Khủng hoảng Qatar hé lộ bí ẩn Trung Đông

(Baonghean.vn) - Cuộc khủng hoảng ngoại giao giữa các nền quân chủ ở vùng Vịnh, với sự đối đầu chính giữa Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) với Qatar, có thể được dàn xếp trong ngắn hạn nhưng khó có thể được giải quyết trong dài hạn.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Hoàng tử Saudi Mohammed bin Salman. Ảnh: AP
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Hoàng tử Saudi Mohammed bin Salman. Ảnh: AP

Các nước đóng vai trò trung gian hòa giải như Kuwait và Mỹ có thể giúp các bên mâu thuẫn tại vùng Vịnh đạt những bước thỏa hiệp mang tính giữ thể diện, và Doha có thể chấp nhận một vài trong số 13 yêu sách do 4 nước vùng Vịnh đặt ra, song sự khác biệt cơ bản giữa hai bên sẽ không dễ được hòa giải.

Hãy cùng tìm hiểu gốc rễ trong khủng hoảng Trung Đông qua bài viết của Giáo sư Gregory Gause III, người chuyên nghiên cứu các vấn đề quốc tế tại trường ĐH Texas, Mỹ.

Đối với những người coi khủng hoảng khu vực hiện nay tại Trung Đông thông qua con mắt thiên về bè phái, thì thực tế việc Iran nhanh chóng nhảy vào bênh vực Qatar lại là một ví dụ khác cho thấy sự xung đột lớn hơn giữa hai giáo phái lớn của đạo Hồi, là dòng Sunni và dòng Shiite.

Mâu thuẫn cơ bản thực sự không phải là về Iran mà là các hiểu biết rất khác nhau về cách mà những nhà Hồi giáo liên quan đến chính quyền trong số các cường quốc Sunni của Trung Đông. Qatar, UAE và Saudi Arabia là những nước có đa số dân theo dòng Sunni và cai trị bởi các vị vua Sunni, nhưng có những lập trường rất khác nhau về vấn đề này. Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập, hai nước cộng hòa Sunni lớn nhất, cũng không đồng nhất về quan điểm.

Trong một bài báo gần đây, tác giả cho rằng sự bất lực của các nước Sunni ở Trung Đông trong việc thành lập một liên minh hiệu quả chống lại Iran xuất phát từ những khác biệt về bản chất của các mối đe dọa mà họ phải đối mặt.

Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ, UAE và Ai Cập, và Saudi Arabia đại diện cho ba thế lực khác nhau trong câu hỏi gai góc này. Cuộc khủng hoảng Qatar chỉ là biểu hiện gần đây nhất và rõ nét nhất của cuộc xung đột trong nội bộ dòng Sunni này.

Qatar và Anh em Hồi giáo

Qatar đặt cược vào sự trỗi dậy của nhóm Anh em Hồi giáo trong thế giới Arab trước khi diễn ra Mùa xuân Arab, hỗ trợ cho các nhóm Anh em trong khu vực; nơi trú ẩn an toàn cho những người lưu vong như nhà truyền giáo Ai Cập Yusuf al-Qaradawi và thủ lĩnh phong trào Hamas Khaled Mashal; và một nền tảng cho các quan điểm dân chủ và bầu cử của dòng Sunni trên các kênh truyền hình vệ tinh khu vực của mạng lưới Al Jazeera.

Quan điểm của chủ nghĩa Hồi giáo dân chủ Sunni, dù chắc chắn không phải là dân chủ tự do, cũng đang tìm kiếm quyền lực thông qua các phương tiện bầu cử. Tầm nhìn này được chia sẻ bởi Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan, người đã chứng kiến thành công của nhóm Anh em Hồi giáo sau Mùa xuân Ả Rập với khả năng thành lập một khối với các chế độ tương tự, ở đó Thổ Nhĩ Kỳ dẫn đầu.

Một Syria hậu Assad sẽ là thành viên tiếp theo của khối trên, đó là lý do tại sao Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan là nhà lãnh đạo khu vực đầu tiên kêu gọi Tổng thống Syria từ chức.

Cuộc khủng hoảng Qatar thực chất đang phơi bày những mâu thuẫn trong “nội bộ gia đình” các nước vùng Vịnh. Ảnh: AP
Cuộc khủng hoảng Qatar thực chất đang phơi bày những mâu thuẫn trong “nội bộ gia đình” các nước vùng Vịnh. Ảnh: AP

Xung đột ý thức hệ trong khu vực

Các quốc gia dòng Sunni không thể phối hợp hành động cùng nhau vì mặc dù họ có thể cùng lo lắng về Iran, nhưng họ lại coi nhau như là các mối đe dọa tiềm tàng tới sự ổn định của chế độ trong nước. Ai Cập và UAE coi Anh em Hồi giáo là mối đe dọa chủ yếu của họ, đồng nghĩa với việc coi Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ là đồng minh của những kẻ thù này.

Đó là lý do tại sao Cairo và Abu Dhabi kiên quyết đòi Doha phải đóng cửa Al Jazeera. Người Saudi lo lắng rằng Qatar, nước chính thức chia sẻ “thương hiệu” Hồi giáo Salafi Wahhabi (một học thuyết hồi giáo bắt nguồn từ Saudi), có thể can thiệp vào nội bộ chính trị nước này, từ đó huy động thêm nhiều sự chống đối đối với chế độ của họ.

Ai Cập không muốn đứng đằng sau nỗ lực của Saudi Arabia để lật đổ chế độ Tổng thống Bashar al-Assad ở Syria, vì nước này lo ngại các nhóm Hồi giáo như Anh em Hồi giáo sẽ được hưởng lợi. Saudi có mối quan hệ lịch sử với nhóm này nhưng gần đây đã tách ra khỏi nó, và coi dòng Hồi giáo dân túy, bầu cử là một mối đe dọa trong nước.

Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ lo ngại rằng sức ép thành công đối với Qatar có thể dẫn đến sức ép khu vực đối với chính họ. Thổ Nhĩ Kỳ và Saudi Arabia đã cùng đứng về một chiến tuyến trong cuộc chiến khu vực chống IS và al-Qaeda, nhưng không thể kiểm soát hay tin tưởng các chiến binh Hồi giáo Salafi, những kẻ tìm cách lật đổ họ ở quê nhà.

Tầm nhìn của Tổng thống Donald Trump về một thế giới Sunni đoàn kết cùng với Mỹ chống lại cả Iran và chủ nghĩa khủng bố là không khả thi, một khi các chế độ dòng Sunni của Trung Đông vẫn giữ những quan điểm khác nhau về mối quan hệ Hồi giáo trong chính trị. Trong một thế giới Trung Đông được cho là bị chi phối bởi một cuộc xung đột bè phái Sunni-Shiite, thì người Sunni lại không thể phối hợp cùng nhau.

Các nước Arab vùng Vịnh thường được ví như một đại gia đình với nhiều gia tộc cầm quyền thông gia với nhau và có mối quan hệ lâu đời từ thời dầu mỏ, còn chưa biến những ngôi làng đánh cá nghèo nàn thành những thủ phủ tràn ngập những tòa nhà chọc trời. Vậy nên cuộc khủng hoảng Qatar thực chất đang phơi bày những mâu thuẫn trong “nội bộ gia đình” này./.

Lan Hạ

(Theo Washington Post)

Tin mới

Lực Công an, Quân sự xã đóng bè, vượt dòng nước xiết giành giật sự sống cho cháu bé bị sốt xuất huyết

Lực lượng Công an, Quân sự xã đóng bè, vượt dòng nước xiết giành giật sự sống cho cháu bé bị sốt xuất huyết

(Baonghean.vn) - Sáng ngày 1/10 lực lượng Công an, Quân sự xã Yên Thắng, huyện Tương Dương cùng người dân không quản ngại nguy hiểm, đóng bè vượt dòng nước lũ khe Chon, đưa bé Xên Hoàng Phúc, sinh năm 2022 trú tại bản Xốp Cốc, xã Yên Thắng bị chảy máu phát ban do sốt xuất huyết đi cấp cứu kịp thời.
Tân Kỳ: Kiểm tra ngập lụt và trao nhu yếu phẩm cho bà con vùng bị cô lập

Tân Kỳ: Kiểm tra ngập lụt và trao nhu yếu phẩm cho bà con vùng bị cô lập

(Baonghean.vn) - Trước tình hình mưa lũ diễn biến phức tạp gây ngập sâu trên diện rộng tại nhiều địa phương trong huyện, ngày 1/10, lãnh đạo huyện Tân Kỳ đã trực tiếp đi kiểm tra tình hình ngập lụt và trao nhu yếu phẩm cho bà con các xã Kỳ Tân, Tân Long, Nghĩa Hoàn, Hương Sơn bị cô lập do nước lũ dâng cao.
Tuổi trẻ Nghệ An gửi kỳ vọng vào nhiệm kỳ mới

Tuổi trẻ Nghệ An gửi kỳ vọng vào nhiệm kỳ mới

(Baonghean.vn) - Với kỳ vọng lớn vào Đại hội Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Nghệ An nhiệm kỳ 2022 - 2027 sẽ là diễn đàn chính trị quan trọng, lực lượng đoàn viên, thanh niên trên địa bàn tỉnh đã gửi gắm nhiều kỳ vọng vào Đại hội và Ban Chấp hành khóa mới sẽ tạo nên những bước chuyển tích cực trong công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi.
Nghệ An tham gia ngày hội giao lưu văn hóa, thể thao và du lịch vùng biên giới Việt Nam - Lào

Nghệ An tham gia ngày hội giao lưu văn hóa, thể thao và du lịch vùng biên giới Việt Nam - Lào

(Baonghean.vn) - Sáng 1/10, tại thành phố Điện Biên đã diễn ra khai mạc các hoạt động giao lưu văn hóa, thể thao và du lịch vùng biên giới Việt Nam - Lào lần thứ III với chủ đề “Thắm tình hữu nghị - Hướng tới tương lai” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, UBND tỉnh Điện Biên chủ trì, phối hợp với các tỉnh biên giới Việt Nam - Lào tổ chức.
Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 1/10

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 1/10

(Baonghean.vn) - Sự kiện chính trị thu hút sự quan tâm của tuổi trẻ Nghệ An hôm nay (1/10) là Đại hội đại biểu Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Nghệ An lần thứ XVIII. Phiên làm việc thứ 2 của ngày đầu tiên Đại hội đã bầu ra 16 Ủy viên Ban Thường vụ, 49 Ủy viên Chấp hành và bầu Bí thư, các Phó Bí thư. Liên quan đến tình hình mưa lũ, đến chiều 1/10 nước vẫn rút chậm và người dân bắt đầu tập trung khắc phục hậu quả, đánh giá thiệt hại.
16 đại biểu chính thức Đoàn đại biểu Tỉnh đoàn Nghệ An dự Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XII

16 đại biểu chính thức Đoàn đại biểu Tỉnh đoàn Nghệ An dự Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XII

(Baonghean.vn) - Chiều 1/10, tại Phiên thứ hai, Đại hội đại biểu Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Nghệ An lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2022 - 2027 đã bầu 15 đại biểu chính thức và 4 đại biểu dự khuyết dự Đại hội đại biểu Đoàn toàn quốc lần thứ XII. Như vậy, đoàn đại biểu Tỉnh đoàn Nghệ An sẽ có 16 đại biểu, bao gồm cả 1 đại biểu đương nhiên là đồng chí Lê Văn Lương - Bí thư Tỉnh đoàn và 15 đại biểu được bầu tại Đại hội.
Các điểm ngập nặng ở Nghệ An sau hoàn lưu bão số 4

Các điểm ngập nặng ở Nghệ An sau hoàn lưu bão số 4

(Baonghean.vn) - Hoàn lưu bão số 4 gây mưa lớn trên địa bàn Nghệ An khiến nhiều địa phương như TX. Hoàng Mai, Thanh Chương, Quỳnh Lưu, Yên Thành... bị ngập sâu, nhiều tuyến đường bị sạt lở, nhiều xã, xóm bị chia cắt. Cùng Báo Nghệ An điểm lại các điểm ngập nặng sau hoàn lưu bão số 4 những ngày vừa qua.
Ra mắt Câu lạc bộ Doanh nhân Lam Hồng tại Đồng Nai

Ra mắt Câu lạc bộ Doanh nhân Lam Hồng tại Đồng Nai

(Baonghean.vn) - Tại thành phố Biên Hòa vừa diễn ra lễ ra mắt Câu lạc bộ Doanh nhân Lam Hồng tại Đồng Nai. Tới dự có các đồng chí: Hồ Thanh Sơn - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Đồng Nai; Nguyễn Cao Cường - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Bí thư Đảng ủy Khối Doanh nghiệp tỉnh Đồng Nai và đại diện lãnh đạo các sở, ngành trong tỉnh, cùng đại diện Câu lạc bộ Nhà báo xứ Nghệ tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Vệ sinh môi trường

Hàng trăm cán bộ, chiến sỹ, thanh niên hỗ trợ Thanh Chương vệ sinh môi trường

(Baonghean.vn) - Sau khi nước lũ rút, trên địa bàn xã Thanh Mỹ, huyện Thanh Chương có hàng trăm gia đình và các khu vực chợ, trường học... bị ô nhiễm môi trường. Do vậy, các đơn vị bộ đội, công an và lực lượng dân quân tự vệ địa phương đã ra quân hỗ trợ địa phương thu dọn vệ sinh môi trường.
Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo chia sẻ kinh nghiệm tại Diễn đàn 'Cuộc cách mạng số trên mặt trận tuyên truyền, giáo dục'

Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo chia sẻ kinh nghiệm tại Diễn đàn 'Cuộc cách mạng số trên mặt trận tuyên truyền, giáo dục'

(Baonghean.vn) - Nằm trong khuôn khổ chương trình Đại hội đại biểu Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Nghệ An, nhiệm kỳ 2022 - 2027, Đại hội đã tổ chức Trung tâm thảo luận với chủ đề “Đoàn Thanh niên với cuộc cách mạng số trên mặt trận tuyên truyền, giáo dục” với sự tham gia của GS.TS Thái Văn Thành - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo.