Bức tranh kinh tế Nghệ An: Tạo thế và lực cho kỷ nguyên mới -Kỳ 2: Vượt cơn “gió nghịch”, ghi đậm dấu ấn
5 năm qua, thu hút đầu tư nổi lên như một điểm sáng quan trọng trong bức tranh kinh tế Nghệ An. Tuy nhiên, đó không phải là gam màu tích cực duy nhất. Quan sát toàn cảnh cho thấy, dù phải đối mặt với nhiệm kỳ được đánh giá là “khó khăn nhất”, Nghệ An vẫn ghi dấu những thành tựu đáng nhớ. Tỉnh đã thành công vượt qua những cơn “gió nghịch”, tạo được dấu ấn rõ nét, nhất là ở các chỉ tiêu kinh tế cơ bản, qua đó hình thành nền tảng vững chắc để bước vào giai đoạn phát triển mới.
Nội dung: Thành Duy / Trình bày: Hồng Toại • 20/01/2026
---------------o0o---------------
5 năm qua, thu hút đầu tư nổi lên như một điểm sáng quan trọng trong bức tranh kinh tế Nghệ An. Tuy nhiên, đó không phải là gam màu tích cực duy nhất. Quan sát toàn cảnh cho thấy, dù phải đối mặt với nhiệm kỳ được đánh giá là “khó khăn nhất”, Nghệ An vẫn ghi dấu những thành tựu đáng nhớ. Tỉnh đã thành công vượt qua những cơn “gió nghịch”, tạo được dấu ấn rõ nét, nhất là ở các chỉ tiêu kinh tế cơ bản, qua đó hình thành nền tảng vững chắc để bước vào giai đoạn phát triển mới.
.png)
Những năm đầu nhiệm kỳ, nền kinh tế tỉnh phải vận hành trong những “luồng gió nghịch”: Đại dịch Covid-19 kéo dài, chuỗi cung ứng toàn cầu đứt gãy và bất ổn địa chính trị gia tăng, thiên tai diễn biến phức tạp. Song thay vì chùn bước, kinh tế Nghệ An cho thấy sức bền và khả năng chống chịu đáng kể. Tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2021 - 2025 đạt gần 8%, cao hơn mức 6,97% của giai đoạn 2016 - 2020. Qua từng năm, nhịp tăng trưởng được duy trì khá ổn định: Năm 2021 đạt 6,31%; năm 2022 vươn lên 8,92%; năm 2023 đạt 7,14%; năm 2024 bứt phá 9,01% và năm 2025 tiếp tục giữ đà với mức 8,44%.
Tăng trưởng liên tục kéo theo quy mô nền kinh tế của tỉnh được mở rộng theo quỹ đạo ngày càng rõ nét. Nếu năm 2020, GRDP mới đạt hơn 144.523 tỷ đồng thì đến năm 2021 đã tăng lên 155.441 tỷ đồng; năm 2022 đạt gần 176.000 tỷ đồng; năm 2023 đạt gần 193.374 tỷ đồng. Đến năm 2024, lần đầu tiên nền kinh tế tỉnh vượt qua 200.000 tỷ đồng với quy mô GRDP đạt hơn 216.943 tỷ đồng. Năm 2025, GRDP đạt khoảng 236.500 tỷ đồng (tương đương 9,4 tỷ USD), chiếm khoảng 1,8% GDP cả nước (514 tỷ USD). So với năm 2020, quy mô nền kinh tế đã tăng gần 1,7 lần.
Tăng trưởng không chỉ được đo bằng độ lớn của nền kinh tế mà còn thể hiện qua mức sống của người dân với chỉ số GRDP bình quân đầu người/năm. Từ mức 43,6 triệu đồng năm 2020, thu nhập bình quân đầu người của Nghệ An tăng lên 46,21 triệu đồng năm 2021; 51,2 triệu đồng năm 2022; 56,03 triệu đồng năm 2023; 62,48 triệu đồng năm 2024 và đạt khoảng 68 triệu đồng năm 2025, tăng 1,67 lần so với đầu nhiệm kỳ.
Một trụ cột quan trọng khác phản ánh sức bật của nền kinh tế là thu ngân sách Nhà nước. Có thể xem ngân sách như nguồn lực tài chính chủ đạo của kinh tế địa phương; trong những năm qua, nguồn lực này ngày càng được củng cố theo hướng ổn định và gia tăng. Năm 2020, thu ngân sách đạt 17.767 tỷ đồng; năm 2021 tăng lên 19.911 tỷ đồng; năm 2022 đạt 22.491 tỷ đồng; năm 2023 đạt 21.508 tỷ đồng; năm 2024 đạt 25.564 tỷ đồng và đến năm 2025, con số này vươn lên 29.271 tỷ đồng, tăng gần 1,65 lần so với năm 2020, tiến sát mốc 30.000 tỷ đồng.
Từ một địa phương từng được xem là “vùng trũng” về xuất khẩu, Nghệ An đã có bước chuyển mình mạnh mẽ. Năm 2020, tổng kim ngạch xuất khẩu mới đạt 1,51 tỷ USD, trong khi mục tiêu đặt ra cho cả nhiệm kỳ 2020 - 2025 cũng chỉ ở mức 1,765 tỷ USD. Thực tế diễn ra vượt xa kỳ vọng. Ngay năm 2021, xuất khẩu đã đạt 2,428 tỷ USD; năm 2022 đạt 2,539 tỷ USD; năm 2023 vươn lên 3,105 tỷ USD; năm 2024 đạt 3,881 tỷ USD và năm 2025 ước đạt khoảng 5 tỷ USD, trong đó xuất khẩu hàng hóa đạt hơn 4,52 tỷ USD.
Nhìn lại chặng đường vừa qua, có thể thấy những kết quả đạt được không phải là sự bứt phá nhất thời mà là thành quả của một quá trình điều hành linh hoạt và thích ứng. Trước những biến động nhanh, phức tạp và khó lường, tỉnh đã kiên định phương châm “chủ động, linh hoạt, sáng tạo, quyết liệt, hiệu quả”, kịp thời điều chỉnh chính sách, tạo ra những “điểm xoay” quan trọng trong điều hành. Việc khống chế thành công và chuyển từ chiến lược “zero Covid” sang “thích ứng an toàn, linh hoạt với Covid-19” là một bước ngoặt, mở đường cho phục hồi và tái khởi động các hoạt động kinh tế - xã hội.
Nếu không chịu tác động của đại dịch Covid-19 và thiên tai, nhiều chỉ tiêu kinh tế của Nghệ An có thể đã đạt mức cao hơn. Tuy nhiên, trong bối cảnh chung đầy thách thức, những kết quả đạt được đã cho thấy rõ bản lĩnh điều hành, khả năng “đi trong gió nghịch” và tư duy biến khó khăn thành động lực cải cách.
Trên nền tảng ấy, kinh tế Nghệ An đang tích lũy thêm độ vững và độ mở cần thiết để bước vào giai đoạn phát triển mới với tầm nhìn dài hạn và kỳ vọng cao hơn. Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải nhiều lần nhấn mạnh rằng, qua tiếp cận thực tiễn, tinh thần đổi mới và khát vọng phát triển Nghệ An đang lan tỏa mạnh mẽ từ hệ thống chính trị đến cộng đồng doanh nghiệp và người dân và giai đoạn 2026 - 2030 được xem là thời điểm “đến độ chín” để Nghệ An bứt phá mạnh mẽ hơn trong tiến trình phát triển.
.png)
Nếu giai đoạn 2021 - 2025 được xem là quãng “chạy đà” thì nhiệm kỳ Đại hội Đảng XIV được xác định là thời kỳ tăng tốc và bứt phá. Đây là giai đoạn đòi hỏi phải xác lập cho được một mô hình tăng trưởng mới, bởi nếu tiếp tục dựa vào những động lực truyền thống, mục tiêu tăng trưởng 2 con số cũng như khát vọng trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045 sẽ rất khó đạt được. Vì vậy, giai đoạn 2026 - 2030 mang ý nghĩa bước ngoặt, là ranh giới giữa nguy cơ đánh mất lợi thế và cơ hội vươn lên mạnh mẽ của nền kinh tế.
Trao đổi tại Hội nghị tập huấn báo chí tuyên truyền Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, GS.TS Tạ Ngọc Tấn - nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương, Tổ phó Thường trực Tổ Biên tập Văn kiện Đại hội XIV cho biết, dự thảo Văn kiện Đại hội đã xác định rõ định hướng cốt lõi cho giai đoạn tới là xác lập mô hình tăng trưởng mới gắn với cơ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa trên nền tảng khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Cùng với công nghiệp, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn cần được thúc đẩy theo hướng xanh, sinh thái, tuần hoàn, gắn với chuỗi giá trị và hiệu quả cao hơn. Kinh tế tư nhân được xác định là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia. Đặc biệt, GS.TS Tạ Ngọc Tấn nhấn mạnh việc lấy đột phá phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và giáo dục - đào tạo làm động lực trung tâm cho phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Trong dòng chảy chung ấy, Nghệ An xác lập cho mình một tầm nhìn phát triển rõ nét và có tính chiến lược. Theo đó, đến năm 2030, tỉnh phấn đấu trở thành tỉnh khá của cả nước, là cực tăng trưởng tầm quốc gia, trung tâm khu vực Bắc Trung Bộ trên các lĩnh vực công nghiệp và nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, y tế, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ, thương mại, logistics và du lịch.
Nghệ An đề ra tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) bình quân đạt từ 12% trở lên; GRDP bình quân đầu người đạt khoảng 165 - 190 triệu đồng; thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn tăng bình quân 12%/năm; tổng vốn đầu tư toàn xã hội cả giai đoạn đạt khoảng 1.150 nghìn tỷ đồng.
Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Nghệ An xác định đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng gắn với cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng hiện đại, bền vững, nâng cao chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh. Trên cơ sở đó, tỉnh định vị rõ 4 trụ cột tăng trưởng cho giai đoạn 5 năm tới: Công nghiệp giữ vai trò động lực đột phá, với trọng tâm là công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến, chế tạo và công nghiệp hỗ trợ; thương mại, dịch vụ hiện đại trở thành mũi nhọn, tập trung vào logistics, tài chính - ngân hàng, du lịch, giáo dục - đào tạo và y tế chất lượng cao; nông nghiệp tiếp tục là nền tảng, phát triển theo hướng ứng dụng công nghệ cao, gắn với chuỗi giá trị và phát triển kinh tế biển.
Đánh giá về dư địa phát triển của địa phương, Tiến sĩ Nguyễn Sỹ Dũng - Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho rằng Nghệ An có lợi thế lớn về quy mô, vị thế trung tâm của vùng Bắc Trung Bộ và không gian phát triển đa dạng. Nếu tỉnh lựa chọn đúng một số lĩnh vực mũi nhọn gắn với khoa học - công nghệ và kinh tế tri thức, như công nghiệp chế biến, chế tạo, logistics, dịch vụ số, giáo dục - đào tạo chất lượng cao thì khả năng tạo ra bước bứt phá là hoàn toàn khả thi.
Từ góc độ điều hành thực tiễn, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bùi Thanh An chỉ rõ 6 động lực tăng trưởng cần được tập trung khai thác trong giai đoạn tới. Trong đó, công nghiệp tiếp tục được thúc đẩy thông qua việc bám sát các dự án lớn, kịp thời tháo gỡ khó khăn cho các nhà đầu tư đã được thu hút, sớm đưa dự án vào sản xuất, tạo giá trị gia tăng. Ngành Nông nghiệp cần được đổi mới căn bản, chuyển từ tư duy chạy theo con số sang định hình lại cơ cấu cây trồng, vật nuôi cho cả giai đoạn 2026 -2030. Du lịch phải thay đổi tư duy phát triển, gắn với quy hoạch lại không gian và sản phẩm để từng bước thoát khỏi mô hình du lịch bình dân. Cùng với đó là mở rộng không gian phát triển, tập trung vào các công trình chiến lược, song hành với cải cách hành chính quyết liệt và yêu cầu vận hành hiệu quả chính quyền địa phương hai cấp.
Có thể nói, với khát vọng đã được khơi dậy, với tầm nhìn đã được xác lập và với những động lực tăng trưởng đang hình thành rõ nét, Nghệ An đang đứng trước ngưỡng cửa của một chu kỳ phát triển mới. Bứt phá hay bỏ lỡ, đi lên mạnh mẽ hay chậm lại trong cuộc cạnh tranh ngày càng khốc liệt, tất cả phụ thuộc vào khả năng nắm bắt “thời điểm chín” này. “Thời bất tái lai” vì thế không chỉ là một lời nhắc nhở mang tính triết lý mà cần trở thành thông điệp cho chặng đường phía trước, bởi lịch sử chưa bao giờ dành phần thưởng cho những bước đi chần chừ, do dự.
--------------------------
(Còn nữa)
.jpg)
