Exprimer sa gratitude pour avoir enduré les épreuves.
(Baonghean) – Juillet – mois du souvenir et de la gratitude, nous avons emprunté la route nationale 7A, bravant le soleil et le vent pour rejoindre la campagne d'Anh Son, où se trouve le cimetière international des martyrs du Vietnam et du Laos. Le soleil de plomb tapait fort sur cette terre, souvent décrite comme une fournaise en été au centre du Vietnam, rendant le voyage encore plus long pour les familles venues de toutes les régions.
(Baonghean) – Juillet – mois du souvenir et de la gratitude, nous avons emprunté la route nationale 7A, bravant le soleil et le vent pour rejoindre la campagne d'Anh Son, où se trouve le cimetière international des martyrs du Vietnam et du Laos. Le soleil de plomb tapait fort sur cette terre, souvent décrite comme une fournaise en été au centre du Vietnam, rendant le voyage encore plus long pour les familles venues de toutes les régions.
Cependant, en arrivant dans la petite ville et en pénétrant dans l'enceinte du cimetière, la fatigue du long voyage s'est dissipée, laissant place à un sentiment de soulagement et de tranquillité. Devant le cimetière, un espace serein s'étendait devant moi : des arbres verdoyants, des bosquets de bambous ondulant sous la brise et des pins bruissant dans le vent, en harmonie avec le chant des oiseaux. La chaleur étouffante de l'été s'était quelque peu dissipée.
Ngoài kia, nơi những khu mộ ngay hàng, thẳng lối, những nhân viên của Ban quản lý (BQL) nghĩa trang vẫn mải miết với công việc của mình. Người quét nhóm những chiếc lá vừa rụng xuống, người tỉ mẩn gỡ những khóm cỏ vừa bám vào mộ, người sửa lại bát hương, tất cả đều phơi tấm lưng giữa cái nắng bỏng rát.
 |
| Quang cảnh Nghĩa trang liệt sỹ Việt - Lào. Ảnh: Quang Dũng |
Đang làm việc trong khu mộ, thấy có thân nhân liệt sỹ đến thăm viếng, anh Nguyễn Sỹ Sáu - nhân viên quản lý danh sách và phần mộ liệt sỹ lại gần thăm hỏi và nhiệt tình hướng dẫn. Khi được hỏi về công việc hàng ngày, anh Sáu chia sẻ: “Về danh nghĩa, ở đây mỗi người được phân công một nhiệm vụ, nhưng thực tế một người phải đảm trách nhiều việc. Còn việc chăm sóc, hương khói cho gần 11.000 phần mộ trong khuôn viên là công việc chung hàng ngày của các nhân viên, bất kể trời mưa hay nắng...”.
Viếng mộ người thân xong cũng vừa lúc xế chiều, chúng tôi đến gần những nhân viên quản lý nghĩa trang để có dịp được chuyện trò với những người làm công việc lặng thầm nhưng rất đỗi ý nghĩa này. Ngoài anh Nguyễn Sỹ Sáu (SN 1973) còn có 5 nhân viên khác cũng đang miệt mài với công việc, dù đã hết giờ hành chính.
Người có thâm niên làm việc lâu nhất là chị Nguyễn Thị Thu Hiền (SN 1977), tính đến nay đã được 18 năm. Tốt nghiệp chuyên ngành Du lịch, đúng lúc BQL Nghĩa trang Việt – Lào tuyển nhân viên, chị Hiền nộp hồ sơ và trúng tuyển. Ban đầu, chị Hiền và gia đình không khỏi ái ngại và lo lắng. Bởi một cô gái vừa bước qua tuổi 20, nhận nhiệm vụ chăm sóc gần 11.000 phần mộ liệt sỹ, hàng ngày làm việc ở chốn linh thiêng nên sự lo lắng ấy cũng là lẽ thường tình. Vì thế, ý định của chị là sẽ làm tạm một thời gian, chờ liên hệ được công việc khác sẽ xin chuyển. Nhưng rồi, lâu dần, nỗi lo lắng ban đầu không “nhạt” đi, chị cảm thấy ngày càng gắn bó với nghĩa trang này.
Hàng ngày, công việc của chị là tiếp đón thân nhân liệt sỹ, khách thăm viếng nghĩa trang và quét dọn vệ sinh các khu mộ. Trời nắng to trùm kín đầu, đeo khẩu trang, khoác áo chống nắng; trời mưa đội nón, khoác áo mưa, cùng các đồng nghiệp tổ chức vệ sinh, dọn dẹp khuôn viên nghĩa trang gần 7 ha.
 |
| Nhân viên BQL Nghĩa trang Việt - Lào quét dọn và nhổ cỏ quanh các phần mộ liệt sỹ. Ảnh: Công Kiên |
Chừng ấy năm gắn bó với nơi đây, chị Nguyễn Thị Thu Hiền có biết bao nhiêu kỷ niệm, nhưng chị không bao giờ quên một lần, có hai thân nhân liệt sỹ từ huyện Thanh Chương lên, đi chung một chiếc xe đạp, giữa đường bị thủng săm nên lên đến nghĩa trang đúng lúc trời vừa tối, lại đúng ngày mưa gió. Đói và lạnh, lại không còn tiền, bác Nguyễn Xuân Uy (Trưởng BQL lúc ấy) và chị đã dành bữa cơm tối cho hai thân nhân liệt sỹ ấy. Ăn tối xong, hai người xin được ngủ nhờ tại BQL, chị Hiền lại dọn dẹp phòng khách, về nhà lấy chăn, màn đem sang...
Anh Nguyễn Sỹ Sáu cũng là một trong những người có thâm niên làm việc ở Nghĩa trang Việt - Lào. Năm 2004, đang làm công nhân giao thông, anh xin chuyển công tác về đây và được giao nhiệm vụ quản lý danh sách, phần mộ liệt sỹ. Hơn 13 năm làm việc, anh Sáu thông thuộc từng lối mộ, nắm rõ từng vị trí, số hiệu của từng phần mộ và nhớ được mộ chí của khoảng 3.000 liệt sỹ có đầy đủ thông tin; 500 liệt sỹ thiếu thông tin về quê quán, đơn vị và tên tuổi (biết tên nhưng không biết quê, hoặc biết quê nhưng chưa biết tên).
Bên cạnh đó, cũng như các nhân viên khác, hàng ngày anh Sáu còn tham gia đón tiếp thân nhân và vệ sinh khuôn viên, chăm sóc các phần mộ. Có một điều đặc biệt, trong số gần 11.000 liệt sỹ đang yên nghỉ ở đây, có người anh trai của anh Nguyễn Sỹ Sáu hy sinh ở chiến trường Lào. Đó cũng là thêm nguồn động lực, sự níu gọi để anh gắn bó với chốn linh thiêng này.
 |
| Le quinzième jour du mois lunaire, ainsi que lors des fêtes et festivals, les tombes des martyrs sont entretenues avec de l'encens et des fleurs fraîches. Photo : Cong Kien |
De plus, la famille de M. Sau réside actuellement à Do Luong, et il ne peut rentrer chez lui que cinq ou six jours par mois, consacrant le reste de son temps à son travail au cimetière. Sa femme plaisante souvent en disant qu'il passe le plus clair de son temps à s'occuper des défunts, ne laissant qu'un peu de temps pour sa famille et ses enfants. À ces moments-là, il se contente de sourire et de dire : « Les héros et les martyrs n'ont ménagé ni leur sang, ni leurs os, ni leurs vies ; mon travail n'est qu'un grain de sable dans l'immensité de l'océan ! »
Gérant la liste et les tombes des soldats tombés au combat, M. Sau est responsable de toutes les procédures et tâches liées à l'exhumation des dépouilles, que ce soit pour les rapatrier dans leurs villes natales ou les transférer d'autres lieux au cimetière Vietnam-Laos. Les familles préviennent rarement à l'avance et les exhumations ont souvent lieu tard dans la nuit ; il doit donc être présent et prêt à intervenir à chaque étape. Parfois, même pendant ses jours de congé, après avoir parcouru 50 kilomètres pour rentrer chez lui, il a à peine le temps de dîner qu'un proche l'appelle pour demander le transfert de la dépouille d'un soldat. Même en pleine nuit, sous une pluie battante, M. Sau se précipite pour accomplir son devoir. Cette semaine-là, il n'a pratiquement pas eu de jour de repos et n'a vu sa femme et ses enfants que moins d'une heure par jour. Malgré la charge de travail exigeante, M. Sau garde toujours une chose à l'esprit : il doit honorer sa mémoire envers ceux qui sont tombés au combat.
Parmi les six membres du personnel, Nguyen Thi Ngan (née en 1985) est la plus jeune, tant par son âge que par son expérience. Elle a commencé à travailler ici en 2009, sa principale mission étant d'expliquer et de présenter le cimetière aux groupes de visiteurs. Nombreux sont ceux qui, émus aux larmes par l'immensité des tombes, pleurent en visitant le cimetière, touchés par sa voix douce, expressive et chaleureuse. Peu savent que la situation familiale de Ngan est très difficile, car elle vit séparée de son mari. Ce dernier est enseignant et leur maison se situe dans la commune de Phong Thinh, district de Thanh Chuong, à environ 40 kilomètres de la ville d'Anh Son. Ngan et son enfant séjournent actuellement chez ses parents, dans la commune de Tuong Son (district d'Anh Son), à plus de 10 kilomètres de son lieu de travail. La petite famille ne se réunit que quelques fois par mois. Grâce à son travail, à sa compréhension et à son soutien, le mari de Ngan l'encourage toujours à surmonter les difficultés et à accomplir ses tâches.
M. Hoang Danh Trung, directeur du Conseil de gestion du cimetière Vietnam-Laos, a déclaré : « Le conseil est composé de deux responsables et de six employés. La gestion et l’entretien de près de 11 000 tombes sur une superficie de 7 hectares représentent une tâche colossale, souvent méconnue. Malgré un revenu mensuel de seulement 3 à 4 millions de dongs, la vie reste difficile, mais chacun est dévoué à sa mission, conscient de contribuer à l’hommage rendu par la société à ceux qui sont tombés pour l’indépendance et la liberté. »
Cong Kien