La Russie et les États-Unis s'affrontent à nouveau au sujet de la Syrie.

(Baonghean.vn)- Tuần qua, việc Nga bất ngờ có nhiều động thái tăng cường sự hiện diện tại điểm nóng Trung Đông Syria đã khiến Mỹ và NATO “đứng ngồi không yên”. Các cuộc khẩu chiến cũng đã tái hiện giữa các nhà lãnh đạo Nga - Mỹ. Tại sao Nga lại có bước đi bất ngờ như vậy tại Syria vào thời điểm này? Và nó có đồng nghĩa với lo sợ của phương Tây rằng, Nga sẽ can thiệp quân sự vào Syria?

Tổng thống Nga Putin và người đồng cấp Mỹ Obama

Khẩu chiến lại nóng

Sau gần 5 năm có phần yên ắng trong các cuộc liên lạc, đối thoại về tình hình Syria, chỉ trong vòng một tuần qua, các nhà Ngoại trưởng Mỹ và Nga đã phải thực hiện nhiều lần điện đàm liên quan đến thông tin Nga bất ngờ tăng cường hiện diện quân sự ở Syria. Như trong cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov hôm 5/9, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cho hay, Washington quan ngại trước những thông tin chưa xác nhận từ truyền thông Mỹ cho rằng Nga tăng cường hiện diện quân sự tại Syria. Tuy nhiên đến hôm 7/9, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova đưa ra bình luận rằng: “Phía Nga chưa bao giờ che giấu sự thật rằng Moscow đang gửi những thiết bị quân sự cho chính phủ Syria để giúp họ chống khủng bố”.

Sau đó hôm 10/9 trong một buổi trả lời phỏng vấn hãng tin TASS, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đã khẳng định lại điều này và nhấn mạnh, “Nga đang gửi các trang thiết bị quân sự và hỗ trợ nhân đạo bằng máy bay tới Syria theo đúng như hợp đồng đã ký giữa Nga và Syria. Tùy thuộc vào loại hàng hóa mà máy bay vận chuyển, Nga sẽ yêu cầu sự cho phép của các bên liên quan theo đúng quy định của luật pháp quốc tế”. Trong tuyên bố của mình, ông Lavrov cũng bác bỏ cáo buộc của Mỹ rằng, việc Nga hỗ trợ chính phủ của Tổng thống Bashar al-Assad chỉ làm gia tăng bạo lực đồng thời cho rằng, đây là sự dung túng cho việc sử dụng các nhóm khủng bố để chống lại một chế độ không vừa ý phương Tây.

Về phía Mỹ, sự cứng rắn đã thể hiện rõ trong tuyên bố của Tổng thống Mỹ Barack Obama hôm 11/9 khi cho rằng, quyết định của Nga về việc gửi cố vấn và thiết bị quân sự đến Syria sẽ mở rộng một chiến lược “thất bại” và có thể phá hoại nỗ lực tái lập hòa bình ở Syria. Ngoại trưởng Đức Frank-Walter Steinmeier cũng cảnh báo Nga không gia tăng can thiệp quân sự tại Syria, trong khi Tổng thư ký NATO Stoltenberg cho rằng, động thái của Nga sẽ không góp phần giải quyết cuộc xung đột ở Syria. Không chỉ dừng lại ở các lời cảnh báo, để đối phó, Mỹ tuần qua còn gây sức ép để những nước gần Syria như Bulgaria và Hy Lạp đóng cửa không phận đối với các chuyến bay Nga.

Nga muốn gì khi tăng cường hậu thuẫn Syria?

Không chỉ nóng bỏng các cuộc khẩu chiến, phát ngôn cảnh cáo lẫn nhau giữa Nga và Mỹ, báo chí phương Tây và Ả-rập tuần qua đăng tải rất chi tiết những động thái cụ thể của Nga trong việc tăng cường sự hiện diện quân sự tại Syria. Thậm chí các nguồn tin từ Lebanon và Israel còn khẳng định, quân đội Nga đã thực sự tham chiến bằng không quân và lực lượng nhỏ bộ binh. Như trang tin quân sự Debkafile của Israel cho hay, tàu ngầm hạt nhân lớn nhất thế giới Dmitri Donskoy đã khởi hành từ Biển Bắc hôm 4/9, được hai tàu chống ngầm hộ tống đang hướng tới Địa Trung Hải và có thể tới bờ biển Syria sau 10 ngày nữa.

Tàu ngầm này mang theo 20 tên lửa đạn đạo liên lục địa Bulava với khoảng 200 đầu đạn hạt nhân. Thông tin này được đưa ra sau lời tuyên bố “để ngỏ khả năng can thiệp quân sự vào Syria” của Tổng thống Nga Vladimir Putin. Trước đó, báo Mỹ cũng rộ lên thông tin Nga đã dựng các căn nhà cho hàng trăm người và các trạm không lưu di động. Phía Mỹ cho rằng, các nhà tạm này nhằm mục đích để Nga đưa khoảng 1.000 cố vấn quân sự hoặc binh lính tới căn cứ không quân ở Syria.

Trước những thông tin này, phía Nga đã đưa ra tuyên bố để giải tỏa mọi thắc mắc rằng, việc Nga giúp chính quyền Syria chẳng có gì là lạ. Đồng thời, phản ứng trước những thông tin về khả năng tham gia của Nga vào chiến dịch quân sự chống IS tại Syria, Tổng thống Nga Vladimir Putin khẳng định, Nga đang xem xét mọi khả năng. Câu hỏi đặt ra lúc này, là liệu ông Putin đang tính toán gì khi công khai thông tin hỗ trợ cho Syria vào thời điểm này và các bước đi gần đây có đồng nghĩa, Nga đang tính toán một kịch bản xấu tại Syria hay không?

Selon les analystes, la Russie, au fond, ne souhaite pas la guerre en Syrie, pour quelque raison que ce soit. Le 11 septembre, le ministre russe des Affaires étrangères, Sergueï Lavrov, a même appelé les autres puissances mondiales à armer l'armée syrienne, arguant que c'était le moyen le plus efficace de combattre les militants de l'État islamique (EI) qui sèment la terreur dans ce pays du Moyen-Orient. M. Lavrov a également insisté sur la nécessité d'une coopération entre la Russie et les États-Unis afin d'éviter tout « événement imprévu » en Syrie.

Les observateurs expliquent cela par le fait que la Russie cherche à préserver ses intérêts en Syrie, établis au début des années 1970. Plus précisément, la Russie possède une base navale à Tartous, la seule en Méditerranée, établie en 1971. Cependant, cet intérêt stratégique est sérieusement menacé par les récents développements en Syrie, défavorables au gouvernement du président Assad à Damas.

Par ailleurs, le soutien déclaré de la Russie au gouvernement syrien contribue à maintenir un équilibre avec les forces d'opposition. De plus, la volonté affichée par Moscou de rejoindre la coalition anti-Daech vise également à améliorer ses relations avec les États-Unis et l'Europe, ce qui pourrait mener à la levée des sanctions occidentales et à la normalisation des relations avec les États-Unis et l'Union européenne (UE). En outre, le président Poutine chercherait à obtenir une plus grande acceptation du rôle de la Russie dans la crise ukrainienne par l'Occident, tout en renforçant l'influence russe et en contrebalançant la puissance américaine au Moyen-Orient.

Quel scénario attend la Syrie ?

Il est clair qu'à l'heure actuelle, le terrorisme de l'État islamique, ainsi que la recherche d'une solution pacifique en Syrie, constituent une préoccupation commune à la Russie et aux États-Unis. Cependant, malgré cet objectif commun, les méthodes et les buts stratégiques de ces deux superpuissances ont longtemps été, et demeurent, divergents. Le nœud du problème réside dans le départ du président syrien Bachar el-Assad, qui reste une question non résolue. Tandis que la Russie et l'Iran soutiennent la mise en place d'un gouvernement de partage du pouvoir en Syrie, avec la participation des partis d'opposition, et le maintien au pouvoir du président Assad, les États-Unis, les pays européens et l'Arabie saoudite souhaitent son départ.

C’est pourquoi, ces dernières années, de nombreux efforts diplomatiques internationaux ont été déployés pour trouver une solution pacifique au conflit syrien, sans toutefois aboutir aux résultats escomptés. Dans son discours à Vladivostok, le président russe Vladimir Poutine a appelé toutes les parties, et notamment l’Occident et ses alliés au Moyen-Orient, à coopérer avec le président Bachar el-Assad afin de mettre un terme définitif à la guerre civile sanglante en Syrie et de combattre ensemble l’ennemi commun, Daech. Selon le dirigeant russe, si les États-Unis répondent à cet appel, les chances de succès dans la lutte contre Daech seront accrues, et cela contribuera également à résoudre les causes profondes de la crise migratoire actuelle en provenance du Moyen-Orient et d’Afrique du Nord vers l’Europe. Cependant, ce scénario est manifestement improbable, car les intérêts stratégiques des États-Unis en Syrie sont susceptibles d’évoluer ; par ailleurs, l’administration Obama subit de fortes pressions de la part de ses alliés du Moyen-Orient pour contraindre le président syrien Bachar el-Assad à démissionner.

Du point de vue de la Russie, bien qu'elle ne souhaite ni conflit ni guerre en Syrie, pays aux intérêts considérables, l'expansion croissante de l'État islamique, conjuguée aux frappes aériennes menées simultanément par les États-Unis et les pays occidentaux contre ce groupe et contre le président Assad, justifie que Moscou se prépare au pire. Cependant, si la Russie, les États-Unis et les autres grandes puissances ne parviennent pas à modérer leur position et à mettre de côté leurs intérêts nationaux, la guerre civile syrienne, qui a déjà fait plus de 250 000 morts et contraint des millions de personnes à fuir leurs foyers, risque fort de se poursuivre. Selon des experts politiques, de nombreux gouvernements ont, depuis des années, négligé la sécurité humaine au profit de leurs intérêts nationaux. La crise migratoire actuelle en Europe en est la conséquence la plus flagrante. Par conséquent, il ne reste probablement plus beaucoup de temps aux pays pour hésiter à adapter leurs stratégies concernant la Syrie en particulier et le Moyen-Orient en général. Faute de quoi, il sera trop tard !

Khang Duy

ACTUALITÉS CONNEXES
La dernière déclaration de la Russie a stupéfié l'Occident. Les avions militaires « géants » russes sont-ils arrivés en Syrie ?