'Chôn rau cắt rốn' hay 'Chôn nhau cắt rốn'?

Một phụ huynh có con học tiểu học tại Hà Nội cho rằng sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 5 sử dụng sai thành ngữ “Chôn rau cắt rốn” và cho rằng phải là “chôn nhau cắt rốn” mới đúng.

Cụ thể, trong phần Luyện từ chủ đề Mở rộng vốn từ: Tổ quốc nằm ở trang 18 Sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 5 tập 1 có câu 4 với yêu cầu:

Đặt câu với một trong những từ ngữ dưới đây:

a) Quê hương

b) Quê mẹ

c) Quê cha đất tổ

d) Nơi chôn rau cắt rốn

Tuy nhiên, vị phụ huynh này cho rằng phải là “Nơi chôn nhau cắt rốn”, chứ không phải “Chôn rau cắt rốn”.

Trước đó, một thầy giáo ở TP.HCM khi góp ý cho cuốn sách này cũng cho rằng thành ngữ "chôn rau cắt rốn" là sai, đúng ra phải là "chôn nhau cắt rốn".

 
Phần nội dung trong sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 5 tập 1 khiến phụ huynh băn khoăn. Ảnh: Thanh Hùng.
Phần nội dung trong sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 5 tập 1 khiến phụ huynh băn khoăn. Ảnh: Thanh Hùng.

Trong khi đó, anh Kiều Hải, một nhà báo ở Hà Nội nhận xét: "Chôn rau cắt rốn" là một thành ngữ quá phổ biến, thậm chí còn được sử dụng nhiều hơn cả "chôn nhau cắt rốn", vì "rau" đi với "rốn" thì thuận miệng lẫn thuận tai hơn.

Anh cho biết, thành ngữ này được ghi nhận và giải nghĩa trong rất nhiều cuốn từ điển, chẳng hạn như:

- Đại từ điển tiếng Việt (Bộ GD-ĐT và Trung tâm Ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam), do Nguyễn Như Ý chủ biên.

- Từ điển tiếng Việt (Trung tâm Từ điển học Vietlex), bản in năm 2014.

- Thành ngữ tiếng Việt, của Nguyễn Lực - Lương Văn Đang, với sự cộng tác của Nguyễn Đăng Châu, Phạm Văn Thứ, Bùi Duy Tân, bản in năm 1978 và 2009. Bản 2009 còn bổ sung cách nói ngược là "cắt rốn chôn rau".

Thành ngữ "chôn rau cắt rốn" được giải thích trong một cuốn từ điển
Thành ngữ "chôn rau cắt rốn" được giải thích trong một cuốn từ điển

Anh Hải cho biết thêm: "Sợ rằng, trong Nam và trước đây quen dùng "nhau" thay cho "rau", tôi lại thử tra tiếp thì thấy "chôn rau cắt rốn" cũng xuất hiện cả trong cuốn "Việt Nam tự điển" của Lê Văn Đức cùng một nhóm văn hữu soạn, Lê Ngọc Trụ hiệu đính, xuất bản ở Sài Gòn lần đầu năm 1970.

Theo anh Hải, phụ huynh nhìn nhận thì có thể theo cảm tính; nhưng thầy giáo thì lại sơ suất, không có thói quen tra cứu từ điển trước khi góp ý là điều "chưa khoa học".

VietNamNet đã liên hệ tới Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam để làm rõ điều này.

Ông Nguyễn Văn Tùng, Phó Tổng biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam khẳng định câu này không sai.

Ông Tùng lý giải, trong tiếng Việt, rau hoặc nhau là hai cách phát âm (hai biến thể ngữ âm) của cùng một từ chỉ bộ phận nối thai nhi với thành tử cung của mẹ qua dây rốn để cung cấp dinh dưỡng, bài tiết chất thải và trao đổi khí qua máu cho thai nhi. 

Ông Tùng đưa dẫn chứng: Từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học (do Hoàng Phê chủ biên, NXB Đà Nẵng và Trung tâm Từ điển học, 2005) có cả hai mục từ rau và nhau, nhưng cho rằng rau là cách phát âm của phương ngữ (tr, 706, 822).

Tuy nhiên, cuốn Giải phẫu sinh lý, tập 2 của Bộ Y tế (NXB Y học, 1986) gọi bộ phận nêu trên là rau: “Thai phát triển do các tác động phối hợp của buồng trứng, của rau và của thùy trước tuyến yên” (tr. 93); “Bản thân rau thai cũng tiết ra progesteron và estrogen” (tr.94).

Cuốn Thành ngữ học tiếng Việt của Hoàng Văn Hành (NXB Khoa học xã hội, 2015) chấp nhận cả hai thành ngữ Chôn rau cắt rốn và Chôn nhau cắt rốn.

Còn Tố Hữu, nhà thơ bậc thầy về sử dụng ngôn ngữ dân gian thì viết:

“Ai về thăm bưng biền Đồng Tháp,

Việt Bắc miền Nam, mồ ma giặc Pháp

Nơi chôn rau cắt rốn của ta!” (Tố Hữu toàn tập, NXB Văn học, 2009, tr. 224)

 

 

Như vậy, ông Tùng khẳng định thành ngữ nơi chôn rau cắt rốn mà sách giáo khoa Tiếng Việt 5 cung cấp là đúng. “Ở những địa phương quen gọi rau là nhau, các thầy, cô giáo có thể giải thích cho học sinh hiểu và học sinh cũng có thể sử dụng cách gọi nào quen thuộc hơn với mình”, ông Tùng nói.

Đồng quan điểm, PGS. TS Phạm Văn Tình (Tổng thư ký hội ngôn ngữ học Việt Nam) cũng cho rằng “Chôn nhau cắt rốn” và “Chôn rau cắt rốn” là 2 biến thế mỗi nơi dùng 1 kiểu và cả 2 đều có thể dùng được.

Theo VNN

tin mới

Hành trình “Được học” của nữ sinh viên người Mông

Hành trình “Được học” của nữ sinh viên người Mông Nghệ An

(Baonghean.vn) - Năm 2023, dự án “Được học” được nhận Bằng khen của Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam. Người quản lý dự án là em Lầu Nguyễn Hương Giang - nữ sinh người Mông đến từ huyện Kỳ Sơn và hiện đang là sinh viên năm thứ 2 khoa Quan hệ công chúng - Học viện Báo chí và tuyên truyền.

Lớp 12

Sớm điều chỉnh để thích ứng với các kỳ thi tuyển sinh vào đại học theo chương trình mới

(Baonghean.vn) - Sau 2 năm triển khai ở bậc trung học phổ thông, chương trình mới và việc thay đổi phương thức thi đã làm thay đổi khá nhiều về cách lựa chọn môn học, môn thi của học sinh ở các trường. Sự thay đổi này cũng buộc các trường phải thích ứng, dù còn rất nhiều khó khăn.

Đảm bảo chất lượng

Giáo dục Nghệ An và những đột phá năm 2023

(Baonghean.vn) - “Giải pháp đảm bảo chất lượng trong các cơ sở giáo dục phổ thông trên địa bàn tỉnh Nghệ An” là công trình vừa được trao giải đặc biệt giải Sáng tạo Khoa học và Công nghệ năm 2023. Đây là thành quả không chỉ của nhóm tác giả mà còn là sự tâm huyết và nỗ lực của toàn ngành.

Tết Việt

Lan tỏa giá trị văn hóa Tết với học sinh

 (Baonghean.vn) - Những phiên chợ Tết, những góc trưng bày đậm chất Xuân là  trải nghiệm Tết Việt dành cho học sinh trong những ngày chuẩn bị bước sang năm mới. Hoạt động này cũng đang được các nhà trường đồng loạt triển khai trong những ngày này.

Khát khao truyền lửa cho phong trào cờ vua học đường ở xứ Nghệ

Khát khao truyền lửa cho phong trào cờ vua học đường ở xứ Nghệ

(Baonghean.vn) - Là môn thể thao trí tuệ, rèn luyện tư duy và bản lĩnh cho người chơi, cờ vua hiện được nhiều bạn trẻ yêu thích. Phong trào cờ vua học đường đang phát triển khá mạnh mẽ tại địa bàn Nghệ An, nổi bật có thể kể đến hoạt động của CLB Cờ vua Trường THPT chuyên Phan Bội Châu.

Quang Thanh

Cuộc 'bẻ lái' thành công của nam sinh lớp 11 chuyên Tin giành giải Nhất môn Tiếng Anh học sinh giỏi quốc gia

(Baonghean.vn) - Nguyễn Quang Thanh là một trong ít học sinh lớp 11 của Trường THPT chuyên Phan Bội Châu giành giải Nhất tại Kỳ thi học sinh giỏi quốc gia năm nay. Điều đặc biệt ở nam sinh này đó là em giành giải Nhất môn Tiếng Anh, trong khi em vốn là một học sinh học lớp chuyên Tin học.

Khi học bạ không còn là 'ưu thế' với sỹ tử lớp 12

Khi học bạ không còn là 'ưu thế' với sỹ tử lớp 12

(Baonghean.vn) - Việc xét tuyển bằng học bạ được xem là cứu cánh cho nhiều học sinh lớp 12 khi tuyển sinh vào đại học. Tuy nhiên, năm nay, lợi thế này đang ngày càng thu hẹp khi nhiều trường đại học không còn sử dụng phương thức này để ưu tiên xét tuyển.

Nhận quà Tết ít ỏi, nhiều giáo viên vẫn trích lương để lo Tết cho học sinh nghèo

Nhận quà Tết ít ỏi, nhiều giáo viên vẫn trích lương để lo Tết cho học sinh nghèo

(Baonghean.vn) - Thưởng Tết với nhiều giáo viên đó là điều khá xa lạ, song nhiều thầy cô không ngại trích một phần thu nhập để chăm lo Tết cho học sinh nghèo. Thấu hiểu thực tế này, nhiều hoạt động được triển khai nhằm chung tay để lo Tết cho những giáo viên có hoàn cảnh khó khăn, bệnh tật...