Bài 1: Nhìn từ cơ sở

(Baonghean) - Ngày 31/12, UBND tỉnh Nghệ An có Quyết định số 4325 phê duyệt đề án phát triển gạch xây dựng không nung trên địa bàn tỉnh, theo đó đến ngày 31/12/2103 chấm dứt hoạt động, hoàn thành việc tháo dỡ lò gạch thủ công trên địa bàn.

Trước đây toàn huyện Nghi Lộc có trên 70 lò gạch thủ công hoạt động, tập trung ở một số xã: Nghi Văn, Nghi Hoa, Nghi Quang, Nghi Lâm… Đến tháng 4/2013, toàn huyện còn 40 lò, trong đó có 10 lò đã dừng hoạt động. Huyện đã chỉ đạo các xã chấm dứt ký hợp đồng, gia hạn hợp đồng cho các chủ lò.

Về Nghi Vạn, một xã có nhiều lò gạch thủ công, ông Phan Công Nam - Phó Chủ tịch UBND xã cho biết: Nghi Vạn có 11 lò gạch thủ công, thời điểm này 9 lò đã ngừng hoạt động, còn 2 lò đang hoạt động thì theo cam kết của chủ lò sẽ sản xuất nốt số đất dự trữ và chấm dứt hoạt động vào tháng 6/2013. Theo kế hoạch của xã, đến quý 4/2013 các chủ lò sẽ tháo dỡ toàn bộ lò gạch của mình.



Lò gạch thủ công ở xã Nghi Vạn (Nghi Lộc)

Ông Bùi Văn Bình là 1 trong 2 chủ lò đang còn hoạt động ở Nghi Vạn cho chúng tôi biết: Lâu nay gạch sản xuất từ lò thủ công không thể cạnh tranh được với lò gạch Tuynel, cộng với suy thoái kinh tế nên hàng ế ẩm, lò gạch nhà ông còn hàng chục vạn gạch tồn đọng. Mong  được nhà nước hỗ trợ một phần kinh phí bởi lò gạch của ông mới xây dựng hết hơn 600 triệu đồng nay chưa thu hồi lại vốn. Dự kiến, ông sẽ chuyển đổi diện tích 4 ha đất làm lò gạch sang nuôi trồng thủy sản.

Ông Nguyễn Văn Chất - Trưởng phòng Công thương huyện Nghi Lộc cho biết: Trong kế hoạch, huyện đã đề ra nhiệm vụ rất cụ thể: Đến hết quý 3/2013,  hoàn thành việc tháo dỡ 28 lò đã hết hạn hợp đồng, xóa bỏ 3 lò đang còn hợp đồng. Kỳ họp hội đồng nhân dân huyện sắp tới, UBND huyện sẽ trình hội đồng cơ chế chính sách hỗ trợ tháo dỡ lò gạch thủ công. Đến nay tổng lượng sản xuất gạch không nung trên địa bàn đã đạt 100 triệu viên/năm, đáp ứng đủ nhu cầu xây dựng của bà con.

Còn ở huyện Đô Lương, ông Nguyễn Đình Kiều - Phó phòng Công thương cho biết: Trước năm 2010, trên địa bàn huyện có 46 lò gạch thủ công, đến nay có 20 lò ngừng hoạt động, 26 lò đang hoạt động. Xã Minh Sơn, một trong những địa phương có nhiều lò gạch thủ công nhất huyện (18 lò), đến nay còn 3 lò đang hoạt động; số lò này theo hợp đồng với xã đến 2015 mới hết hạn.

Theo ông Hoàng Thanh Vỹ, cán bộ xây dựng của xã trong 3 lò đang hoạt động trên địa bàn có những lò vừa cải tạo, xây dựng ống khói hết hàng trăm triệu đồng, nếu ngưng hoạt động sẽ gặp những khó khăn nhất định. Điều đáng nói là, tháng 4/2012, Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định về chương trình phát triển vật liệu không nung, không hiểu việc quản lý của địa phương như thế nào mà vẫn để cho chủ lò cải tạo lò gạch thủ công?

Ông Đào Văn Chiến, quê ở tỉnh Hưng Yên vào hợp đồng thuê đất xây dựng lò gạch; hợp đồng của gia đình ông đến hết năm 2015 mới hết hạn, hiện ông cũng rất băn khoăn khi phải thanh lý hợp đồng trước hạn. Ai sẽ là người chịu trách nhiệm đền bù những thiệt hại do phá vỡ hợp đồng?

Trên cơ sở kết quả của các đoàn kiểm tra, Phòng Công thương huyện Đô Lương mới xây dựng kế hoạch phương án xóa bỏ lò gạch thủ công. Theo chúng tôi, việc chưa xây dựng được kế hoạch, phương án xóa bỏ lò gạch thủ công tại thời điểm hiện nay là chậm so với các địa phương khác. Đến 31/12/2013 có xóa bỏ được triệt để các lò gạch thủ công trên địa bàn hay không đang là câu hỏi khó giải đáp.

Như vậy, đến thời điểm này, Đô Lương vẫn chưa xây dựng được kế hoạch xóa bỏ lò gạch thủ công. Thời gian xây dựng, thông qua kế hoạch rồi tổ chức triển khai thực hiện là cả một quá trình tốn không ít thời gian, mà cái mốc 31/12/2013 thì đang đến gần.

Mặt khác, qua trao đổi với ông phó Phòng Công thương, ông cho rằng tại một số vị trí lò gạch thủ công vẫn đang phát huy tác dụng giúp cải tạo đất cho sản xuất nông nghiệp cần được xem xét. Điều này nghe ra là trái với mục đích xóa bỏ lò gạch thủ công. Mục tiêu của việc xóa bỏ lò gạch thủ công là bảo vệ môi trường, không thể vì mục tiêu kinh tế trước mắt để môi trường tiếp tục bị ô nhiễm.

Hai địa phương hai quan điểm khác nhau, cũng là bức tranh chung phản ánh thực tế trước chủ trương phá bỏ lò gạch thủ công của nhà nước.

Ngày 25/4/2010, Thủ tướng Chính phủ có Quyết định số 567/QĐ-TT về chương trình phát triển vật liệu xây dựng không nung đến năm 2020. Ngày 16/4/2012, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 10/CT -TTg về tăng cường sử dụng vật liệu không nung và hạn chế sản xuất, sử dụng gạch đất sét nung. Thực hiện Quyết định và Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, ngày 28/11/2012 Bộ Xây dựng ban hành Thông tư 09/2012/TT-BXD quy định sử dụng vật liệu không nung trong các công trình xây dựng.


Anh Tuấn - Hoàng Vĩnh
;
.
Bài 1: Nhìn từ cơ sở - ảnh 2