Chuyện làm ăn từ những cây, con

Thi gian gn đây, trên Báo Ngh An đã đăng ti mt s bài báo nói v cây mía, cây chè, cây cao su, cây cam, nuôi nhím và ngh đan lát ca bà con dân tc Khơ mú. Đây là nhng bài báo thot đọc qua thì thy cũng không có vn đề gì to tát c. Nhưng đọc k để nghĩ thì li thy có chuyn để bàn và nht là để làm. Làm để góp phn dù là nh thúc đẩy s phát trin ca nông nghip địa phương và rng hơn là chung c tnh. Sau đây là my điu xin được nói thêm, bàn thêm.

Vi cây mía: Mía là mt trong ba, bn cây công nghip ch lc ca Ngh An. Mía đã được trng thành vùng tp trung - gn lin vi các nhà máy đường Ngh An là mt trong nhng tnh có din tích mía ln ca c nước. Vi cây mía hin ti và tương lai vn đề ct t nht, quyết định nht đối vi c người trng mía ln nhà máy đường là phi bng nhiu cách nâng năng sut mía t 50 tn/ha (bình quân) lên 70, 80 tn/ha và cao hơn.

Năng sut ngày mt tăng s đem li li nhun cao hơn cho c người trng ln người chế biến - tc là hiu qu kinh tế cui cùng ca cây mía s ngày mt cao hơn. Năng sut mía ngày mt tăng cho phép gim bt din tích trng mía cho các cây khác, có th cho hiu qu kinh tế cao hơn và gii quyết được bài toán v tranh chp đất gia mía vi các cây khác.


Cần chọn giống mía phù hợp với vùng đất. Ảnh: Hữu Nghĩa
Để nâng cao năng sut mía phi gii quyết tt các khâu sau đây.


Mt: có b ging tim năng v năng sut cho vùng bãi, vùng rung và vùng đồi đặc bit là cho vùng đồi.


Hai: làm tt vic d báo và phòng tr dch bnh trên cây mía nht là có phương cách tr tn gc bnh chi c.


Ba: tng bước, to ngun nước tưới cho mía nht là vùng đồi, vùng bãi cao.

Bn: nht thiết phi b trí mt din tích luân canh để khôi phc độ màu m ca đất. Vi vùng đồi có độ dc ln cn có cây ph đất, chng xói mòn gia hai lung mía, và b trí các lung mía theo đường đồng mc.


Năm: nâng cao trình độ thâm canh cho người trng mía đi đôi vi tăng đầu tư cho thâm canh bng tăng lượng phân hu cơ, phân vi sinh đểđắp đủ lượng các dưỡng cht đã cung cp cho mía. (nên nh rng để có năng sut 50 - 60 - 70 - 80... tn/ha, cây mía phi rút rt nhiu dưỡng cht t đất. Nếu không bù đắp đủ đất trng mía rt nhanh b tàn kit).


Sáu: t chc Hip hi nhng người trng mía để trước hết h tr, giúp đỡ nhau có hiu biết nhiu hơn v các biên pháp thâm canh, có thêm vn để thâm canh. Kế đó, Hip hi thay mt cho thành viên quan h trc tiếp vi các nhà máy làm cho quan h gia hai nhà này gn bó cht ch, da vào nhau, thúc đẩy nhau cùng phát trin, cùng nâng cao li ích.


By: các h trng mía (hoc liên kết nhiu h) cn kết hp trng mía vi nuôi trâu bò, để va tn dng ngun thc ăn t cây mía, va có thêm ngun phân hu cơ bón cho mía.


Tám: các nhà máy đường qua ban (hay phòng, t) nông v ca mình để: tìm chn ging mía có tim năng v năng sut cung ng cho nông dân, hướng dn k thut thâm canh, phòng tr dch bnh nâng cao tay ngh cho người trng mía. Vic này có th kết hp vi t chc khuyến nông ca huyn, xã.


Cui cùng: t chc đảng, chính quyn, hi nông dân, hi làm vườn các địa phương có trng mía xác định ni dung lãnh đạo, ch đạo, hướng dn người trng mía và đóng vai trò trng tâm to s liên kết cht ch gia người trng mía vi nhà máy đường và các đơn v khoa hc - k thut to sc mnh chung.


Kh năng m rng din tích trng mía ca tnh ta là không còn, thm chí gi được din tích hin có không phi là d. Trong lúc đó kh năng nâng cao năng sut mía có th nói là còn ln - ít ra là gp đôi năng sut bình quân ca c tnh hin nay (đưa t 50 tn/ha lên 100 tn/ha). Do đó, đưa năng sut cao lên là con đường duy nht có th, đồng thi là con đường duy nht để c người trng mía ln các nhà máy đường tn ti và phát trin.


Vi cây chè: Cùng vi mía, chè là cây công nghip có din tích khá ln, được trng tp trung gn vi các nhà máy chế biến do Công ty đầu tư phát trin chè qun lý. Nếu cây mía, vn đề năng sut là ct t, thì vi chè vn đề li là cht lượng chè nguyên liu và cht lượng chế biến thành sn phm cui cùng.

Thu hoạch chè . Ảnh: Phú Hương

V chè nguyên liu, cht lượng không ch các ch s v hàm lượng trong chè, mà hin nay và c tương lai, th trường chè đòi hi độ an toàn thc phm cao nht, nói cách khác là phi đảm bo yêu cu "sch" mt cách cao nht - nếu không nói là gn như tuyt đối.

Mun có chè nguyên liu "sch" phi hn chế đến mc thp nht vic bón phân hóa hc, và vic s dng thuc tr sâu mà vn có năng sut mc có th chp nhn được. Nói khác đi chúng ta phi trng chè theo mt quy trình khác vi cách trng chè lâu nay. Nếu chm tr, cây chè Ngh An khó mà vượt qua được nhng rào cn v mc an toàn thc phm ca th trường quc tế.

Để
hiu thêm v điu này, cn lưu ý rng cho đến nay, sn phm chè chế biến ca Ngh An, ch yếu vn xut sang các th trường được coi là "d tính". Mun xâm nhp được vào th trường "khó tính" chè Ngh An trước hết phi "sch" và ngay sau đó phi được chế biến theo công ngh phù hp vi th hiếu tiêu dùng các th trường này. Cũng cn lưu ý rng: th trường "d tính" đi lin vi giá thp. Th trường "khó tính" đương nhiên giá c s cao hơn, thm chí cao hơn nhiu ln.


Tóm li, để m rng th trường xut khu và đi đôi vi đó là để nâng cao hiu qu cui cùng ca chè không có con đường nào khác, ngành chè Ngh An phi to bước đột phá c trong trng và chế biến chè để chè Ngh An đạt đến cht lượng mà các th trường "khó tính" đang và tiếp tc đòi hi.


Khác vi cây mía, có nhiu "ông ch" chế biến. Cây chè ch có mt "ông ch" duy nht: Công ty đầu tư phát trin chè Ngh An. Rt mong lãnh đạo tnh và nht là Công ty đầu tư phát trin chè sm hoch định mt chiến lược mi cho cây chè Ngh An.


Vi cây cam nói chung và cam Xã Đoài nói riêng


Ngh An ni tiếng vi cam Xã Đoài - vi Cam Vinh. Trên mt s vùng đất thích hp, nht là trên đất Bazan, cho đến nay. Cam vn là cây trng đem li hiu qu kinh tế cao nht. Doanh thu 1ha cam không phi là con s chc triu mà là con s trăm triu, cá bit có gia đình có doanh thu xp x 1 t đồng/ha. Song, cây cam li không phi là cây "d ăn", càng không phi là cây "làm chơi, ăn tht".

Cam là cây cc k khó tính. Thế gii đã kết lun rng: Cây cam là cây ca vùng giàu, đất giàu và người giàu. Nói đến đất giàu là nơi đất màu m, đất tt. Nói người giàu là nói người có vn để đầu tư và có vn tri thc, vn kinh nghim.

Theo thông tin cũng trên Đài truyn hình Vit Nam, thì các đồn đin ln trng cam my bang phía Nam nước M đang đứng trước nguy cơ v mt loi bnh cây cam. Các nhà khoa hc M hin đang "vò đầu bt tai" trước bnh này. H cnh báo v mt tương lai m đạm vi cây cam M nếu không tìm ra được phương thuc nào kh dĩ tr được bnh này.

Biết vy để mà tính chuyn trng cam Ngh An ta, để mà quy hoch cho sát, cho đúng và cho hiu qu đối vi cây cam. Cũng theo thông tin trên đài truyn hình thì các nhà khoa hc Vit Nam khuyên các nhà trng cam ch có trng cam thun mà nên trng xen cam vi i.

Theo các nhà khoa hc này thì cây i s giúp cho cây cam chng đỡ được căn bnh quái ác mà hin nay chưa có phương án cu cha. Nhng điu nói thêm trên là mun lưu tâm các nhà lãnh đạo kinh tế, đồng thi cũng lưu tâm các nhà trng cam. Bi trong bài toán "V Đồng Trung gp "vua cam"" (Ngh An cui tun ngày 9-1-2011) có đon viết: "14 ha trng rt cam, không trng xen mt s cây gì khác, vì s sâu bnh xâm nhp" làm tôi git mình và t hi: ai là người nói đúng đây?


Cam nói chung là vy. Còn cam Xã Đoài thì sao: Xưa nay Cam Xã Đoài nc tiếng bi hương và v ca nó. Nhưng nên nh rng lượng cam Xã Đoài vô cùng hn chế và là ging cam mà năng sut không cao. Nếu so sánh cam Xã Đoài vi bưởi Phúc Trch thì cam Xã Đoài hn hp hơn rt nhiu. S xã trng được bưởi Phúc Trch mà vn gi được phm cp nhiu hơn so vi cam Xã Đoài. C ra khi Xã Đoài là cam không gi được phm cp Xã Đoài na ri!

Thế mi biết cam Xã Đoài quý không ch hương v ca nó mà còn quý bi nó hiếm. Nói khác đi kh năng thích ng ca cam Xã Đoài là cc k hn hp. Phi chăng trên đất Xã Đoài, y có mt vài yếu t vi lượng nào đó đem li cái hương, cái v cho trái cam Xã Đoài.

Cam là cây khó tính, cam Xã Đoài càng khó tính hơn. Bi thế, s h dân cái đất gc ca cam Xã Đoài trng cam là không nhiu. Hin nay, Nghi Diên đang thc hin chương trình phc tráng ging cam Xã Đoài, do 1 vin nông nghip làm ch d án. Cách làm d án này có thđiu gì đó chưa tht phù hp nên hiu qu chưa rõ ràng. Đây là ý kiến ca ông Phó Ch tch UBND ph trách kinh tế ca xã cho chúng tôi biết.


Thiết nghĩ vi cam Xã Đoài trước hết phi phc tráng ging cam này, kế đó trng chính trên đất Xã Đoài. C làm được như thế đã.


V nuôi nhím và ngh đan mây.


Mt s h Quế Phong nuôi nhím để bán c nhím ging, ln nhím thương phm. Ngh này cho thu nhp cao do nuôi nhím không khó lm. Tht nhím li có giá và đang là đặc sn ca đặc sn. Nhng thông tin như vy là rt chính xác.

Bài báo sau đó phn ánh rng: Các h nuôi nhím này khi đi bán đang b kim lâm làm khó d bi kim lâm cho nhím là con vt hoang dã cn được bo v, cm săn bt, cm vn chuyn, cm buôn bán. Chuyn này có th có bi các cán b kim lâm quá sách v mà quên mt rng mi địa phương đều đã có người nuôi nhím. Ngh nuôi nhím đã được các phương tin thông tin đại chúng đưa tin và khuyến khích.

Còn trên mc: "Chuyn nhà nông" ca chương trình "Chào bui sáng" chuyên gia Nguyn Lân Hùng đã không ít ln tư vn cách nuôi nhím cho qung đại nông dân. Có nhím vn chuyn, có nhím bán đâu phi ch có duy nht là săn bt mi có. Người ta nuôi c đàn y ch

! Bài báo li cũng cho biết đồng chí lãnh đạo cao nht ca huyn khi biết điu này nhưng ch có mt phn ng duy nht là phàn nàn kim lâm gây khó cho dân. Xin được mn phép góp vi đồng chí mt điu rng: Đồng chí hãy mi kim lâm huyn, cn thì c kim lâm tnh đến tn các h nuôi nhím. Ri đề ngh kim lâm cp giy phép cho h để h nuôi, h bán. Thế là xong! Huyn nhà s nh đó có thêm 1 ngh mi để xóa đói gim nghèo.


Báo Ngh An s 8599 ra ngày 11-01-2011 có bài "Gii quyết bài toán v nguyên liu" phn ánh bà con 2 bn Đỉnh Sơn 1, Đỉnh Sơn 2 xã Hu Kim huyn K Sơn có ngh truyn thng đan mây, làm ghế t mây tre. Cái khó đây là mây trong rng cn kit. Đào gc mây v trng thì mây chết. Dân không có nguyên liu để làm ngh. Không rõ lãnh đạo xã Hu Kim, huyn K Sơn có đọc bài báo này không? Vic trng mây có gì là khó đâu. Cn thì v my xã Nghi Lc, đó ương ging mây. Mua ging v, hướng dn cho dân trng.

Cao hơn thì hc cách ương ging t ht để ch động v cây ging. Nên nh thêm rng bà con ta mi quen vào ly ca rng sẵn có. Còn trng nó bà con chưa quen, thm chí chưa biết. Nên phi bày v đến nơi đến chn ri cùng bà con làm mi được.


Đ
ôi lúc ta quen ming c hi trng cây gì? Nuôi con gì? Làm ngh gì? Mà chưa quen nghĩ phi làm thế nào để cây y, con y, ngh y đem li hiu qu cao hơn!


Trương Công Anh