế địa phương chủ yếu đứng ở những tầng thấp của chuỗi giá trị, dựa nhiều vào khai thác tài nguyên, sản phẩm sơ chế, gia công đơn giản hoặc cung ứng lao động, với giá trị gia tăng còn hạn chế. Sự hiện diện của các doanh nghiệp này cho thấy Nghệ An đang từng bước tham gia vào các công đoạn cốt lõi hơn của chuỗi giá trị toàn cầu với các tiêu chuẩn khắt khe về kỹ thuật, quản trị chất lượng và kỷ luật sản xuất được xác lập bởi các tập đoàn đa quốc gia.

Điều này càng được xác tín bởi dấu mốc đặc biệt đáng chú ý là ngày 5/10/2022, khi trang chủ Tập đoàn Apple công bố thông tin cho thấy Nghệ An lần đầu tiên xuất hiện trong danh sách các địa điểm trên thế giới có nhà máy của đối tác sản xuất cho hãng. Trong danh sách khoảng 190 đối tác toàn cầu năm 2021, chiếm tới 98% tổng chi tiêu trực tiếp của Apple cho nguyên liệu, sản xuất và lắp ráp, Nghệ An được xếp cùng nhóm với các trung tâm công nghiệp lớn của Mỹ, Đức, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Trung Quốc và Thái Lan. Đây vừa là bảo chứng về uy tín và năng lực của môi trường đầu tư Nghệ An trong bối cảnh cạnh tranh thu hút dòng vốn toàn cầu ngày càng gay gắt; vừa khẳng định rõ ràng cho bước chuyển vị thế của Nghệ An từ một địa phương ở “vùng trũng” công nghiệp, từng bước tiến vào không gian sản xuất toàn cầu với các tiêu chuẩn về công nghệ, quản trị và chuỗi cung ứng được đặt ở mức cao nhất; hình ảnh này được thể hiện rõ nét tại các hệ sinh thái công nghiệp trọng điểm như: VSIP Nghệ An, WHA Industrial Zone Nghệ An và Hoàng Thịnh Đạt I, II. Ông Teng Wei Hong - Tổng Giám đốc Công ty TNHH VSIP Nghệ An, khẳng định các dự án đang hoạt động tại VSIP Nghệ An hiện trực tiếp cung ứng sản phẩm cho các tập đoàn hàng đầu thế giới như Apple, Samsung…

Những chuyển động mang tính nền tảng ấy cũng phản ánh rõ qua các chỉ tiêu công nghiệp. Năm 2025, Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) của Nghệ An tăng 16,5%, xếp thứ 4 cả nước, cao nhất từ trước đến nay, theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính). Nghệ An chỉ đứng sau Phú Thọ (26,4%), Ninh Bình (22,8%) và Bắc Ninh (17,1%). Trong đó, các ngành công nghiệp chủ lực như chế biến, chế tạo tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ổn định, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế chung của tỉnh. Sự chuyển dịch này cũng thể hiện rõ trong cơ cấu nền kinh tế. Nếu như năm 2020, khu vực công nghiệp và xây dựng mới chiếm khoảng 27% thì đến năm 2025 đã tăng lên gần 31%. Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bùi Thanh An cho biết, Nghệ An đã trở thành 1 trong 3 trung tâm công nghiệp chế biến, chế tạo của cả nước, cùng với Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và vùng phụ cận, và được Chính phủ ghi nhận.

Để có được những chuyển biến trên không thể không nhắc đến thành công nổi bật của Nghệ An trong thu hút đầu tư, đặc biệt là đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ năm 2020 đến nay. Trong vòng 5 năm qua, Nghệ An đã chứng kiến sự bứt phá mạnh mẽ cả về quy mô lẫn chất lượng dòng vốn đầu tư, trong đó FDI trở thành một trong những điểm sáng rõ nét nhất của bức tranh kinh tế địa phương.

Một trong những nhà đầu tư tiên phong và tiêu biểu cho làn sóng FDI công nghệ cao vào Nghệ An là Tập đoàn Luxshare. Ngay từ tháng 6/2019, Luxshare đã lựa chọn Nghệ An cho dự án đầu tư đầu tiên, khi Luxshare ICT rót 140 triệu USD vào Khu công nghiệp VSIP Nghệ An để xây dựng nhà máy sản xuất linh kiện điện tử và nhanh chóng đi vào hoạt động. Từ bước khởi đầu đó, Luxshare liên tục mở rộng quy mô đầu tư, trở thành nhà đầu tư FDI lớn nhất tại Nghệ An cho đến nay.

Hiện tập đoàn này đang triển khai 7 dự án trong lĩnh vực điện, điện tử với tổng vốn đầu tư lên tới 1,188 tỷ USD, hoạt động trên 6 pháp nhân, sử dụng khoảng 30.000 lao động. Riêng trong năm 2025, các doanh nghiệp thuộc Luxshare tại Nghệ An đạt doanh thu hơn 2 tỷ USD, với tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu vượt 4,5 tỷ USD, tiếp tục đóng vai trò trụ cột trong tăng trưởng công nghiệp và xuất khẩu của tỉnh.

Nhìn lại chặng đường 5 năm qua, bức tranh FDI của Nghệ An cho thấy sự tăng trưởng mạnh mẽ và liên tục, đặc biệt từ năm 2022. Năm này, tỉnh thu hút 961,3 triệu USD vốn FDI, lần đầu tiên góp mặt trong tốp 10 địa phương thu hút FDI lớn nhất cả nước. Đến năm 2023, Nghệ An lần đầu tiên vượt mốc 1 tỷ USD vốn FDI, đạt 1,603 tỷ USD và xếp thứ 8 toàn quốc. Năm 2024, dòng vốn FDI tiếp tục tăng lên 1,75 tỷ USD, giúp Nghệ An duy trì vị trí thứ 8 cả nước. Sang năm 2025, trong bối cảnh cả nước thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, từ 63 tỉnh, thành còn 34 tỉnh, thành, Nghệ An là địa phương duy nhất không thực hiện sáp nhập nhưng vẫn thu hút FDI đạt trên 1 tỷ USD, cụ thể hơn 1,014 tỷ USD, xếp thứ 11 cả nước theo số liệu của Cục Thống kê, Bộ Tài chính.

Trong bối cảnh thế giới và trong nước liên tục đối mặt với những biến động chưa từng có tiền lệ do đại dịch Covid-19, đứt gãy chuỗi cung ứng, biến động giá năng lượng và cả những xung đột địa chính trị kéo dài, việc một địa phương như Nghệ An nổi lên như điểm đến mới của dòng vốn FDI công nghệ cao không phải là điều ngẫu nhiên. Đó là kết quả của một quá trình chuẩn bị dài hơi về hạ tầng, thể chế, môi trường đầu tư và đặc biệt là sự chuyển biến trong tư duy phát triển.

Đánh giá về triển vọng thời gian tới, Trưởng ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam Lê Tiến Trị cho rằng, năm 2026 và các giai đoạn tiếp theo, thu hút FDI của Nghệ An sẽ tiếp tục khởi sắc khi hạ tầng giao thông chiến lược từng bước được hoàn thiện. Các dự án trọng điểm như đường bộ cao tốc Bắc - Nam qua địa bàn tỉnh, đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, nâng cấp Cảng hàng không Quốc tế Vinh, cùng với việc khởi công cảng nước sâu Cửa Lò sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh rất lớn trong thu hút đầu tư. Bên cạnh đó, Dự án điện khí LNG Quỳnh Lập gắn với cảng biển Đông Hồi dự kiến triển khai ngay đầu năm 2026 sẽ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng cho sản xuất công nghiệp quy mô lớn.

Đặc biệt, hiện nay các khu công nghiệp VSIP Nghệ An, WHA Industrial Zone Nghệ An và Hoàng Thịnh Đạt I, II đang có tổng quỹ đất hơn 1.000 ha, trong đó trên 600 ha là mặt bằng sạch, sẵn sàng tiếp nhận ngay các dòng vốn đầu tư quy mô lớn. Cùng với nguồn lao động dồi dào, thủ tục hành chính ngày càng cải cách theo hướng thông thoáng, minh bạch, Nghệ An đang đứng trước triển vọng tích cực để tiếp tục thu hút mạnh mẽ các dự án đầu tư, đặc biệt là FDI, trong giai đoạn tới.

--------------------------

(Còn nữa)

Bức tranh kinh tế Nghệ An: Tạo thế và lực cho kỷ nguyên mới - Kỳ 2: Vượt cơn “gió nghịch”, ghi đậm dấu ấn

Bức tranh kinh tế Nghệ An: Tạo thế và lực cho kỷ nguyên mới - Kỳ cuối: Đại hội XIV mở đường, Nghệ An chủ động tăng tốc