Đình Hội Thống trong văn hoá một vùng quê

 Đình Hội Thống trong văn hoá một vùng quê ảnh 1
 Đình Hội thống

Đình Hội Thống (còn gọi là Đình Kiên Nghĩa), khởi dựng vào năm 1659 tại làng Hội Thống (nay là xã Xuân Hội, huyện Nghi Xuân, Hà Tĩnh). Đến năm 1660, thì khánh thành ngôi đình này. Đình ngoảnh mặt hướng Tây, kiến trúc kiểu chữ Nhị (chữ Hán), gồm 2 tòa chính là Nội Tẩm và Bái Đường. Nội Tẩm đặt bài vị thần Thành Hoàng, chính giữa có bức hoành phi ghi bốn chữ Hán "Xuân - Đài - Thọ - Vực". Bái Đường có 7 gian,32 chân cột (mỗi cột lớn chu vi đến 1,7 m). Chính giữa Bái Đường đặt bức hoành phi khắc 3 chữ Hán vàng "Kiên - Nghĩa - Xã" do nhà vua ban. Gian chính đặt hương án, hai gian tả - hữu đắp nổi làm nơi ngồi cho quan viên theo thứ bậc. Hai đầu là gác chuông, gác trống. Đến tham quan Bái Đường, bạn sẽ thấy có nhiều trang trí chạm khắc mang đậm phong cách thời Hậu Lê. Sân Đình Hội Thống rộng, bên trái là nhà bia, bên phải là miếu thờ thổ thần. Ngoài cổng phía trước đình, là khoảng ruộng rộng bao la, hàng năm diễn ra lễ Hạ Điền, sau khi tế thần Thành Hoàng.

Đời nhà Nguyễn, Đình Hội Thống tiếp tục được tôn tạo, vốn đã đẹp lại càng đẹp hơn. Trong đình, có tấm biển khắc bốn chứ Hán: "Thánh-Trạch - Quân - Ân" (Lộc Thánh ơn Vua) và đôi liễn:

Vạn cổ ân quang viễn;

Thiên thu huệ trạch trường.

Tạm dịch: "Muôn thuở ơn sáng rọi- Ngàn thu huệ trạch ngời". Theo các soạn giả của cuốn Đình Chùa Lăng tẩm nổi tiếng Việt Nam(1) thì Đình Hội Thống còn thờ Tô Hiến Thành, một ông quan thanh liêm đời Lý và thờ thêm bà Nguyễn Thị Khuê và ông Vũ Ninh Tiến là những người giúp tiền của xây dựng đình, sửa chữa đê điều và trang trải sưu thuế.

Đình Hội Thống còn lưu truyền "Bài văn thúc ước", tương truyền do nhà thơ Nguyễn Hành- Tiến sĩ đầu triều Nguyễn - viết ra, mô tả rất sinh động, tự hào về mảnh đất, con người và ngôi đình mang tên Hội Thống. Bài văn có đoạn:

"Một ngôi đình nước chảy vào lòng,

Bốn toà miếu cây vờn nên bóng..."

"Xã Mỹ Nhân chốn chốn sum vầy,

Làng Kiên Nghĩa đâu đâu trọng vọng".

Theo tục lệ, hàng năm vào đầu mùa Xuân, dân làng tổ chứchội họp tại Đình Hội Thống mừng năm mới, chúc nhau vạn sự tốt lành, và cho đọc lại "Bài văn thúc ước". Dịp vui chơi này thường có thi bơi thuyền "cử đỉnh",nghĩa là chuyển một hòn đá lớn đi nhiều vòng quanh sân đình; trò chơi rèn luyện sức khoẻ này rất được dân làng, nhất là trai tráng, hào hứng tham gia. Ngoài tục mừng năm mới tại đình, các soạn giả cuốn Di tích danh thắng Hà Tĩnh (2) còn cho biết thêm: Mỗi năm tại đình, có 2 lễ tế - Tế Xuân và Tế Thu. Còn các soạn giả cuốn Đình Chùa Lăng tẩm nổi tiếng Việt Nam thì cho biết thêm khá cụ thể: Hàng năm, tại Đình Hội Thống có 4 lễ hội lớn:

- Lễ Khai Hạ (tổ chức ngày 7, tháng Giêng Âm lịch);

- Lễ Du Xuân (ngày 16, tháng Giêng Âm lịch);

- Lễ Kỳ Yên (ngày 15, tháng 7 Âm lịch);

-Lễ Rước đồ mã (ngày 25, 26, tháng Chạp, Âm lịch).

Đình Hội Thống cách Thị xã Hà Tĩnh 61 km về phía Đông- Bắc, cách Thành phố Vinh 27 km về phía Đông - Nam, là một trong những ngôi đình cổ xưa nhất ở Nghệ - Tĩnh, có quy mô lớn, hoành tráng nằm trong vùng văn hoá truyền thống của xứ Nghệ (Xin lưu ý ở Nam Đàn - Nghệ An cũng có 2ngôi đình nổi tiếng là Đình Hoành Sơn, Đình Trung Cần). Xưa, Đình Hội Thống là nơi văn nhân tài tử thường lui tới, vãn cảnh, làm thơ... Từ sau Cách mạng tháng Tám (1945), người trong vùng, trong nước, các nhà nghiên cứu xa gần tới đây tìm hiểu, nghiên cứu, khảo sát... Đình Hội Thống đã được Bộ Văn hoá - Thông tin xếp hạng là Di tích Lịch sử - Văn hoá cấp Quốc gia, năm 1995. Thì ra, những cái đình không chỉ đơn giản là nơi thờ phụng người có công với dân làng, được phong là Thành Hoàng. Cái đình còn có một vị trí lớn hơn thế nhiều trong đời sống văn hoá, tâm thức của người dân một vùng quê truyền thống như xứ Nghệ.

Cách đây mấy năm, ông Võ Giáp- một nhà giáo đã nghỉ hưu, rất mê sáng tác thơ Đường luật, người cùng làng Hội Thống, dẫn tôi đến thăm đình. Không gian, kiến trúc nơi này vẫn giữ được vẻ tĩnh lặng, trang trọng, mát mẻ, gần gũi, nét tài hoa của cha ông ta truyền lại. Dĩ nhiên, Đình Hội Thống cũng đã nhuốm khá nhiều vẻ tiêu sơ, buồn bã... Có lẽ, đó cũng là tình trạng chung của không ít di tích ở các tỉnh lẻ, giữa cơ chế thị trường và hội nhập !?

 

(1) Trần Mạnh Thường (chủ biên): Đình Chùa Lăng Tẩm nổi tiếng Việt Nam. Nxb Văn hoá - Thông tin, Hà Nội, tr.313.

(2) Trần Tấn Hành (chủ biên): Di tích danh thắng Hà Tĩnh. Sở Văn hoá - Thông tin Hà Tĩnh xuất bản, 1997, tr.255-256.

Kim Nhật

Tin mới

Nghệ An tham gia giải thể thao điện tử giao lưu giữa các địa phương kết nghĩa với Gwangju (Hàn Quốc)

Nghệ An tham gia giải thể thao điện tử giao lưu giữa các địa phương kết nghĩa với Gwangju (Hàn Quốc)

(Baonghean.vn) -  Nhận lời mời của Chính quyền thành phố Gwangju, Hàn Quốc, từ ngày 28/11 đến ngày 2/12/2022, đoàn đại biểu và vận động viên tỉnh Nghệ An đã tham dự Giải đấu thể thao điện tử giao hữu giữa các địa phương nước ngoài kết nghĩa với thành phố Gwangju năm 2022.
Nông dân Anh Sơn chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học

Nông dân Anh Sơn chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học

(Baonghean.vn) - Các hộ chăn nuôi trên địa bàn huyện Anh Sơn chuyển sang xu thế phát triển chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học trên đàn gia súc, gia cầm, vừa phòng ngừa dịch bệnh, tiết kiệm chi phí, vừa giảm thiểu ô nhiễm môi trường và mang lại nguồn thu nhập cao, ổn định.
Cá cược bóng đá qua mạng 'bong88', 7 đối tượng bị tạm giữ

Cá cược bóng đá qua mạng 'bong88', 7 đối tượng bị tạm giữ

Các đối tượng sử dụng điện thoại để nhắn tin cá cược với số tiền tham gia mỗi trận đấu từ 5 - 50 triệu đồng. Tính đến thời điểm bị bắt, các đối tượng đã cá độ với tổng số tiền khoảng 1 tỷ đồng, trả tiền thắng, thua được giao dịch thông qua tài khoản ngân hàng.
Nữ sĩ Hồ Xuân Hương - Vẻ đẹp, tài năng và ẩn số

Tiếng Nghệ: Nữ sĩ Hồ Xuân Hương - Vẻ đẹp, tài năng và ẩn số

(Baonghean.vn) - Sinh thời, nhà thơ Tản Đà từng nhận xét thơ Hồ Xuân Hương: “Thật là tinh quái; những câu hay đọc lên đến ghê người. Người ta thường có câu: “Thi trung hữu hoạ”, nghĩa là “Trong thơ có vẽ”. Như thơ Xuân Hương thì lại là “Thi trung hữu quỷ”, tức “Trong thơ có quỷ”. 
Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 2/12

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 2/12

(Baonghean.vn) - Thường trực HĐND tỉnh họp báo công bố kỳ họp cuối năm; Chủ tịch UBND tỉnh Kết luận về phiên họp tháng 11; Vé tàu xe kín chỗ, tăng giá mạnh; Yêu cầu bảo đảm xăng, dầu cho đánh bắt thủy sản… Đây một số nội dung nổi bật được đăng tải trên baonghean.vn ngày 2/12.
Thông báo Kết luận của Chủ tịch UBND tỉnh tại phiên họp thường kỳ UBND tỉnh tháng 11 năm 2022

Thông báo Kết luận của Chủ tịch UBND tỉnh tại phiên họp thường kỳ UBND tỉnh tháng 11 năm 2022

(Baonghean.vn) - Ngày 24/11/2022, UBND tỉnh họp phiên thường kỳ tháng 11 dưới sự chủ trì của Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Trung, cùng tham dự có các thành viên UBND tỉnh; các Ban của HĐND tỉnh; đại diện lãnh đạo Đảng ủy Khối Doanh nghiệp tỉnh và lãnh đạo các sở, ngành, đơn vị có liên quan.
Quán quân Sao Mai Lương Hải Yến kết hôn

Quán quân Sao Mai Lương Hải Yến kết hôn

Giới nghệ sĩ Hà Nội đang háo hức chuẩn bị đi dự đám cưới của Quán quân Sao Mai dòng nhạc thính phòng 2019 Lương Hải Yến sẽ diễn ra vào ngày 3/12 tại thị trấn Chũ (Lục Ngạn, Bắc Giang). Tuy nhiên, ai cũng bất ngờ và tò mò về chú rể vì nhân vật này "vừa lạ, vừa quen".
Dân vận khéo, sáng bản làng

Dân vận khéo, sáng bản làng

(Baonghean.vn) - Là huyện miền núi đặc biệt khó khăn của tỉnh Nghệ An, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 90% dân số. Những năm qua, huyện Quế Phong đã áp dụng nhiều giải pháp “dân vận khéo”, tạo phong trào thi đua sôi nổi, thúc đẩy xây dựng nông thôn mới ở thôn bản.
Thường trực HĐND tỉnh Nghệ An khóa XVIII tổ chức họp báo công bố về kỳ họp thứ 11

Thường trực HĐND tỉnh Nghệ An khóa XVIII tổ chức họp báo công bố về kỳ họp thứ 11

(Baonghean.vn) - Sáng 2/12, tại TP. Vinh, Thường trực HĐND tỉnh Nghệ An tổ chức họp báo công bố thời gian, địa điểm, nội dung, chương trình kỳ họp thứ 11, HĐND tỉnh khóa XVIII. Đồng chí Nguyễn Nam Đình - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh chủ trì họp báo.
Nặng lòng với con chữ vùng cao

Nặng lòng với con chữ vùng cao

(Baonghean.vn) -  Phà Nọi trong tiếng Thái nghĩa là “lèn nhỏ” thế nhưng, bản nghèo nơi xã biên giới Đoọc Mạy của huyện miền núi cao Kỳ Sơn này gần như biệt lập với thế giới bên ngoài bằng những vách đá dựng đứng, những dãy núi quanh năm mây phủ. 
Bắt đối tượng cầm đầu đường dây vận chuyển pháo nổ từ nước ngoài về Việt Nam

Bắt đối tượng cầm đầu đường dây vận chuyển pháo nổ từ nước ngoài về Việt Nam

(Baonghean.vn) - Liên quan đến Chuyên án “Buôn bán và tàng trữ hàng cấm” bằng xe khách với số lượng 3,5 tạ pháo nổ, mở rộng chuyên án, Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Nghệ An đã khởi tố bị can và ra lệnh bắt tạm giam đối với Ngô Sỹ Vinh, trú tại huyện Diễn Châu về hành vi buôn bán pháo nổ.
Nâng cao nghiệp vụ đăng ký biện pháp bảo đảm bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất

Nâng cao nghiệp vụ đăng ký biện pháp bảo đảm bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất

(Baonghean.vn) - Sáng 2/12, Sở Tư pháp  tổ chức tập huấn chuyên sâu công tác đăng ký biện pháp bảo đảm bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất và nâng cao năng lực giải quyết tranh chấp về quyền sở hữu tài sản cho đội ngũ cán bộ làm công tác pháp chế tại các cơ quan, đơn vị...