'Đội đặc nhiệm' giữa đại ngàn Pù Mát
(Baonghean.vn) - Tại Vườn Quốc gia Pù Mát, có một nhóm bảo vệ rừng khá đặc biệt. Công việc của họ là mỗi tháng ăn, ngủ trong rừng suốt hơn 2 tuần với nhiệm vụ chính là tuần tra, vây bắt những kẻ săn, bắn động vật hoang dã trái phép; đồng thời, tháo gỡ những bẫy thú giăng chi chít trong rừng.
“Ăn rừng, ngủ bụi” để giải cứu động vật hoang dã
Trung tuần tháng 12, dưới cái rét căm căm của những đợt gió mùa đầu tiên, Nguyễn Hữu Trung (28 tuổi) vẫn đang cùng với đồng nghiệp của mình gói ghém đồ đạc, chuẩn bị cho chuyến đi rừng dài ngày. Để ứng phó với mưa rét trong những ngày ăn, ngủ giữa rừng sâu, họ phải gùi trên lưng khá nhiều tư trang. Đây là chuyến đi rừng dài ngày cuối cùng trong năm 2022 của đội.
Trung là điều phối viên của Đội Bảo vệ rừng ở Vườn Quốc gia Pù Mát. Đội này còn gọi là Đội Antipoaching - biệt đội lần đầu tiên xuất hiện ở Việt Nam để hỗ trợ tích cực cho lực lượng kiểm lâm. Ngoài ra, đội còn có thêm nhiều tên gọi khác như “Biệt đội bảo vệ thú rừng” hay “Đội đặc nhiệm”… Đội có 15 người, trong đó, Trung chịu trách nhiệm lên kế hoạch và phối hợp với kiểm lâm viên triển khai các tuyến tuần tra, truy quét, bảo vệ rừng và kịp thời ngăn chặn cũng như gỡ bỏ các loại bẫy, lán trại khai thác động, thực vật tại Pù Mát.
Đội do Trung tâm Bảo tồn động vật hoang dã tại Việt Nam thành lập và chi trả lương từ năm 2018. Họ hầu hết là kỹ sư, cử nhân lâm nghiệp, được tuyển dụng, đào tạo, tập huấn kỹ lưỡng. Không chỉ đòi hỏi kiến thức, kỹ năng đi rừng, sức khỏe tốt, để được chọn, ứng viên phải yêu rừng, đặc biệt, yêu động vật hoang dã. Thu nhập chỉ hơn 8 triệu đồng/tháng, khó tương xứng với công sức bỏ ra, nhưng từ khi được tuyển chọn, 15 thành viên của đội rất gắn bó, đam mê với công việc.
![]() |
Hành trình gian nan. Ảnh: H.T |
Nguyễn Hữu Trung quê ở huyện Thanh Chương, tốt nghiệp Trường Đại học Lâm nghiệp xong thì về gắn bó với núi rừng Pù Mát. Đặc thù công việc thường ở trong rừng sâu, có khi cả tháng Trung không về quê ngày nào. Làm việc trong đội này, mỗi tháng ít nhất phải có 2 chuyến đi rừng, mỗi chuyến thường kéo dài hơn 1 tuần. Hành trang mang theo của họ là gạo, cá khô, thịt lợn ướp muối, nồi, võng, tăng, thuốc men... Mỗi người gùi 1 bao tải nặng chừng 20 kg trên lưng. Để có sức băng rừng dài ngày trong điều kiện thời tiết bất lợi, họ còn kèm theo vịt, gà lủng lẳng bên hông để vào rừng ăn lấy sức. Mỗi lần vào rừng, họ được chia thành nhiều nhóm, mỗi nhóm chỉ chừng khoảng 5 người.
Mỗi chuyến đi rừng như thế, nỗi sợ lớn nhất đối với họ là những cạm bẫy do thợ săn đặt chi chít trong rừng như thiên la địa võng. Nếu không cẩn thận, người đi rừng rất dễ gặp nạn. Ngoài ra, còn gặp phải sự chống trả quyết liệt của những kẻ đi săn thú rừng, với những khẩu súng săn tự chế luôn lăm lăm trên tay. Trong khi đó, gọi là “Đội đặc nhiệm”, nhưng họ vẫn không có công cụ hỗ trợ nào. Mỗi chuyến đi như thế, ngày thì họ băng rừng, lội suối, đêm đến mắc võng ngủ. Có ngày, các thành viên trong nhóm đã phải đi cả chục cây số trong rừng vẫn không gặp nguồn nước. Không có nước, ban đêm các thành viên phải dùng bao ni lông mang theo hứng nước sương từ thân cây lớn có rêu mọc để dùng. Vắt, muỗi rừng, ruồi vàng, cành cây mục gãy đổ và lũ ào về bất ngờ là những mối đe dọa thường trực.
![]() |
Rescuing wild animals caught in traps. Photo: HT |
Paying back the debt to the green forest.
At Pù Mát National Park, we also met a rather special person. That was Nguyen Van Huy (41 years old), from Bo Trach district, Quang Binh province. Mr. Huy is currently a part-time employee of the "Special Task Force". His hometown is right next to Phong Nha - Ke Bang National Park, and since childhood, Huy has been familiar with the mountains and forests, living off the forest. With over 20 years of experience in the forest, he is a valuable asset to the team on every patrol.
Over 20 years ago, Huy first set foot in Pu Mat National Park, following his compatriots to search for agarwood. Since then, he has become intimately familiar with the ancient forests along the Nghe An border, down to every stream. The agarwood search journey lasts several months in the forest, and during times of food shortages, hunting wild animals for meat is unavoidable. Therefore, in addition to his agarwood-finding skills, Huy has also gradually become a skilled hunter. "However, the most dangerous thing is that groups like Huy often teach local people how to hunt wild animals effectively," said Nguyen Huu Trung, speaking about his former rival, now a close colleague.
One day at the end of 2018, a group of four agarwood prospectors from Quang Binh province, including Huy, were crossing the Pu Mat forest into Laos when they were discovered by a "Special Task Force" and forest rangers/border guards. All four were taken to a nearby border post. There, they were each fined 300,000 VND for illegally entering the border area. While the four were being processed, Mr. Tran Xuan Cuong, Director of Pu Mat National Park, personally visited them. Knowing that these men were very skilled at navigating the forest and were familiar with the terrain of Pu Mat, Mr. Cuong offered to hire them. Two of them accepted, but to this day, only Huy remains with the work.
![]() |
Since its establishment, this "Task Force" has conducted over 2,000 patrols, spending 7,466 days hiking in the forest. |
Despite lacking formal qualifications and training, Huy's experience in the forest impressed the entire team. Each patrol involved traversing dozens of kilometers through the forest without a map, yet Huy never led the team astray. He could determine directions simply by looking at the forest canopy and the moss growing on the tree trunks. Huy passed on his forest-going experience and his methods for detecting and confronting illegal loggers and hunters in Pù Mát to his teammates. The "illegal loggers" in Pù Mát were also people who had lived in the forest for generations; their skills in navigating the forest and dealing with forest protection forces were quite formidable. After the traps used to catch monitor lizards throughout the forest were discovered and destroyed, the hunters switched to smaller traps and avoided setting up shelters in easily visible locations. However, these hunters could not escape the watchful eyes of Nguyen Van Huy.
Since its establishment, this "Special Task Force" has conducted over 2,000 patrols, spending 7,466 days hiking in the forest. They also estimate the total distance walked by the team to be 68,665 km. During these forest expeditions, the team detected 861 violators and issued citations to 370 people. In addition, they dismantled nearly 15,000 animal traps, discovered 311 animals that had been hunted, shot, or transported; and destroyed over 1,000 hunting camps. Through camera-guided traps, Pu Mat National Park assesses that since the team's formation, the number of wild animals in the park has increased significantly.
Tien Hung


