Vại cà tháng củ mật

Quốc Sơn

(Baonghean) - Thuở cơ hàn, ở quê tôi nhà nào cũng có hai vại cà, nhút đặt ở góc sân. Các gia đình chốn điền dã có thể thiếu rất nhiều thứ nhưng không khi nào thiếu vại cà. Không biết “ông tổ” nào đã nghĩ ra món ăn rất đỗi bình dân ấy, nhưng hẳn đó là kinh nghiệm truyền đời của người dân trong việc dùng muối để cất giữ, tích trữ thức ăn.
Tranh minh họa: Internet
Tranh minh họa: Internet

Tháng Chạp - tháng củ mật cũng là thời điểm vại nhút đã cạn đến đáy, còn vại cà cũng chỉ lấp lửng 1/3 vại. Mùa giáp hạt, cái rét, cái đói xuyên qua lớp chăn mỏng khiến cho giấc ngủ trở nên chập chờn. Ngày ấy tôi chỉ ao ước được một lần được đánh một bữa đẫy bụng cơm với món cà muối xào của bà nội. Không hiểu sao món cà muối xào của nội ngon đến thế.

Này nhé, độ tháng Ba, tháng Tư, cũng như nhiều gia đình trong ngôi làng nhỏ nằm bên dòng sông Cả, bà nội bắt đầu hái cà chuẩn bị muối. Nhà ông bà nội có một khoảnh vườn khai hoang độ 2 sào chuyên để trồng màu. Mảnh vườn ấy nằm trên khu đất mà người làng gọi là vệ hoang. Xung quanh vườn ken dày loài tre gai. Đến mùa, bà nội và bác dâu tôi thường trồng cà pháo, cà dừa trên mảnh đất ấy. Những quả cà pháo trắng tinh, còn cà dừa dễ to bằng cái bát ăn cơm lại có màu xanh như lá tre non.

Thường vào dịp thu hoạch cũng chỉ có bà nội hái cà, vì bà bảo, mọi người còn phải lo việc đồng áng nặng nhọc hơn, chỉ cần một mình bà “phụ trách” vườn cà là đủ. Nói vậy nhưng cũng đến mấy tạ cà chớ không phải chuyện chơi. Tuy nhiên, bà bảo cà không phải như ngô, lúa mà thu hái đồng loạt một lần. Mỗi ngày nó chín một ít, vài ngày hái một lần. Cà nhiều nên bà còn đưa ra chợ bán bớt. Rồi các o, các chú đều đến “xin” cà của bà mang về ăn, muối. 

Cà muối xào.  Ảnh: Internet
Cà muối xào.  Ảnh: Internet

Độ tháng Tư, khi nắng đã bắt đầu nồng hơn cũng là lúc bà nội hái cà từ vườn về và mang ra phơi ở khoảnh sân có bóng cây. Trước đó, nội cũng đã tỉ mẩn lột từng cây cuống. Đôi khi tôi và mấy đứa em cũng tham gia cùng nội và cố ý để sót lại những cuống cà đã tuốt bỏ lớp vỏ xanh bên ngoài. Bà nội thường hong phơi cà độ 2-3 ngày. Hôm nào trời nắng quá thì rải cà trên nong lớn và phơi ngay trên thềm nhà. Nội bảo, cà có phơi thì mới giữ được lâu khi muối và sẽ giòn hơn khi ăn.

Đến ngày muối cà, thể nào bà nội cũng gọi anh Đức hàng xóm sang khuân giúp chiếc vại lớn đã được làm sạch, hong khô trước đó đến góc sân. Những riềng, tỏi, thính ngô nếp… đều đã được bà chuẩn bị từ lúc nào. Một lớp muối, một lớp cà - cả một thúng muối trắng được nội cho vào vại. Chưa ăn nhưng đã biết nó mặn kinh khủng. Sau khi các nguyên liệu đã gọn trong vại theo đúng “ý đồ”, nội dùng một chiếc vỉ được đan bằng tre đặt lên, trên vỉ lại đặt một hòn đá cuội rất lớn để ép nó giữ chặt. Cuối cùng chiếc nắp tròn ghép bằng những tấm gỗ được đặt lên trên vại. Ngày nắng ráo thì không sao, nếu ngày mưa, nội dùng tấm ni lông phủ lên vại cà.

Vại cà của bà nội chỉ khoảng 1 tuần là đã có thể lấy ra ăn. Và trong suốt những ngày, tháng sau đó vại cà muối vẫn được bổ sung nếu có cà mới hái. Món cà muối theo cuộc sống dân quê gần như quanh năm, nhưng nó trở nên vô cùng quan trọng trong mùa đông, ngày giáp hạt. Lúc này những quả cà pháo đã bạc đi vì ngấm muối. Để tăng khẩu vị cho món ăn, bà nội tôi thi thoảng làm món cà muối xào. Bà tỉ mẩn cắt đôi từng quả rồi mang ra rửa sơ. Những miếng mỡ ướp muối được cho vào chảo để phi với tỏi tía, khi mùi thơm dậy lên là lúc đưa cà muối vào. Món cà xào của bà ngoài việc được nêm chút bột ngọt, một thìa đường, còn có ớt bột, tiêu và nhất là không bao giờ thiếu lá chanh thái chỉ. Ôi chao, lúc trời rét mướt, ngồi trong căn bếp với ánh lửa bập bùng, ăn bát cơm nóng hổi cùng món cà muối xào  cứ ngỡ như đang được thưởng thức sơn hào, hải vị. Một món ăn vô cùng giản dị nhưng không hiểu sao thơm ngon, mặn mòi đến thế. 

Cuộc sống thật lạ. Khi cái ăn cái mặc đã đủ đầy thì người ta thường hoài niệm, thèm thuồng cái cảm giác từ những ngày xa lắc. Tôi cũng vậy. Cứ độ tháng Chạp là lại nhớ đến vại cà của bà nội thuở xưa. Chỉ nghĩ đến thôi đã thấy dường như vị mặn hãy còn vương vất nơi đầu môi.

Tin mới

Nam Đàn: Đường lên chùa Đại Tuệ sạt lở, nhiều xã bị ngập úng

Nam Đàn: Đường lên chùa Đại Tuệ sạt lở, nhiều xã bị ngập úng

(Baonghean.vn) -  Hoàn lưu bão số 4 gây mưa lớn cộng với nước từ thượng nguồn đổ về, nước sông Lam lên cao khiến nhiều địa phương ở Nam Đàn ngập úng. Nước băng trắng đồng, nhiều diện tích nuôi trồng thuỷ sản bị cuốn trôi. Đường lên chùa Đại Tuệ có đoạn bị sạt lở nặng, phải cấm người dân qua lại…
Kiểm soát, xử lý tình trạng đăng tải, chia sẻ thông tin tiêu cực, trái chiều trên không gian mạng

Kiểm soát, xử lý tình trạng đăng tải, chia sẻ thông tin tiêu cực, trái chiều trên không gian mạng

(Baonghean.vn) - Hội nghị giao ban Khối nội chính lưu ý cần tăng cường kiểm soát, tiếp tục xử lý tình trạng đăng tải, chia sẻ thông tin tiêu cực, trái chiều trên không gian mạng. Bên cạnh đó, cần tăng cường phòng, chống các thủ đoạn lừa đảo chiếm đoạt tài sản người dân như mời gọi đầu tư tiền ảo, giả danh cán bộ chức năng...
Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các địa phương tập trung khắc phục hậu quả mưa lũ, không để người dân thiếu ăn, thiếu mặc

Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các địa phương tập trung khắc phục hậu quả mưa lũ, không để người dân thiếu ăn, thiếu mặc

(Baonghean.vn) - Đồng chí Nguyễn Đức Trung - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các địa phương tập trung rà soát các điểm sạt lở, ngập lụt nặng để di dời người dân ra khỏi vùng nguy hiểm, đảm bảo an toàn tối đa tính mạng, tài sản cho người dân.
Cảnh sát giao thông xuyên đêm điều tiết giao thông, giải phóng cây cối gãy đổ do hoàn lưu bão

Cảnh sát giao thông xuyên đêm điều tiết giao thông, giải phóng cây cối gãy đổ do hoàn lưu bão

(Baonghean.vn) - Trước tình hình hoàn lưu bão số 4 đã gây mưa liên tục trên địa bàn tỉnh, Công an Nghệ An đã huy động lực lượng ứng trực 100%, trong đó lực lượng Cảnh sát giao thông túc trực tại các vị trí xung yếu để điều tiết, phân luồng giao thông, giải phóng cây cối gãy đổ chắn ngang đường…
Nhiều tuyến đường của huyện Con Cuông ngập sâu do mưa lớn. Ảnh: CTV

Thuỷ điện ở Nghệ An tăng lưu lượng xả lũ

(Baonghean.vn) -   Sáng 29/9, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ huy phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và phòng thủ dân sự tỉnh thông báo về việc vận hành điều tiết nước các hồ chứa Nhà máy Thủy điện Bản Ang, huyện Tương Dương; Nhà máy thuỷ điện Chi Khê, huyện Con Cuông.
Hướng dẫn cách ngắt kết nối bình ắc quy an toàn trên ô tô

Hướng dẫn cách ngắt kết nối bình ắc quy an toàn trên ô tô

Ắc quy trong ô tô là thành phần quan trọng cung cấp năng lượng để khởi động xe đồng thời giữ cho các hệ thống điện tử trên xe hoạt động. Trong một số trường hợp cá biệt, chủ xe cần phải ngắt kết nối ắc quy và dưới đây là hướng dẫn cách ngắt và tháo ắc quy trên xe một cách an toàn.
Di dời người dân ở Con Cuông. Ảnh Hải Thượng

Bộ đội Nghệ An giúp dân chạy lũ trong đêm

(Baonghean.vn) - Mưa lớn do ảnh hưởng hoàn lưu của bão số 4 khiến một số bản của xã Môn Sơn, huyện Con Cuông bị ngập lụt gần 1m. Nhận được tin báo, ngay trong đêm 28/9 và rạng sáng 29/9, Đồn Biên phòng Môn Sơn đã cử lực lượng xuống địa bàn các bản Thái Sơn 1 và Thái Sơn 2 tổ chức di dời tài sản, vật nuôi, giúp đỡ nhân dân nhằm hạn chế thiệt hại đến mức thấp nhất.
Công đoàn Nghi Lộc lan tỏa phong trào học tập và làm theo Bác

Lan toả phong trào học tập và làm theo Bác

(Baonghean.vn) - Mỗi câu chuyện được kể tại Hội thi “Kể chuyện về những điển hình trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” năm 2022 huyện Nghi Lộc là một bài học ý nghĩa, có sức lan tỏa mạnh mẽ đối với đông đảo đội ngũ cán bộ, đảng viên, đoàn viên, người lao động và quần chúng nhân dân.
ĐT futsal Việt Nam không cho Hàn Quốc tạo ra bất ngờ.

Ngược dòng thành công, đội tuyển futsal Việt Nam đại thắng Hàn Quốc; Việt Nam tăng bậc FIFA

(Baonghean.vn) - Bị Hàn Quốc dẫn bàn từ rất sớm nhưng đội tuyển futsal Việt Nam đã ngược dòng thành công để giành trọn 3 điểm trong ngày đầu ra quân ở bảng D vòng chung kết giải futsal châu Á 2022; Trận thắng Singapore và Ấn Độ giúp Việt Nam tăng một bậc lên vị trí 96 FIFA, dù vẫn đứng thứ 17 châu Á và đầu Đông Nam Á. Đó là những thông tin thể thao nổi bật trong 24h qua.