Hấp dẫn, thơm ngon món mọc rêu đáy sông gói lá chuối ngày Tết

Lữ Phú

(Baonghean) - Từ nhiều đời nay, rêu đá ở dưới đáy các sông, suối trên thượng nguồn sông Lam được người dân miền núi xứ Nghệ xem như một loại thực phẩm phục vụ đời sống hằng ngày. Đặc biệt đối với đồng bào người Thái, rêu đá còn được dùng để chế biến ra nhiều món ăn truyền thống, ngon và đặc sắc trong dịp lễ, Tết.
Với người Thái rêu có thể chế biến ra nhiều món ăn khác nhau và cách chế biến khác nhau như canh rêu, rêu xào, rêu nướng, nhưng món ngon (ảnh trên); Công đoạn hông cách thủy món mọc rêu (ảnh dưới). Ảnh: Lữ Phú
Với người Thái, rêu có thể chế biến ra nhiều món ăn khác nhau và cách chế biến khác nhau như canh rêu, rêu xào, rêu nướng. Nhưng mọc rêu là đặc sản thơm ngon của đồng bào vùng cao Nghệ An. Ảnh: Lữ Phú

Theo chân chị Vi Thị Xoa, và nhiều chị em phụ nữ ở bản Xiềng Tắm, xã Mỹ Lý, huyện Kỳ Sơn ra sông Nậm Nơn, chúng tôi cùng được trải nghiệm một ngày mò rêu của người dân nơi đây.

Hấp dẫn, thơm ngon món mọc rêu đáy sông gói lá chuối ngày Tết ảnh 2
Để lấy được rêu sạch và ngon, người dân phải lội ra giữa dòng nước chảy xiết. Ảnh: Lữ Phú

Các chị em bản Xiềng Tắm cho hay, muốn lấy được nhiều rêu non, ngon và ít cát sạn thì phải ra những vùng nước sâu, dòng chảy xiết. “Chỉ có ở đó rêu mới sạch và ngon” - chị Xoa cười chia sẻ. Nói rồi chị đầm mình giữa dòng nước chảy xiết đến ngang ngực, dùng một thanh cật tre không ngừng cạo những mảng rêu đang bám trên các tảng đá dưới đáy dòng Nậm Nơn.

Rêu được người Thái phân chia thành 2 loại: “cay khướng” là loại rêu mọc thành những búi sợi dài, màu sẫm; “cay hín” là loại rêu có màu xanh mơn mởn và mềm như nhung.

Công đoạn làm sạch rêu cũng chẳng kém phần mệt nhọc so với công đoạn lấy. Ảnh: Lữ Phú
Công đoạn làm sạch rêu cũng chẳng kém phần mệt nhọc so với công đoạn lấy. Ảnh: Lữ Phú

Lấy rêu đá là công đoạn vất vả nhất nhưng kỹ hơn lại là lúc làm sạch chúng. Để làm sạch mảng xanh non ấy, những người phụ nữ cần mẫn dùng đá cuội để giã rêu, sau đó rửa lại với nước nhiều lần để cát sạn không thể dính vào. Nhờ thế mà loại thức ăn dân dã trở nên mềm mại hơn và ngon hơn.

“Trước đây khi chưa có lòng hồ thủy điện Bản Vẽ, thì đoạn sông gần bản Xiềng Tắm ta rêu này nhiều lắm, cả bản, cả xã xuống đoạn sông này lấy cũng không hết, còn giờ ít nên đi lấy vất vả lắm, sau nhiều giờ đồng hồ lấy cũng chỉ đủ một bữa ăn thôi, muốn lấy được nhiều hơn thì phải lặn sâu lạnh lắm”

Chị Vi Thị Xoa - bản Xiềng Tắm, xã Mỹ Lý (Kỳ Sơn)

Rêu đá có thể chế biến ra nhiều món ăn khác nhau và cách chế biến khác nhau như: canh rêu, rêu xào, rêu nướng, nhưng món ngon và hấp dẫn nhất là mọc rêu.

Đối với món mọc rêu thì người ta sẽ cắt rêu thành từng đoạn nhỏ, giã các gia vị như tấm gạo, ớt cay, mặc khẻn (tiêu rừng), sả và một ít thịt mỡ lợn tạo độ bóng cho món ăn. Sau đó là gói lại bằng lá chuối thành từng đùm rồi hông cách thủy trên bếp lửa, đến lúc có mùi thơm hấp dẫn tỏa ra là món rêu đã đủ độ chín.

Trong mâm cơm đãi khác ngày tết của người Thái không thể thiếu món rêu. Ảnh: Lữ Phú
Trong mâm cơm đãi khách ngày Tết của người Thái không thể thiếu món rêu. Ảnh: Lữ Phú

Khoảng thời gian rêu mọc và phát triển là từ tháng 11 âm lịch đến tháng 3 năm sau. Khoảng thời gian này trùng với Tết Nguyên đán. Nhưng hiện nay, do yếu tố môi trường nhất là tác động từ các công trình thủy điện, nên môi trường sống của rêu ngày càng bị thu hẹp và ít dần, hiện nay rêu chỉ mọc ở các bản làng vùng cao, nơi đầu nguồn nước ít có sự tác động của con người.

Cũng vì số lượng có hạn nên rêu đá ngày càng có giá và trở thành hàng hóa bán ra thị trường mang lại thu nhập thời vụ cho người dân ở các bản làng còn giữ được môi trường nước sạch.

Với 1 kg rêu tươi đã làm sạch cát, sạn có giá bán từ 15 đến 20 ngàn đồng. Có ngày một người dân ở trên địa bàn xã Mỹ Lý có thể thu nhập từ 400 đến 600 ngàn đồng từ bán rêu. Tuy nhiên cũng còn phụ thuộc vào điều kiện thời tiết.

Với giá bán từ 15 đến 20 ngàn đồng, rêu đã trở thành hàng hóa mang lại thu nhập cho người dân vào dịp Tết. Ảnh: Lữ Phú
Với giá bán từ 15 đến 20 ngàn đồng, rêu đã trở thành hàng hóa mang lại thu nhập cho người dân vào dịp Tết. Ảnh: Lữ Phú

Với tập quán sống gần sông suối, từ bao đời nay người Thái vùng cao đã biết sử dụng các nguồn lợi do sông suối ban tặng, như tôm, cua, cá, ốc và rêu để về chế biến ra các món ăn truyền thống trong bữa cơm hàng ngày cũng như để tiếp đãi khách quý đến nhà vào ngày Tết.

Trước đây người dân trên địa bàn xã Mỹ Lý chỉ hái rêu về chế biến món ăn hàng ngày. Tuy nhiên, bây giờ do môi trường, rêu chỉ mọc ở các đoạn sông thuộc địa phận của các bản dọc biên giới Việt - Lào, như bản Xốp Dương, bản Chà Nga. Do đó tận dụng rêu từ tự nhiên ban tặng, người dân ở các bản đã khai thác về làm hàng hóa bán kiếm thu nhập, nhất là vào dịp Tết này khi nhu cầu thực phẩm tăng cao”.

Ông Vi Khăm Đào - Phó Chủ tịch UBND xã Mỹ Lý, huyện Kỳ Sơn.

Tin mới

Giao thông đường thủy nội địa: Nhiều bất cập! Bài 2: Sạt lở dòng sông, bồi lắng luồng lạch

Giao thông đường thủy nội địa: Nhiều bất cập! Bài 2: Sạt lở dòng sông, bồi lắng luồng lạch

(Baonghean.vn) - Hoạt động vận tải đường thủy nội địa trên địa bàn Nghệ An lâu nay chủ yếu đang là hoạt động khai thác, vận chuyển cát, sạn trên sông. Các hoạt động này dù đã được quản lý, kiểm tra chặt chẽ, thế nhưng vẫn thường xuyên xuất hiện tình trạng khai thác trái phép gây sạt lở hai bên bờ sông.
Phối hợp xây dựng lực lượng Công an Nghệ An thật sự trong sạch, vững mạnh

Phối hợp xây dựng lực lượng Công an Nghệ An thật sự trong sạch, vững mạnh

(Baonghean.vn) - Quán triệt sâu sắc quan điểm chỉ đạo của Đảng về xây dựng lực lượng Công an nhân dân, là cơ quan tham mưu giúp việc Tỉnh ủy về công tác tổ chức cán bộ, trong thời gian qua, Ban Tổ chức Tỉnh ủy đã thường xuyên quan tâm phối hợp với Đảng ủy Công an Nghệ An trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác xây dựng lực lượng Công an nhân dân.
Phủ Tương thiên đường du lịch miền Tây xứ Nghệ

Phủ Tương thiên đường du lịch miền Tây xứ Nghệ

(Baonghean.vn) -  Tương Dương là đơn vị cấp huyện có diện tích lớn nhất Việt Nam. Nơi này núi non hùng vĩ, hoang sơ, nhiều thắng cảnh tuyệt mỹ, địa bàn cư trú của 6 dân tộc thiểu số với những nét văn hoá đặc sắc. Phủ Tương thực sự là “thiên đường du lịch ” ở miền Tây xứ Nghệ.  
Ông Thắng

Những cựu binh đi qua nỗi đau, tỏa sáng giữa cộng đồng

(Baonghean.vn) - Đi ra từ cuộc chiến tranh chống Mỹ, cứu nước, cùng mang trên mình thương tật và gánh chịu “nỗi đau da cam”, các ông Nguyễn Đình Thắng và Phan Thanh Lơn lại gượng lên để làm trụ cột của gia đình và trở thành những tấm gương giàu nghị lực, vượt lên hoàn cảnh, tích cực đóng góp cho cộng đồng, xã hội.
Bàn thắng đầu tiên giúp Đình Bắc giải toả áp lực.

U19 Việt Nam sẽ gặp U19 Malaysia ở trận chung kết; Thủ môn Văn Chuẩn đặt mục tiêu trình làng Hà Nội FC

(Baonghean.vn) - Với ba trận toàn thắng, đoàn quân của ông Đinh Thế Nam sẽ gặp U19 Malaysia trong trận chung kết; Thủ môn Văn Chuẩn đặt mục tiêu có thể được bắt chính một trận đấu trong màu áo Hà Nội FC tại V.League 2022. Đó là những thông tin thể thao đáng chú ý trong 24h qua.
Bão số 2 mạnh cấp 8, giật cấp 10

Bão số 2 mạnh cấp 8, giật cấp 10

Theo Trung tâm dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia, hồi 4h sáng nay 10/8, bão số 2 cách đảo Hải Nam (Trung Quốc) khoảng 160km về phía Đông, sức gió mạnh nhất gần tâm bão mạnh cấp 8, giật cấp 10.
Gõ cửa ngày sang Thu

Gõ cửa ngày sang Thu

(Baonghean.vn) - Tháng Tám, mùa Thu mấp mé nơi đầu ngõ. Lũ trẻ kéo nhau ra vườn, chọn những quả còn sót lại, có đứa trèo tót lên cây, cười hể hả. Tận dụng những ngày thảnh thơi còn sót lại của mùa Hè, thoải mái vui chơi, leo trèo. Khám phá những khoảng không dịu mát ngày Thu sang.
Thông tin nổi bật ngày 9/8

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 9/8

(Baonghean.vn) - Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh cho ý kiến báo cáo tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết số 26 của Bộ Chính trị; Chốt phương án mở rộng địa giới hành chính thành phố Vinh; Tỉnh ủy Nghệ An đánh giá hiệu quả công tác tuyên truyền miệng trong tình hình mới; Nghệ An ra công điện ứng phó với bão số 2; Bắt đối tượng chém 1 người tử vong, 2 người bị thương ở Quỳ Hợp... là những thông tin nổi bật ngày 9/8.
Tỉnh uỷ Nghệ An đánh giá hiệu quả công tác tuyên truyền miệng trong tình hình mới

Tỉnh uỷ Nghệ An đánh giá hiệu quả công tác tuyên truyền miệng trong tình hình mới

(Baonghean.vn) - Phát biểu tại hội nghị, đồng chí Nguyễn Văn Thông - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh uỷ khẳng định công tác tuyên truyền nói chung và tuyên truyền miệng nói riêng phải tiếp tục được thực hiện tốt nhất, hiệu quả nhất, giúp sự lãnh đạo của Đảng đạt kết quả và hiệu quả cao; đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh của tỉnh, của ngành, địa phương, đơn vị.
Góp tranh, tre, nứa dựng nhà đọc sách cho học sinh vùng cao trước thềm năm học mới

Góp tranh, tre, nứa dựng nhà đọc sách cho học sinh vùng cao trước thềm năm học mới

(Baonghean.vn) - Những ngày này, 7 điểm bản của trường Tiểu học Lượng Minh (huyện Tương Dương) đang huy động giáo viên và phụ huynh cùng góp tranh, tre, nứa để dựng nhà đọc sách cho học sinh trước thềm năm học mới. Đây là hoạt động có ý nghĩa để tạo không gian thoáng đãng cho các em nhằm nâng cao kiến thức.
Đại hội Đoàn Thanh niên Công an tỉnh Nghệ An nhiệm kỳ 2022-2027 thành công tốt đẹp

Đại hội Đoàn Thanh niên Công an tỉnh Nghệ An nhiệm kỳ 2022-2027 thành công tốt đẹp

(Baonghean.vn) - Với tinh thần đoàn kết, thống nhất cao, Đại hội đã bầu ra Ban Chấp hành Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Công an tỉnh Nghệ An nhiệm kỳ 2022-2027 gồm 17 đồng chí. Thiếu tá Nguyễn Đình Khánh được Đại hội tín nhiệm bầu chức danh Bí thư Đoàn thanh niên Công an tỉnh lần thứ XIV nhiệm kỳ 2022-2027.
V-League 2022: Khi các nhân tố trẻ vào trận

V-League 2022: Khi các nhân tố trẻ vào trận

(Baonghean.vn) - Vòng 11 V-League 1-2022 chứng kiến 2 tình huống đối lập nhau trong sử dụng nhân sự. Đó là đội bóng đất Thủ, Becamex Bình Dương ở phút 85 trong trận đấu gặp câu lạc bộ Viettel đã tung tiền đạo Huỳnh Kesly, 41 tuổi vào sân và giúp đội khách giữ được 3 điểm quý giá trước đội bóng áo lính đang dần tụt dốc trong những trận đấu gần đây.
Giao thông đường thủy nội địa: Nhiều bất cập! Bài 1: Ẩn họa những bến đò

Giao thông đường thủy nội địa: Nhiều bất cập! Bài 1: Ẩn họa những bến đò

(Baonghean.vn) - Mặc dù có 15 tuyến sông, kênh với tổng chiều dài khoảng 1.159,6km, nhưng trên thực tế, hệ thống giao thông đường thủy nội địa ở Nghệ An chủ yếu phục vụ cho hoạt động khai thác cát, sạn, cùng một số bến đò ngang nằm rải rác tại các huyện. Hành khách qua sông trên đò ngang thì chủ quan không mặc áo phao; bến đò chở khách thì chưa có giấy phép vẫn hoạt động; cát, sạn thì khai thác tràn lan gây sạt lở bờ sông, ảnh hưởng đến dòng chảy... điều này đang gây nên tình trạng lộn xộn trên hệ thống đường thủy nội địa.