“Tuổi cao - Gương sáng” giữ lửa dân ca
Không đơn thuần là hội diễn nghệ thuật quần chúng, Liên hoan tiếng hát dân ca Người cao tuổi khu vực Bắc Trung Bộ và TP Quảng Ninh năm 2026 là minh chứng sinh động cho vai trò trao truyền, bồi đắp “nguồn lực nội sinh” của thế hệ tiền bối cho dòng chảy di sản dân tộc.
Những "diễn viên không tuổi"
Khi cả nước đang hướng về Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), tại mảnh đất xứ Nghệ giàu truyền thống, hơn 80 nghệ nhân, diễn viên không chuyên đại diện cho 5 đoàn nghệ thuật quần chúng người cao tuổi đã cùng tề tựu về hội trường Trung tâm Hội nghị quốc tế Phương Đông mang lại bầu không khí rất đỗi đặc biệt.

Gần 1.000 khán giả chật kín hội trường, chăm chú dõi theo từng câu ngân, điệu múa, từng tiếng trống, tiếng đàn… Phía sau cánh gà, dễ dàng bắt gặp những cụ ông, cụ bà với bàn tay nhăn nheo vuốt lại từng nếp khăn đóng cho bạn già, chia nhau từng ngụm nước “thấp giọng” trước khi biểu diễn. Mở màn ngày hội, giai điệu “Người về thăm quê” của đoàn Người cao tuổi Nghệ An cất lên tha thiết, chạm vào miền rung cảm thiêng liêng trong lòng người xem trên chính quê hương Bác Hồ.
Dưới ánh đèn rực rỡ kết hợp với nét mộc mạc dân gian như khóm tre, đụn rơm, guồng quay tơ với màn hình LED hiện đại, hình ảnh Bác Hồ kính yêu hiện lên qua điệu ví giặm khiến ai cũng xúc động. Khoác lên mình tấm áo tứ thân, tà áo dài, bộ khăn đóng truyền thống, những nghệ sĩ quần chúng tuổi ông, bà vẫn toát lên thần thái tươi trẻ, tự tin, đầy sức sống…




.jpg)
“Đây là lần đầu tiên tôi về với Nghệ An. Ban đầu cứ ngỡ tiếng Nghệ khó nghe, nhưng vào đây gặp con người thân thiện, đồ ăn ngon, nhất là món lươn, thấy ấm lòng vô cùng. Các cụ tuổi cao nhưng bước lên sân khấu ai cũng hát bằng cả con tim. Đi diễn giao lưu thế này vui lắm, đúng là giúp người già tăng thêm tuổi thọ!”.
Bà Bàn Thị Đào (đoàn TP. Quảng Ninh)
Cứ thế, mỗi vùng đất mang về liên hoan một câu chuyện độc đáo thông qua các tiết mục đặc trưng. Vùng đất lửa Quảng Trị thắm đượm nghĩa tình qua những câu hò sông Thạch Hãn kiên trung, hào sảng. Cố đô Huế mang đến nét dịu dàng, trầm mặc của nhịp chèo sông Hương cùng làn điệu hò giã gạo. Đoàn TP. Quảng Ninh lại làm bừng sáng khán phòng bằng tiết mục “Văn phúc - Cầu phúc và tục lấy nước đầu năm mới” của đồng bào Dao Thanh Phán, mang trọn âm hưởng khoáng đạt từ sóng nước Bạch Đằng và biên cương Đông Bắc.
Ngồi dưới khán phòng, ông Nguyễn Trọng Cháu (78 tuổi, phường Thành Vinh) không giấu nổi xúc động khi theo dõi các tiết mục: “Dàn dựng hoành tráng và chuyên nghiệp quá! Dân ca xứ Nghệ hai bờ Lam Hồng vốn cùng một cội, nghe câu hò điệu ví mà thấm thía ruột gan. Chúng tôi tuổi già, đến đây thấy các bạn già biểu diễn say mê, tự hào vô cùng”.
Quả thật, dấu ấn đậm nét và gây xúc động mạnh mẽ nhất liên hoan thuộc về hai đơn vị đồng giải Xuất sắc: Đoàn chủ nhà Nghệ An và đoàn Hà Tĩnh. Ở đoàn Hà Tĩnh, sự công phu được thể hiện ngay từ khâu kịch bản khi cả 3 tiết mục đều được viết mới. Đơn vị này mở màn bằng điệu sắc bùa kết hợp tiếng trống hội rộn rã, nối tiếp là làn điệu xẩm Nghệ “Người cao tuổi Việt Nam khúc hát tự hào” tái hiện hành trình dựng nước từ thời Hùng Vương đến thời đại Hồ Chí Minh, và khép lại bằng tổ khúc “Chung vui câu hát cội nguồn”.
.jpg)
“Người già chúng tôi tuổi ngoài 60, 70 cả rồi, học trước quên sau, nhiều lúc tập hôm nay mai lại quên. Không có kinh phí bồi dưỡng hay thù lao gì đâu, nhưng bằng tâm huyết và sự tự nguyện, các cụ tập miệt mài cả ngày lẫn đêm suốt một tháng ròng. Người trẻ nhớ nhanh nhưng người già có cái chín chắn, sâu sắc của trải nghiệm đời người, cứ nghe được đi diễn là say sưa quên cả mệt mỏi”.
Nghệ nhân Ưu tú Hoàng Bá Ngọc (Hà Tĩnh)
Chính ngọn lửa vô tư, say nghề ấy đã biến sân khấu thành không gian thăng hoa không tuổi. Ở đó, mọi rào cản thời gian nhường chỗ cho niềm tự hào rạng rỡ khi lớp người đi trước được tận hiến, đem trọn vốn quý cha ông trao truyền lại cho đời sau.
Và sứ mệnh “giữ lửa”
Không chỉ là cuộc so tài văn nghệ quần chúng, liên hoan mang chiều sâu văn hóa - xã hội rõ nét. Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã xác định: Văn hóa là nền tảng tinh thần, là nguồn lực nội sinh quan trọng hun đúc bản lĩnh con người Việt Nam. Để hiện thực hóa tinh thần ấy, Hội Người cao tuổi Việt Nam đã phối hợp cùng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch triển khai chuỗi liên hoan dân ca tại 6 khu vực trên toàn quốc và Nghệ An là điểm kết nối đong đầy cảm xúc.

Khẳng định người cao tuổi chính là những “kho báu sống”, là sứ giả trao truyền hồn quê, giữ lại cốt cách tinh hoa của dân tộc trước bao đổi thay của cuộc sống, bà Nguyễn Thị Tư - Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Kiểm tra Hội Người cao tuổi Việt Nam, Trưởng Ban Thẩm định liên hoan, xúc động: “Các tiết mục tại liên hoan cho thấy các cụ đã và đang phát huy rất tốt vai trò của mình. Khoảnh khắc hình ảnh Bác Hồ về thăm quê lần cuối hiện lên trên màn hình sân khấu, cùng lúc những người con cao tuổi xứ Nghệ cất lời ca về Bác, tôi và nhiều đại biểu đã không kìm được nước mắt. Nó gợi nhắc câu hát ‘Trước lúc đi xa Bác muốn nghe một câu hò xứ Nghệ’. Dân ca khi được cất lên từ chính những mái đầu bạc không chỉ là nghệ thuật, mà là tiếng lòng thiêng liêng của đạo lý uống nước nhớ nguồn”.
Những tấm gương như cụ bà Lê Thị Nhàn (75 tuổi, đoàn TP Huế) hay cụ ông Hoàng Thế Quý (73 tuổi, đoàn Nghệ An) sải bước vững chãi trên sân khấu là minh chứng rõ nét cho tinh thần “Tuổi cao - Gương sáng”. Dù thời gian chuẩn bị rất gấp rút trong vòng hơn một tuần lễ vào dịp cuối năm, sự vào cuộc sát sao, chu đáo của Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ và Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Nghệ An đã tiếp sức để ngày hội văn hóa diễn ra trọn vẹn nghĩa tình.

Theo dõi trọn vẹn từng phần trình diễn, ông Nguyễn Thanh Bình - nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam khẳng định: Trải qua lịch sử dựng nước và giữ nước, người cao tuổi luôn giữ vị trí rường cột, là chỗ dựa tinh thần vững chãi. Sinh thời, Bác Hồ kính yêu luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho lớp người cao tuổi và từng căn dặn “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”. Khắc ghi lời Người, lớp người cao tuổi hôm nay không chỉ gương mẫu đi đầu trong phát triển đời sống mà còn tiên phong bồi đắp nền tảng tinh thần xã hội.
“Nhìn những cụ ông, cụ bà tuổi 70, trên 70 vẫn say sưa luyện tập, cất cao tiếng hát, chúng ta càng thấm thía giá trị của phong trào ‘Tuổi cao - Gương sáng’. Mái tóc dẫu đã bạc trắng theo năm tháng, nhưng tâm hồn thi ca, lời ca và tình yêu cuộc sống thì vẫn luôn xanh. Mỗi câu lạc bộ, mỗi làn điệu dân ca hôm nay thực sự là điểm tựa tinh thần quý báu để các cụ sống vui, sống khỏe, tiếp tục đóng góp vào sự hưng thịnh của quê hương, đất nước”, ông Bình nhấn mạnh.


Từ sân khấu này, những tiết mục xuất sắc nhất sẽ đại diện cho khu vực Bắc Trung Bộ bước vào đêm công diễn toàn quốc tại Thủ đô Hà Nội đúng dịp Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 sắp tới. Đó là sự ghi nhận xứng đáng cho những đam mê không tuổi.
Liên hoan khép lại, nhưng âm vang của những câu hò, điệu ví vẫn lắng đọng trong lòng người xem. Dân ca mộc mạc như hạt lúa, củ khoai, qua sự nâng niu của các bậc cao niên, đã trở thành sợi dây bền chặt nối liền quá khứ với hiện tại. Tiếng hát của các cụ nhắc nhở lớp trẻ hôm nay rằng, bản sắc quê hương không nằm ở đâu xa xôi, mà đang được chở che, gìn giữ từ chính ngọn lửa nhiệt huyết của những người ông, người bà.


