Les habitants de Nghe An vivant en Corée du Sud

(Baonghean) - La province de Nghệ An est celle qui compte le plus grand nombre de travailleurs employés en Corée du Sud. Dans ce pays d'accueil, un microcosme de société se déploie, riche de sa diversité, tout en conservant l'empreinte profonde de la vie quotidienne et de la culture de leur pays d'origine.

La communauté des travailleurs migrants Nghe An a participé à un festival multiculturel dans la ville de Changwon, en Corée du Sud.

responsabilité communautaire

Les travailleurs originaires de Nghệ An en Corée du Sud sont concentrés dans les provinces de Gyeonggi, Incheon, Gyeongnam et Busan. Dès le début des années 1990, des habitants de Nghệ An sont arrivés en Corée du Sud par le biais d'agences d'exportation de main-d'œuvre, en tant que membres d'équipage sur des bateaux de pêche ou stagiaires.

Depuis 2004, grâce au Système coréen de permis de travail (EPS) destiné aux travailleurs étrangers, le nombre de personnes originaires de Nghệ An travaillant en Corée n'a cessé d'augmenter. Fait intéressant, alors que le Vietnam arrive en tête des 15 pays d'origine des travailleurs étrangers envoyés en Corée dans le cadre de ce programme, la province de Nghệ An se distingue par le nombre de travailleurs envoyés. Selon les statistiques de 2004 à 2014, 6 273 personnes originaires de Nghệ An se sont installées en Corée grâce à l'EPS, sans compter celles inscrites par le biais d'écoles professionnelles et d'unités du ministère de la Défense nationale.

Depuis la Corée du Sud, le cœur de ceux qui vivent à l'étranger reste tourné vers leur patrie. Ils partagent et échangent des informations sur les catastrophes naturelles et les inondations. Gagner sa vie à la sueur de son front à l'étranger n'est pas chose facile, mais ils n'oublient jamais de se témoigner leur amour et leur responsabilité envers leur pays. Lors d'une conversation, Tuan, qui vit en Corée du Sud depuis trois ans dans le cadre du programme EPS et gère la page Facebook « Choa Dan 37 » en Corée, m'a confié : « Nos compatriotes restés au pays continuent de faire face à des difficultés. Chaque année, nous sommes touchés par des catastrophes naturelles et des inondations. Malgré nos efforts, nous tenons à partager les difficultés de nos proches avec toute la compassion et la sincérité de ceux qui vivent loin de chez eux. »

Lors des typhons n° 10 et n° 11 en 2013, la communauté de Nghệ An, en Corée du Sud, a collecté plus de 150 millions de dongs pour venir en aide aux victimes des inondations à Hoềng Mai. La communauté vietnamienne de la région de Busan se souvient encore du terrible accident survenu à Thanh et sa fiancée, Mai, tous deux originaires de Nghệ An. Après avoir participé à une activité communautaire, sur le chemin du retour, la voiture de Thanh a été impliquée dans un accident. Mai est décédée sur le coup, tandis que Thanh a été grièvement blessé. L'Association des habitants de Nghệ An, la page Facebook « Choa a 37 ans et vit en Corée du Sud » et leurs amis se sont chargés des démarches juridiques, ont collecté des fonds et ont apporté leur soutien à la famille de la victime, en lui versant plus de 20 millions de wons (environ 20 000 dollars américains) pour les soins médicaux de Thanh et le rapatriement de Mai. « En terre étrangère, les liens qui nous unissent à nos compatriotes sont le ciment qui nous relie à notre patrie et nous rend plus forts face aux difficultés et aux épreuves », a confié Tuan. Actuellement, de nombreuses activités visant à soutenir la patrie et à partager avec ceux qui se trouvent dans des situations difficiles sont toujours régulièrement menées sur la page de fans.

Quand on évoque les habitants de Nghệ An en Corée du Sud, presque tout le monde connaît M. Vo Trong Kien, natif de cette ville et fervent défenseur de la communauté. Ses cours de coréen gratuits ont permis à de nombreux travailleurs et épouses vietnamiens de surmonter leurs difficultés linguistiques initiales et de s'adapter à leur nouvelle vie. Ce qui est particulièrement remarquable, c'est que, pour acquérir les compétences linguistiques nécessaires à son enseignement, M. Kien, issu lui aussi d'un milieu ouvrier, a mené des recherches et élaboré de manière autonome des programmes de cours adaptés au travail et au quotidien de ces travailleurs.

Mme Lan, originaire de Vinh, est arrivée en Corée par mariage et y a fondé une famille heureuse. Travaillant au Centre de soutien aux travailleurs étrangers d'Incheon, elle a, au fil des ans, apporté un soutien et des conseils juridiques aux travailleurs, les a aidés dans leurs démarches liées aux salaires et aux assurances, et a servi de médiatrice dans les conflits entre travailleurs et entreprises. Nombre d'autres personnes, comme Tuan, M. Kien et Mme Lan, continuent de se consacrer à ces actions de service communautaire, contribuant ainsi à promouvoir une image positive des habitants de la province de Nghệ An en Corée du Sud.

Passion pour le football

Quand on parle des habitants de Nghệ An en Corée du Sud, impossible d'ignorer leur passion pour le football. D'Incheon à Busan, partout où l'on parle le dialecte de Nghệ An, on trouve des clubs de football, et leurs victoires dans les tournois locaux sont monnaie courante. Parmi eux, le plus célèbre est l'équipe Song Lam Nghệ An Korea, composée de nombreux joueurs exceptionnels qui ont remporté de nombreux championnats lors de compétitions sportives communautaires vietnamiennes. Leur organisation et leur force ne sont pas surprenantes, car leur effectif comprend plusieurs joueurs ayant fait leurs classes dans les équipes de jeunes de Song Lam. J'ai interrogé M. Hung, l'entraîneur et propriétaire de l'équipe, sur les raisons de sa création, et il m'a expliqué : « L'Association des habitants de Nghệ An compte de nombreux passionnés de football, qui y excellent également. L'équipe a été créée pour satisfaire cette passion, renforcer la solidarité au sein de la communauté et leur offrir un terrain de jeu sain pour améliorer leur santé, les empêchant ainsi de perdre leur temps dans des divertissements futiles et des vices sociaux. »

L'équipe de football Song Lam Nghe An Korea a remporté de nombreux championnats lors d'événements sportifs organisés par la communauté vietnamienne en Corée du Sud.

Lors d'un voyage d'affaires en Corée du Sud, un ami travaillant à l'ambassade m'a invité à assister au match de football opposant l'équipe du Vietnam des moins de 23 ans à celle des Émirats arabes unis aux Jeux asiatiques. De nombreux supporters vietnamiens encourageaient leur équipe. À ma grande surprise, beaucoup portaient le maillot jaune traditionnel du club de football Song Lam Nghe An, floqué « Que Choa » (Notre Ville). Sans même leur poser la question, j'ai compris qu'il s'agissait de fidèles supporters de cette équipe. Étant moi-même originaire de Nghe An, je sais que, où qu'ils soient, l'amour du football et l'attachement à leur terre natale ont toujours une dimension unique, quelque chose de profondément… typiquement Nghe An.

Trao đổi với anh bạn cùng làm việc trong công tác quản lý lao động về tình hình lao động Nghệ An tại Hàn Quốc, anh bạn vốn ý nhị của tôi nửa đùa nửa thật “Nghệ An nhà ông thì nhất”. Câu nói như xen chút ngợi khen, nhưng cũng có chút gì ẩn ý khó giãi bày đã khơi trong tôi bao nỗi tò mò, thế là trong hành trình của tôi tại Hàn Quốc có thêm một sứ mệnh, đi tìm về những “cái nhất” theo lời của ông bạn về những người đồng hương của mình.

Buồn - vui cơ hội việc làm...

Người viết bài này đang làm công tác theo dõi, quản lý lao động Việt Nam tại Hàn Quốc. Trong quá trình công tác, chúng tôi nhận thấy rằng, rất nhiều người Nghệ trên đất Hàn đang hàng ngày góp phần bồi đắp, gây dựng cộng đồng người Việt đoàn kết, phát triển và dành được sự tôn trong của những người bạn Hàn Quốc. Và cũng đã có những thanh niên Nghệ An trở về đúng hạn hợp đồng, lập nghiệp thành công trên quê hương, vì họ xác định được rằng, thành công trong cuộc sống không chỉ đến từ tiền bạc, kinh tế tích lũy được tại Hàn Quốc chỉ là điểm tựa, sự phát triển bền vững chỉ có thể ở quê nhà. Tuy nhiên, vẫn còn đó những người đã đi ngược lại với cam kết trở về trước khi ra đi, họ đang lấy đi niềm hy vọng của những thanh niên ở quê nhà chờ mong ngày sang Hàn Quốc làm việc, như giấc mơ của chính họ 5 - 7 năm về trước.

Còn đó những câu chuyện nặng nỗi suy tư từ những người đồng hương Nghệ An mà tôi gặp trên đất Hàn. Vợ chồng Mạnh - Loan tại một thị trấn ở gần Thành phố Kimhe - phía Nam Hàn Quốc, cả hai vợ chồng là người Nghi Lộc, Mạnh là lao động theo Chương trình EPS đã bỏ trốn ra ngoài làm việc bất hợp pháp được 3 năm, Loan sang Hàn theo diện kết hôn giả, hai người quen nhau và nên duyên trên đất Hàn Quốc. Khi gặp tôi, cả hai đang hạnh phúc chào đón thành viên mới của gia đình. Tôi băn khoăn về tình trạng pháp lý của cháu bé khi cả hai vợ chồng đều sống bất hợp pháp và chưa đăng ký kết hôn. Mạnh chia sẻ, vì hoàn cảnh của hai vợ chồng hiện nay không thể khai sinh cho con, nên khi Loan nhập viện sinh cháu phải sử dụng tên giả và giấy tờ của người em (đang làm việc hợp pháp), việc này cũng để thuận tiện để sau này nhờ vợ chồng người em bế con về quê nhờ ông bà trông hộ. Trong tôi thoáng chút xót xa, vì không có thân phận hợp pháp mà họ không được hưởng điều thiêng, liêng quý báu nhất của bậc làm cha, làm mẹ, đó là đứng tên khai sinh cho con mình.

Theo chân một cán bộ Đại sứ quán Việt Nam tại Hàn Quốc, chúng tôi gặp một số lao động bất hợp pháp đang bị tạm giữ ở trại giam của Cơ quan xuất nhập cảnh tại Deagu. Trong số đó có Quân, người Diễn Châu, đang đợi chủ chi trả tiền lương và bạn bè mang tư trang đến để về nước. Quân cho biết, mới bị bắt trong đợt truy quét hôm kia tại nhà máy cùng một số người Việt. Tôi hỏi: Tại sao không về nước đúng hạn để được hưởng các chính sách ưu đãi?. Quân trả lời: “Bạn bè em đứa bảo ở, đứa nói về, em mới xây nhà ở quê hết cả vốn làm ăn, cũng nghĩ ở lại được vài năm kiếm thêm một ít vốn rồi về hẳn lập nghiệp, đâu ngờ mới được mấy tháng, bây giờ thì em hết đường trở lại Hàn Quốc rồi, biết thế này em đã về thi tiếng Hàn”.

Có rất nhiều người như Quân, hơn 4 năm ở Hàn Quốc có thể tích lũy được khoảng một tỷ đồng, tuy nhiên bài toán về việc quản lý và sử dụng đồng tiền này một cách hiệu quả, tạo tiền đề ổn định cuộc sống và phát triển sự nghiệp khi về nước thì chưa nhiều người làm được. Thu nhập từ Hàn Quốc gửi về vẫn chủ yếu quẩn quanh ở việc xây nhà thật to và sắm các tiện nghi đắt tiền phục vụ cuộc sống và ngoảnh đi ngoảnh lại thời hạn hợp đồng đã hết, số dư trong tài khoản chẳng còn là bao, điều đó đã thúc đẩy rất nhiều người lao động ở lại trái phép sau khi hết hạn hợp đồng... Theo Luật Xuất nhập cảnh Hàn Quốc, những người lao động bất hợp pháp như Quân sẽ bị lăn dấu vân tay và cấm nhập cảnh Hàn Quốc trong thời gian 5 năm dưới mọi hình thức. Và điều đáng tiếc nhất đối với Quân là thay vì trở về đúng hạn để nắm lấy cơ hội trở lại Hàn Quốc làm việc, anh đã lựa chọn ở lại bất hợp pháp và bị bắt giữ trong thời gian ngắn.

Điều đáng lo ngại là nhận thức của những người lao động về vấn đề này còn đơn giản, tiếp tục ở lại sau khi hết hạn hợp đồng có vẻ như chỉ là một lựa chọn đơn giản không cần cân nhắc, tính toán nhiều về những thiệt hơn của lợi ích vật chất trước mắt và quyền lợi bền vững, lâu dài về sau cũng như trách nhiệm của cá nhân và hình ảnh, uy tín của cộng đồng. Trong vòng xoáy của cuộc mưu sinh, để kiếm tìm một tương lai tốt đẹp hơn mà không có một thân phận hợp pháp đã đẩy họ vào những hệ lụy éo le. Những ước mơ ban đầu có khi theo năm tháng cũng chẳng còn vẹn nguyên, những con đường tưởng gần mà bốc chốc hóa xa vì những tính toán sai lầm.

Trong kỳ kiểm tra tiếng Hàn năm 2011, Nghệ An là địa phương có số người đăng ký dự thi đông nhất, với 13.028 người đăng ký dự thi, chiếm gần 20% tổng số thí sinh tham dự. Con số đó đã phản ánh nhu cầu lớn của những thanh niên Nghệ An mong muốn được sang làm việc tại Hàn Quốc. Tuy nhiên, với tình trạng người lao động hết hạn hợp đồng không về nước đang gia tăng như hiện nay, sẽ là một trở lực đối với Nghệ An trong công tác đưa người lao động sang làm việc tại Hàn Quốc trong thời gian tới. Giảm tỷ lệ người Nghệ An lao động bất hợp pháp tại Hàn Quốc đang là bài toán khó đối với Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Nghệ An và các địa phương nếu không có những giải pháp cụ thể, quyết liệt và triệt để. Việc lao động hết hợp đồng trở về chờ cơ hội sang làm việc tiếp không chỉ là trách nhiệm của bản thân mỗi cá nhân lao động, mà còn thể hiện trách nhiệm với gia đình và xã hội.

Phùng Quang Trọng

VP Quản lý lao động Việt Nam theo Chương trình EPS